به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، به نقل از روابط عمومی واحد فنآور افرامانا، در این آیین که هفدهم خرداد در سالن استاد ذوالفقاری فرهنگسرای ارسباران برگزار شد، در ابتدا با حضور این هنرمندان و سخنرانان از پنج جلد نمایشنامه به پرندگان شلیک نکنیم، تاج شکلاتی، خواب تمساح، داستان یک خر و لبهی چاقو با حضور نویسنده این آثار، مجید قناد، شهرام کرمی، احمد رمضانی و علی محمدرحیمی و با اجرا و میزبانی حامد عزیزی رونمایی شد.
در ابتدا مجید قناد، تهیهکننده، کارگردان، مجری و استاد دانشگاه، با اشاره به وضعیت تولید و نگارش نمایشنامهنویسی کودک و نوجوان، در خصوص پنج نمایشنامه منتشرشده بهزاد صدیقی گفت: در نمایشنامههای منتشرشده وی چقدر خوب مسائل و نکات آموزشی برای مخاطب کودک و نوجوان مطرح شده است. کودکان ما از این کتابها نکات بسیاری را یاد میگیرند.
قناد در ادامه به نمایشهای بیکلام اشاره کرد و درباره تولید برنامه مسابقه از مدرسه تا مدرسه در دهه هفتاد گفت: در این مسابقه از دو گروه شرکتکننده، طبیعتاً در نهایت یکی پیروز و برنده میشد و دیگری بازنده میشد و شکست میخورد؛ در این برنامه متوجه شدیم بچههایی که بازنده میشوند، قدرت پذیرش شکست را ندارند که در این خصوص آثار کودک و نوجوان خیلی میتواند فرهنگسازی کنند.
در بخش دیگری از این آیین، بهزاد صدیقی، نمایشنامهنویس، کارگردان، استاد دانشگاه و نویسنده این پنج نمایشنامه منتشرشده، ضمن تشکر از زحمات انتشارات بوی کاغذ بابت انتشار نمایشنامههای کودک و نوجوان خود در این موسسه انتشاراتی که با سعه صدر در این عرصه تلاش میکنند و نیز اعلام سپاس خود از همکاریهای مجدانه و صمیمانهی فرهنگسرای ارسباران در برگزاری این آیین، درباره نگارش و چاپ این پنج نمایشنامه گفت: از آنجا که دغدغه نمایشنامهنویسی برای بزرگسالان از دغدغههای همیشهگیام بوده، نوشتن نمایشنامه برای کودکان و نوجوانان نیز از دیگر دغدغدمندیهای تئاتری و فرهنگیام است و جزو تجربههای لذتبخشم به حساب میآید. برای نوشتن برخی از این نمایشنامههای منتشرشده به فراخور موضوع و موقعیتهای نمایشی، از اشعار کودکانه استفاده کردم که زحمت سرودن این اشعار بر عهدهی علی محمدرحیمی بوده و به نظرم به جذابیت این چند اثر کمک کرده است.
این نمایشنامهنویس و کارگردان تئاتر همچنین یادآور شد: تجربه نمایشنامهنویسی کودک و نوجوان در فعالیتهای نمایشنامهنویسیام ادامه دارد و علاوه بر اینها چند اثر دیگر برای چاپ و نشر اجرا آماده دارم. امیدوارم بهزودی این نمایشنامهها در دسترس کارگردانان تئاتر کودک و نوجوان قرار گیرد؛ چون چنانکه میدانیم تا نمایشنامهها به مرحله تولید و اجرای صحنه نرسند، به تکمیل و تکامل هم دست پیدا نمیکنند.
وی همچنین در ادامه سخنان خود با اشاره به اینکه حمایت از تولید، چاپ، انتشار و اجرا وظیفهمسئولان فرهنگیهنری و سیاستگذاران این امور است، گفت: در همهجای دنیا حمایت از تولیدات محصولات فرهنگی را مسئولان فرهنگی و بهخصوص شهرداریها انجام میدهند و برای مخاطبان کودک و نوجوان ارزش بسیاری قائل میشوند. در اینجا هم ما به حمایت مجدانه و مستمر مدیران و تصمیمسازان امور فرهنگی و هنری برای تولید تئاتر کودک و نوجوان نیاز داریم.
وی اضافه کرد: پیش از انتشار این آثار در چند سال گذشته چند کارگردان تئاتر کودک و نوجوان تقاضای نمایشنامه این گروه سنی را کرده بودند، اما با آمادهسازیها و بازنویسیهای مکرر و نهایی برای چاپ و انتشار و اجرا، این کار به تعویق افتاد که حالا این آثار را در اختیارشان قرار میدهم؛ امیدوارم شرایطی فراهم شود تا در سال جاری یکی از این پنج نمایشنامه منتشرشده را به روی صحنه ببرم.
شهرام کرمی، نویسنده و کارگردان و مدرس دانشگاه یکی دیگر از سخنرانان این آیین رونمایی، در بخش نخست سخنان خود با اشاره به تاریخچه نمایشنامهنویسی کودکان و نوجوانان در ایران و جهان گفت: نخستین نمایش کودک و نوجوان در ایران توسط باغچهبان در سال ۱۲۹۸ اجرا شد و این تاریخ آغاز رسمی تئاتر ویژه بچهها در کشور ما حساب میشود. به فاصله کمی از آغاز رسمی تئاتر ویژه کودک و نوجوان در جهان که با اجرای نمایش «پیتر پن» در سال ۱۹۰۴ میلادی در انگلستان جنبه عمومی پیدا کرد، این موج در کشور ما هم شکل گرفت.
وی همچنین با بیان اینکه تاریخ چاپ نخستین نمایشنامه ویژهی کودک و نوجوان در ایران به سال ۱۳۰۷ برمیگردد که نمایشنامه «خانم خزوک» زندهیاد باغچهبان در شیراز منتشر شد، افزود: بعد از این تاریخ روند چاپ نمایشنامههای خارجی تا زمان جریان فعال تئاتر کودک و نوجوان در دهه چهل و پنجاه تداوم داشت.
این نویسنده و کارگردان درباره ویژگیهای پنج نمایشنامه تازه منتشرشده از آثار بهزاد صدیقی در انتشارات بوی کاغذ گفت: در هر کدام از این نمایشنامهها مفاهیم و مضامین گوناگونی به زبان ساده برای بچهها نوشته شده است و دومین ویژگی برخی از این آثار نگاه اقتباسی است و نویسنده از ادبیات کهن ایرانی مثل مرزبان نامه و دو داستان معروف غیرایرانی وام گرفته است. در اینجا لازم است اشاره کنم برخلاف اینکه بعضیها فکر میکنند اقتباس و بازخوانی از آثار ادبی کار چندان خلاقهای نیست، معتقدم اقتباس از آثار شاخص برای نمایشنامهنویسی به غنای نمایشنامهها میافزاید و اقتباس در آثار ادبیات نمایشی جهان، سابقه طولانی داشته و متداول بوده چنانکه تعداد زیادی از آثار نویسندههای بزرگ همچون شکسپیر و برشت اقتباسی بوده و در ادبیات نمایشی ماندگار شدهاند. در نمایشنامه «داستان یک خر» نوشته بهزاد صدیقی این نویسنده با بهره گرفتن از حکایتی از «مرزباننامه» و شیوه روایی نمایش ایرانی به خصوص نقالی، اثری اقتباسی و نمایشی نوشته است.
شهرام کرمی با یادآوری این مسئله که وظیفه ذاتی هنرمند است که به آثار ادبی و فرهنگ کشورش توجه کند، درباره ویژگی دیگر مجموعه نمایشنامههای بهزاد صدیقی افزود: این نویسنده در هر کدام از این آثار، گروه سنی مخاطب خود را تعیین کرده که کدامیک از این آثار ویژه کودک یا ویژه نوجوان است و در اصل به تقسیمبندی ویژه نمایشنامهها برای مخاطبان خاص توجه داشته و این موضوع مهم است. به عنوان نمونه نمایشنامه لبهی چاقو برای مخاطب نوجوان نوشته شده و این موضوع قابل توجه است که نویسنده در این نمایشنامه به مسئله قتل و خشونت و ذهنیت نوجوان در این کار میپردازد که توجه به این موضوع و مسائل لازم بوده و قابل توجه است.
این کارگردان و استاد دانشگاه در خصوص دیگر ویژگیهای این نمایشنامهها نیز گفت: ویژگی سوم که در این مجموعه نمایشنامهها دیدم، زبان ساده آثار است و هر نمایشنامه زبان مختص مخاطب خود را دارد. همچنین از دیگر ویژگیهای این نمایشنامهها میتوانم به مضامین و موضوعات آنها اشاره کنم که در همه آنها مفاهیم اخلاقی و انسانی به زبان نمایشی و هنری به مخاطب کودک و نوجوان انتقال داده میشود.
این نمایشنامهنویس در پایان سخنان خود در خصوص نوع چاپ نمایشنامه به موضوع تصویرگری نمایشنامههای کودک و نوجوان در جذب مخاطب اشاره کرد و گفت: برای انتشار نمایشنامههای کودک و نوجوان، تصویرگری میتواند مثل کتابهای داستان کودک و نوجوان در جذب مخاطب خیلی تأثیرگذار باشد. نمایشنامه در شکل ادبی که برای اجرا نوشته میشود، مخاطب ویژه خود را دارد و به شکل فنی نوشته میشود که برای خیلی از عامهی مردم خوانش آن خاص و محدود است؛ اما در دوره و زمان ما خواندن نمایشنامه علاوه بر اهل فن و ادبیات در بین گروههای مختلف رواج پیدا کرده و میتوان بچهها را به خواندن نمایشنامه تشویق کرد. تصویرسازی مطابق متن نمایشنامه یک روش مناسب برای تخیل و جذب بچهها به خواندن نمایشنامه است که پیشنهاد میدهم توسط انتشارات بوی کاغذ دنبال شود که برای نمایشنامههای این دو گروه سنی خیلی میتواند مخاطبان بیشتری را جذب کند.
علی محمدرحیمی، نمایشنامهنویس، کارگردان و بازیگر به عنوان سخنران پایانی آیین رونمایی این پنج نمایشنامه منتشر شده با اشاره به این نکته که این یک مسئله جدی است محصولات فرهنگی برای کودکان توسط بزرگسالان تولید میشود و از آن مهمتر این است که بزرگترها تا چه اندازه میتوانند به کودکان نزدیک شوند، گفت: پُرواضح است که در رابطه تولید آثار فرهنگی کودکان و نوجوانان با این گروه مخاطبان، هر چه این فاصله کمتر باشد، بیگمان حرفهای بزرگترها شنیدهتر خواهد بود به گوش کودکان. به نظرم در این بزنگاه، ابزاری دقیق و نافذ، لازم است تا این دره عمیق و دور را نزدیک و کمعمق کند.
این نویسنده و کارگردان تئاتر افزود: در دنیای تئاتر و در حوزه کودکان، به غیر از آگاهی فنی برای اجرای نمایشنامهها، ابزاردیگری ما را به مقصود، نزدیکتر و دنیای ما را به دنیای کودکان نزدیک میکند، آنگونه که صدای بزرگسالان را از درون شیپور تولیدات فرهنگی، به گوش کودکان در دنیای بزرگشان میرساند. معتقدم یکی از این ابزارهای بیان، دیالوگ یا مونولوگ یا سولیلوگ در قالب شعر در نمایشنامه است و اگر به این امر قائل باشیم، لزوم وجود شعر یا حتی دیالوگهای ریتمیک، نیازی پرثمر و کارآمد در نمایش نامهنویسی و تئاتر کودک و نوجوان خواهد بود.
این نمایشنامهنویس همچنین یادآور شد: در پنج نمایشنامهای که بهزاد صدیقی در دنیای درام و اینبار در دنیای درام کودکان به چاپ رسانده، تلاش میکند با بیانی ساده و بیتکلف و به دور از پندنامههای آشفتهی مرسوم، گفتوگویی صمیمی با کودکان و نوجوانان بر روی صحنه داشته باشد.
وی در پایان سخنان خود درباره زبان این نمایشنامهها گفت: در این آثار تمرکز بر شیوایی کلمات و نرمی جملات تا جایی پیش رفته که گهگاه جملات از دیالوگِ مسلکی فاصله گرفته و به جروبحثهای نوجوانی در کوچه و خیابان یا دردِ دلهای کودکان در بازیهای کودکانه نزدیک میشود و جالبتر اینکه شأن اجرایی نمایشنامه را هم به مثابه یک مانیفست حفظ میکند. مثلا در نمایشنامههای داستان یک خر و تاج شکلاتی، استفاده از شعر به فراخور سنّ مخاطب و در جایگاه مناسب و استفادهی کمی مناسبتر، نمایشنامهها را حتا در هنگام خوانش به اثری تصویرساز برای کودکان تبدیل میکند.
برخی ازشرکتکنندگان در پایان این آیین به ارایه نظرات و پیشنهادات خود در خصوص نحوه حمایت از نمایشنامههای منتشر و تولیدشده پرداختند و هما جدیکار، کارگردان و استاد دانشگاه با ابراز خوشحالی از منتشر شدن پنج نمایشنامه کودک و نوجوان این نویسنده گفت: برای نخستین بار میبینم که نمایشنامهنویسی همچون جناب بهزاد صدیقی بعد از تجربههای بسیار در نمایشنامهنویسی، چندین نمایشنامه کودک و نوجوان را نوشته و به طور همزمان پنج اثرش را برای مخاطب این گروه سنی و تئاتر کودک و نوجوان منتشر کرده است.
در آیین رونمایی پنجکتاب نمایشنامهی کودک و نوجوان که با استقبال هنرمندان و علاقهمندان برگزار شد، هنرمندان و اندیشمندانی همچون هما جدیکار، اختر تاجیک، پریزاد سیف، حامد عزیزی، داریوش رعیت، بهنام صدیقی، ناصر آویژه، علیرضا قانونی، شهرام صارمی، ابراهیم حسینی، احمد تیموری، میثم یوسفی، حامد زارعان، علیرضا ترمان، حمید اسکندری، رامین فناییان، سعید اللهوردی، بهنام جعفری، مهدی اکبری و سعید اسکندری حضور داشتند.
نظر شما