سرویس استانهای خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) - سیدحسن حسینینژاد: دهم ماه صفر که امسال با سوم مردادماه مصادف شده، سالروز درگذشت شیخ محمدجعفر بن سیفالدین استرآبادی، مشهور به «شریعتمدار» است.
او از دانشمندان نامدار قرن سیزدهم هجری بود که با نگارش آثار متعدد، جایگاهی ویژه در میان صاحبنظران علوم اسلامی یافت. آثار او نهتنها نشاندهنده ژرفای دانش اوست، بلکه تأثیر گستردهای بر اندیشههای محققان پس از خود داشت.
برای شناخت بیشتر با این شخصیت فرهنگی تاریخی و آثار بهجای مانده و زیست و زمانهاش به سراغ محمد انصار، نویسنده و پژوهشگر گرگانی رفتیم و او با واکاوی آثار مکتوب و مستندات تاریخی، پرده از زوایای کمتر شنیدهشدهای از شخصیت علمی و دغدغههای فرهنگی این عالم برجسته در سده سیزدهم هجری برداشت.
محمد انصار پژوهشگر فرهنگ و ادب استان گلستان، درباره این شخصیت زاده زیستبوم استرآباد گفت: شریعتمدار استرآبادی کتابهای زیادی نوشت که برخی از آنها به چاپ رسیده است. از مهمترین آثارش در رشته علم رجال یا همان شناخت راویان حدیث، سه کتاب «لباللباب فی علم الرجال»، «شرح طرق الشیخ الطوسی» و «الایجاز فی علمی الدرایه و الرجال» است.
وی افزود: این آثار، به ترتیب به کوشش محمدحسین مولوی، علی فرخ و حمید احمدی جلفایی در مجموعه «میراث حدیث شیعه» چاپ شدند. همچنین کتاب «لباللباب» یکبار جداگانه به کوشش باقر ملکیان تصحیح و در سال ۱۳۸۸ از سوی انتشارات اسوه به چاپ رسید.
انصار ادامه داد: از دیگر آثار چاپی او، شرحی بر کتاب «تجریدالاعتقاد» نوشته خواجهنصیرالدین طوسی است که «البراهن القاطعه» نام دارد. باوجود شرحها و حاشیههای بسیاری که تاکنون بر کتاب خواجه نصیر نوشتهشده است، این اثر شریعتمدار، از معدود آثاری است که در سال ۱۴۲۴ هجری قمری، از سوی مؤسسه بوستان کتاب چاپ شد.
وی افزود: علاوه بر این، او کتاب دیگری به نام «هدایه السعداء» دارد که در آن، زیارتنامههای امام حسین (ع) و حضرت عباس (ع) آمده است. آن در سال ۱۳۸۶ در مجموعه «میراث حدیث شیعه» به چاپ رسید.
پژوهشگر دانشنامه گلستان گفت: از آثار قرآنی او، کتاب «سلک البیان فی کشف مشکلات القرآن» است که به کوشش سید مهدی جهرمی در جلد اول کتاب گنجینه بهارستان به چاپ رسید. این کتاب، درباره شرح برخی از واژههای قرآنی است که در خواندن یا نوشتن آن، اشتباهاتی رخداده است.
انصار با اشاره به جایگاه علمی شریعتمدار افزود: میزان تأثیرگذاری آثار یک دانشمند بر دیگران و نگارش شرح بر نوشتههای او، از شاخصترین نشانههای بزرگی اوست. آثار پرمحتوای شریعتمدار، پژوهشگران را بر آن داشت تا به روشنگری لایههای پنهان دانش او بپردازند؛ چنانکه حسن بن علی گوهر در سال ۱۴۲۳ هجری شرحی بر کتاب «حیاتالارواح» وی نوشت که در کویت به چاپ رسید.
وی ادامه داد: این شرح، بعدها توسط احمد عبدالوهاب بوشفیع خلاصه شد و با نام «مختصر شرح حیاة الارواح» در سال ۱۳۸۲ در بیروت چاپ شد. همچنین در حوزه تعلیم و تربیت، کتاب «آداب المتعلمین» وی مورد توجه قرار گرفت که آیتالله جعفر سبحانی، شرحی بر آن نگاشت و در سال ۱۳۹۷ شمسی در قم به چاپ رسید.
در ادامه نویسنده کتابشناسی استان گلستان گفت: طبق کتاب «الذریعه الی تصانیف الشیعه»، شریعتمدار نزدیک به ۷۰ اثر نگاشته است که موارد ذکر شده، تنها بخشی از آنهاست و باقی آثار، بهصورت نسخه خطی در کتابخانهها نگهداری میشوند.
انصار تأکید کرد: سنت پژوهش و نگارش در خاندان او ریشهدار شد؛ تا جایی که پسرانش به نامهای علی و محمدحسن، به ترتیب با ۹۰ و ۱۵ اثر، این مسیر را ادامه دادند.
نویسنده کتابشناسی استان گلستان درباره زندگی وی گفت: بر اساس نوشته محمد صالح استرآبادی که همدوره وی بوده، شریعتمدار در شهر نوکنده (از توابع استان گلستان) زاده شد، در تهران زیست و در نجف به خاک سپرده شد و از برجستهترین فعالیتهای علمی وی، مناظرات علمی با شیخ احمد احسائی بود.
نظر شما