سرویس فرهنگ و نشر خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، رسول جعفریان، رئیس کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران و پژوهشگر تاریخ اسلام: سالهاست، یعنی سالهای سال است که فرید را میشناسم؛ و در تمام این سالها، هرچه بیشتر شناختهامش، بیشتر به این نتیجه رسیدهام که آدم همهچیزتمامی است: ادب و اخلاق و علم و دانایی، همه یکجا. تخصصش هم که روشن است؛ مطبوعات، و البته لرستانشناسی، آن هم نه در حد علاقه و تفنن، بلکه با تسلطی که گاهی آدم را به این فکر میاندازد که لابد بخشی از اسناد و مطبوعات لرستان را از همان اول خودش نوشته بوده است!
دست و دلباز هم هست، از هر جهت؛ و کتابخانه تاریخ ما بیش از همه از این دست و دلبازی بهره برده است. هزاران کتاب اهدا کرده و هر بار هم چنان بیسر و صدا که انگار نه انگار این کتابها روزی جزئی از کتابخانه شخصی خودش بودهاند.
بارها از دانش او، حافظهاش و تسلط حیرتانگیزش بر حوزهای که در آن کار میکند شگفتزده شدهام. کافی است موضوعی را پیش بکشید؛ هنوز شما جملهتان را تمام نکردهاید که او تاریخ، نام، نشریه، شماره، آدمها و حواشی ماجرا را ردیف کرده است. آدم گاهی شک میکند که حافظه فرید، حافظه انسانی است یا یک جور آرشیو دیجیتال که هنوز به ما نگفته کجا سرورش را گذاشته است.
فرید همیشه خادم علم بوده است. در طول این پنجاه سال، صدها مقاله و کتاب نوشته و منتشر کرده؛ آثاری که سطر به سطرشان ارزش خواندن دارد و تقریباً همیشه نکتهای تازه در آنها پیدا میشود. این ویژگی مهم کار اوست: زیاد نوشته، اما زیادی ننوشته است؛ یعنی انبوه آثارش حاصل پرکاری است، نه پُرگویی.
حالا هم برای او ارجنامهای در ۷۰۶ صفحه منتشر شده است. کتاب را که ورق میزنی تازه متوجه میشوی این آدم، علاوه بر آن همه کتاب و مقاله، چه اندازه هم محبوب بوده است. صدها نفر ــ و «صدها» را بیاغراق میگویم ــ هر کدام از چند سطر تا چند صفحه درباره او نوشتهاند؛ از خاطره و دوستی گرفته تا ارزیابی شخصیت علمی و فرهنگیاش.
البته کتاب فقط مجموعه این نوشتهها نیست. کتابشناسی آثار فرید، کارنامک، فهرست مقالات و انواع و اقسام اطلاعاتی که در منابع مختلف درباره او آمده، همه در این مجموعه گرد آمده است. از این جهت، با بسیاری از جشننامهها و ارجنامههایی که دیدهایم فرق دارد؛ بیشتر شبیه یک پرونده مفصل علمی و فرهنگی است درباره آدمی که پنجاه سال خوانده، نوشته، جستوجو کرده، سند پیدا کرده و دیگران را هم در داشتههایش شریک کرده است.
بخش جالب کتاب همان نوشتههای فراوان اهل قلم درباره شخصیت علمی و اخلاقی فرید است؛ از دوستان و پژوهشگران گرفته تا همشهریهایش. این مجموعه، به طور خاص، به همت آقایان ساسان والیزاده و مسعود فرجاللهی فراهم آمده و پیداست که برای گردآوری این همه نوشته و اطلاعات، کم زحمت نکشیدهاند.
خود «ارج» هم، جالب اینجاست که شبیه صاحب ارجنامه از آب درآمده است: پُر از مطلب و نکته و اطلاعات. درست مثل خود فرید که وقتی شروع به صحبت میکند، یکریز نکته تازه و مطلب بکر تحویل آدم میدهد و شما فقط باید حواستان باشد چیزی از دستتان در نرود.
سالهاست با فرید دوستم و همیشه به این دوستی افتخار کردهام. حالا با دیدن این ارجنامه، خوشحالم که میبینم این احساس فقط مال من نبوده است؛ صدها نفر دیگر هم، هر یک به زبانی، همین را گفتهاند.
نظر شما