سرویس استانهای خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) – شنو نوری: دهمین نمایشگاه بینالمللی کتاب کردستان این روزها در محل دائمی نمایشگاههای سنندج برپاست؛ رویدادی که با حضور ۳۰۰ ناشر کشوری، عرضه ۲۱ هزار عنوان کتاب در قالب ۹۰ هزار مجلد و حضور ۹ ناشر از اقلیم کردستان عراق برگزار شده است. با این حال، آنچه این نمایشگاه را از یک فهرست آماری جدا میکند، تجربهای است که مخاطب در هنگام عبور از فضای نمایشگاه با آن روبهرو میشود.
اینجا خبری از ناشرانی که پشت میز غرفه نشسته باشند نیست؛ مخاطب وارد نمایشگاه میشود، میان قفسهها و راهروها قدم میزند، کتاب مورد علاقهاش را خودش انتخاب میکند و در پایان مسیر، کتابها را به صندوق میرساند. دهمین نمایشگاه بینالمللی کتاب کردستان به شیوهای متفاوت برگزار شده است؛ مدلی که تجربه خرید کتاب را برای مخاطب به یک مسیر جستوجو و انتخاب تبدیل میکند.
نمایشگاهی که باید در آن قدم زد
برای شناخت یک نمایشگاه کتاب، همیشه لازم نیست از آمار و اعداد شروع کنیم. گاهی کافی است از در ورودی وارد شویم، در راهروها قدم بزنیم، میان قفسهها بگردیم، کتابها را ورق بزنیم و مسیر مخاطب را تا رسیدن به صندوق دنبال کنیم. وقتی وارد فضای نمایشگاه میشویم، در سمت راست ورودی نخستین چیزی که دیده میشود، صندوقهای خرید است؛ نقطهای که قرار است در پایان مسیر، انتخابهای مخاطب در آن به خرید تبدیل شود.
کمی جلوتر، مخاطب به بخش ناشران استان کردستان میرسد؛ جایی که ۱۱ ناشر فعال استان در این دوره حضور دارند و بخشی از ظرفیت نشر بومی را در معرض دید بازدیدکنندگان قرار دادهاند. اما مسیر اصلی نمایشگاه از اینجا به دنیای گستردهتری از کتابها باز میشود؛ جایی که آثار حدود ۳۰۰ ناشر در هشت راهرو پیش روی مخاطبان قرار گرفته است.
کتابها در بخشهای مختلف چیده شدهاند و مخاطب میتواند عنوانها را ببیند، کتابها را ورق بزند، انتخاب کند و در ادامه مسیر، کتابهای انتخابشده را به صندوق برساند. در چنین مدلی، نقش مخاطب در فرایند خرید پررنگتر است؛ او فقط تماشاگر نیست، بلکه باید میان تعداد زیادی عنوان جستوجو و انتخاب کند. همین جستوجو ممکن است باعث شود مخاطب در مسیر خود با کتابی روبهرو شود که پیش از ورود به نمایشگاه برای خرید آن برنامهای نداشته است.
در کنار این شیوه عرضه، راهنمایی برای انتخاب و معرفی کتاب نیز در نظر گرفته شده است تا مخاطبان در میان حجم گسترده عناوین، امکان دریافت راهنمایی و انتخاب مناسبتر را داشته باشند.
هشت راهرو؛ از کودک و نوجوان تا کتابهای عمومی
با حرکت در راهروهای نمایشگاه، تنوع موضوعی کتابها بیشتر خود را نشان میدهد. بخشی از این فضا به کتابهای کودک و نوجوان اختصاص دارد و ناشرانی از جمله دلهام، دلتا، قدیانی، ذکر، میچکا، پرتقال و ... در این حوزه حضور دارند.
در ادامه، ناشرانی همچون خانه کاغذی، کتاب پرنده، ایرانبان، مهرستان، گوهراندیش، سلام کتاب و ناریا نیز در بخش کودک و نوجوان آثار خود را عرضه کردهاند.
در بخش عمومی نیز نامهایی مانند امیرکبیر، نگاه، ققنوس و آبان جنوب در میان ناشران حاضر دیده میشود. در کنار آثار عمومی و ادبی، کتابهای نفیس و قرآنی نیز بخشی از فضای نمایشگاه را به خود اختصاص دادهاند؛ آثاری که از نظر ظاهری و محتوایی، مخاطب را به توقف بیشتری در برابر قفسهها دعوت میکنند.
در ادامه مسیر، طیف متنوعی از ناشران حوزههای ادبی، آموزشی، علمی، فرهنگی، تربیتی و دانشگاهی حضور دارند؛ از انتشارات علمی و فرهنگی و نگاه و ققنوس گرفته تا مجموعههایی در حوزه آموزش و تربیت و کتابهای تخصصی.
دفتر نشر معارف، انتشارات انقلاب اسلامی، مجموعههای مرتبط با نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها و آثار حوزه دفاع مقدس نیز در بخشهای مختلف نمایشگاه حضور دارند.
ویترین نشر کردستان
یکی از بخشهایی که در این مسیر توجه مخاطب را به خود جلب میکند، حضور ناشران استان کردستان است. ناشرانی مانند نشر شافعی، پهپوله، هسیره، کتابچه، دانشگاه کردستان و دیگر ناشران بومی، بخشی از تولیدات فرهنگی و ادبی استان را عرضه کردهاند.
این بخش برای مخاطبی که میخواهد در کنار آثار ناشران کشوری، با نویسندگان و تولیدات فرهنگی استان نیز آشنا شود، اهمیت ویژهای دارد و نمایشگاه را به فرصتی برای دیده شدن ظرفیتهای نشر بومی تبدیل میکند.
کتابهایی از آن سوی زاگرس
در بخش دیگری از نمایشگاه به حضور ۹ ناشر از اقلیم کردستان عراق اختصاص دارد. حضور ناشران اقلیم، از جمله انتشارات ریگا، تیشک، گهشه، رهوا، چوار چرا، مادیار، سهردم و ... یکی از ویژگیهای متفاوت این دوره از نمایشگاه است و فرصتی ایجاد کرده تا مخاطبان ایرانی در کنار کتابهای ناشران داخلی، با بخشی از جریان نشر و تولیدات فرهنگی اقلیم کردستان عراق نیز آشنا شوند.
این بخش در کنار دیگر قسمتهای نمایشگاه، وجه بینالمللی رویداد را پررنگتر کرده و ارتباط فرهنگی میان دو سوی زاگرس را در قالب کتاب و نشر به نمایش گذاشته است.
نمایشگاه فقط قفسه کتاب نیست
با عبور از راهروهای اصلی، مخاطب با مجموعهای از غرفهها و بخشهای فرهنگی و اجتماعی نیز روبهرو میشود؛ بخشهایی که نشان میدهند نمایشگاه تنها محلی برای عرضه و فروش کتاب نیست.
انجمن صنفی کارفرمایی نشریات محلی استان کردستان یکی از غرفههای حاضر در نمایشگاه است. غرفههای مرتبط با ترویج کتابخوانی نیز در فضای نمایشگاه حضور دارند و در کنار آنها، کتابخانههای عمومی، بخشهای مرتبط با حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس و دیگر مجموعههای فرهنگی و اجرایی، ظرفیتهای خود را عرضه کردهاند.
غرفه «کتابخوانترین رهبر دنیا» و آثار مرتبط با رهبر انقلاب نیز از دیگر بخشهایی است که در فضای نمایشگاه دیده میشود.
کودکان هم سهم خود را از نمایشگاه دارند
در میان راهروهای کتاب، بخش کودک و نوجوان نیز جایگاه ویژهای دارد. حضور ناشران متعدد این حوزه و اختصاص فضای مربوط به کودکان و نوجوانان، نشان میدهد این گروه سنی نیز در طراحی نمایشگاه مورد توجه قرار گرفته است.
در کنار ناشران کودک، غرفه کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان نیز فضایی برای این گروه فراهم کرده است؛ فضایی که میتواند کودکان را از طریق تصویر، داستان و کتاب به تجربه حضور در نمایشگاه نزدیکتر کند.
ردپای شهدا در میان قفسهها
در نقاط مختلف نمایشگاه، بنرها و تصاویر شهدای جنگ رمضان نیز دیده میشود. این تصاویر در کنار قفسههای کتاب و بخشهای مختلف نمایشگاه، یاد و نام شهدا را در فضای این رویداد فرهنگی زنده نگه داشته است.
غرفههای مرتبط با زنان ایثارگر و شهید استان کردستان و همچنین شهدای مرد نیز از دیگر بخشهایی هستند که حضور فرهنگ ایثار و شهادت را در فضای نمایشگاه پررنگ کردهاند.
به این ترتیب، کتاب در این نمایشگاه تنها در قالب یک کالای فرهنگی عرضه نمیشود، بلکه در کنار آن، بخشهایی از هویت فرهنگی، اجتماعی و تاریخی استان نیز به مخاطب معرفی میشود.
جایی برای گفتوگو درباره کتاب
در کنار مسیر خرید، فضایی نیز برای برگزاری نشستهای علمی، رونمایی از کتاب و برنامههای فرهنگی در نظر گرفته شده است. این برنامهها به صورت روزانه برگزار میشوند و نمایشگاه را از یک فضای صرفاً تجاری و عرضه کتاب فراتر میبرند.
بخش «روز فرهنگ شهرستانها» نیز یکی از برنامههای این دوره است که هر روز به معرفی ظرفیتهای فرهنگی یکی از شهرستانهای استان اختصاص دارد؛ فرصتی برای آنکه نمایشگاه کتاب، علاوه بر معرفی ناشران، بخشی از ظرفیت فرهنگی شهرستانهای کردستان را نیز به مخاطبان معرفی کند.
مخاطب در نخستین روزها چه میگوید؟
در نخستین روزهای برگزاری نمایشگاه، رفتوآمد مخاطبان در سالنها قابل توجه بود؛ هرچند هنوز نمیتوان از استقبال گسترده و پرحجم سخن گفت. راهروها خالی نبودند و مخاطبان در بخشهای مختلف نمایشگاه در رفتوآمد بودند.
استقبال را میتوان قابل قبول توصیف کرد؛ شرایطی که با توجه به آغاز برگزاری نمایشگاه، میتواند در روزهای آینده و همزمان با برگزاری برنامههای فرهنگی و شهرستانی افزایش پیدا کند.
در میان راهروها، مخاطبان با هدفهای مختلف در حال جستوجو بودند؛ برخی به دنبال کتابی مشخص و برخی دیگر در حال ورق زدن و کشف عنوانهای تازه. همین حرکت میان قفسهها، بخش مهمی از تجربه نمایشگاه هایپری را شکل میدهد.
از ورودی تا صندوق
مسیر بازدید در نهایت دوباره به همان جایی میرسد که در ابتدای ورود دیده میشود؛ صندوقها.
مخاطب پس از عبور از هشت راهرو، دیدن آثار ناشران استان و کشور، سر زدن به بخش ناشران اقلیم، تماشای کتابهای کودک و نوجوان و کتابهای نفیس و قرآنی و عبور از غرفههای فرهنگی و اجتماعی، انتخابهای خود را به صندوق میرساند.
اینجا سادهترین تصویر از یک نمایشگاه کتاب شکل میگیرد: مخاطبی که وارد شده، جستوجو کرده، کتابها را دیده و انتخاب کرده و حالا با چند عنوان کتاب در دست، مسیر خروج را در پیش گرفته است.
شاید برای شناخت این نمایشگاه، یک بار باید از عددها فاصله گرفت و قدم زد؛ از ورودی وارد شد، میان قفسهها گشت، کتابی را برداشت، چند صفحهاش را ورق زد، پای یک برنامه فرهنگی ایستاد و سرانجام به صندوق رسید.
نظر شما