سرویس استان‌های خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا): در میان هیاهوی بی‌پایان شهر و ریتم تند زندگی مدرن، جایی که زمان گویی با گام‌هایی آرام‌تر حرکت می‌کند، پناهگاهی از کاغذ و جوهر پدید آمده است، شهر کتاب همان مجموعه‌ای که فقط پر از قفسه‌ها و کتاب‌ها نیست؛ بلکه قلبی تپنده در کالبد فرهنگ است که در آن، هر صفحه، دریچه‌ای به سوی جهانی دیگر گشوده می‌شود.
با گسترش روزافزون جریان‌های دیجیتال در خوانش کتاب و تغییر الگوهای مطالعه در جامعه، نقش فضاهای فرهنگی فیزیکی بیش از هر زمان دیگری به چالش کشیده شده است، دیگر صرف رفتن به کتابخانه و نشستن برای مطالعه جوابگوی دنیای امروز نیست بلکه باید در فضای فرهنگی مطالعه، ویژه برنامه‌هایی هم تدارک دید تا مطالعه به حاشیه نرود.
شهر کتاب به عنوان یکی از قطب‌های اصلی نشر و ترویج مطالعه، امروز در جایگاه حساسی قرار دارد، نقش این مرکز در جریان‌های فرهنگی شهر، چگونگی تعامل با نسل جدید و چالش‌های پیش روی این نهاد فرهنگی می‌تواند به شهر کتاب هویت دیگری ببخشد.
باید دید آیا در عصر کتاب‌های صوتی و تبلت‌ها، هنوز جایی برای ایستادن در میان بوی کاغذ و ورق زدن کتاب‌های فیزیکی وجود دارد؟ آیا کتاب‌ها هنوز می‌توانند مانند گذشته، پناهگاه اصلی ذهن‌ها باشند یا جای خود را به صفحات نورانی مانیتورها داده‌اند؟ در مواجهه با همین سوال‌ها گپ و گفتی با مجید رهنمایی مدیر مجموعه شهر کتاب همدان داشتیم که در ادامه می‌خوانید.
بفرمایید برای مخاطبانی که هنوز با شهر کتاب آشنا نیستند، شهر کتاب را چگونه معرفی می‌کنید؟ شهر کتاب چه نوع مجموعه‌ای است، چه محصولاتی عرضه می‌کند و چه خدمات و تجربه‌های فرهنگی را در اختیار مخاطبان خود قرار می‌دهد؟
شهر کتاب را می‌توان مجموعه‌ای فرهنگی دانست که هدف آن فراتر از عرضه و فروش کتاب است. در این مجموعه، کتاب فرصتی برای آشنایی با اندیشه‌ها، هنر و دنیای تازه‌ای از تجربه‌هاست. مخاطبان می‌توانند در حوزه‌های مختلفی مانند ادبیات، روان‌شناسی، تاریخ، فلسفه و کتاب‌های کودک و نوجوان جست‌وجو کنند و در کنار آن، با محصولات فرهنگی و هنری و نوشت‌افزار نیز آشنا شوند.
به نظر من شهر کتاب فضایی است که می‌تواند مطالعه را از یک فعالیت فردی به بخشی از سبک زندگی و تجربه فرهنگی مردم تبدیل کند.
اگر بخواهید این شعبه را به کسی معرفی کنید که برای نخستین بار می‌خواهد به آن مراجعه کند، درباره فضای فروشگاه، بخش‌های مختلف، محصولات و خدمات آن و ویژگی‌هایی که می‌تواند تجربه بازدید از آن را برای مخاطب جذاب کند، چه می‌گویید؟ به نظر شما این شعبه چه چیزی دارد که آن را از یک کتاب‌فروشی معمولی متمایز می‌کند؟
شهر کتاب همدان در میدان جهاد شهر همدان واقع شده است، یکی از فضاهایی است که می‌تواند میان کتاب، هنر و زندگی فرهنگی شهروندان ارتباط برقرار کند.
ویژگی مهم چنین مجموعه‌ای، امکان انتخاب از میان موضوعات و محصولات متنوع و فراهم کردن فضایی برای کشف آثار تازه است، در این مجموعه مخاطب می‌تواند با توجه به علاقه خود، کتاب مورد نظرش را پیدا کند و با آثار و محصولات فرهنگی دیگری نیز آشنا شود.
تفاوت شهر کتاب با یک کتاب‌فروشی معمولی در این است که تلاش می‌کند تجربه‌ای گسترده‌تر از خرید ارائه دهد؛ تجربه‌ای که با کنجکاوی، یادگیری و ارتباط با فرهنگ همراه باشد.
مخاطبان اصلی این شعبه چه کسانی هستند و چه نیازها، علایق یا سلیقه‌هایی دارند؟ شناخت شما از مخاطبان چه تأثیری بر انتخاب کتاب‌ها، محصولات و خدمات این شعبه گذاشته است؟
مخاطبان شهر کتاب همدان می‌توانند گروه‌های متنوعی از جمله دانش‌آموزان، دانشجویان، خانواده‌ها، علاقه‌مندان ادبیات و هنر و کسانی باشند که برای هدیه یا یافتن محصولی فرهنگی مراجعه می‌کنند. هر گروه نیازها و سلیقه‌های متفاوتی دارد؛ برای مثال، کودکان و نوجوانان به کتاب‌های متناسب با سن خود نیاز دارند و برخی مخاطبان بزرگسال به دنبال آثار تخصصی یا کتاب‌های تازه منتشر شده هستند.
شناخت این تفاوت‌ها اهمیت زیادی دارد، زیرا کمک می‌کند تنوع کتاب‌ها و محصولات متناسب با نیازهای واقعی مخاطبان انتخاب شود و هر فرد تجربه مناسب‌تری از مراجعه به فروشگاه داشته باشد.
در انتخاب و عرضه کتاب‌های این شعبه چه رویکردی دارید؟ آیا بر اساس نیاز مخاطبان منطقه، روندهای روز کتابخوانی یا پیشنهادهای خوانندگان، بخش‌ها و انتخاب‌های ویژه‌ای شکل داده‌اید؟ لطفاً یک نمونه مشخص بگویید.
در انتخاب کتاب‌ها، توجه به تنوع موضوعی، کیفیت محتوا، آثار نویسندگان معتبر، کتاب‌های تازه‌منتشرشده و نیاز مخاطبان اهمیت زیادی دارد. همچنین پیشنهادها و بازخوردهای خوانندگان می‌توانند در شناخت سلیقه مخاطبان مؤثر باشند. برای مثال، در حوزه کودک و نوجوان، انتخاب کتاب‌هایی با محتوای مناسب سن، داستان جذاب و کیفیت تصویری خوب می‌تواند به علاقه‌مند شدن کودکان به مطالعه کمک کند. به همین ترتیب، در حوزه ادبیات و روان‌شناسی نیز بهتر است در کنار آثار شناخته شده، فرصت معرفی کتاب‌های کمتر شناخته شده اما ارزشمند فراهم شود.
شهر کتاب می‌تواند فراتر از محل خرید کتاب، فضایی برای آشنایی با اندیشه‌ها، هنر و تجربه‌های فرهنگی باشد. این نگاه در شعبه شما چگونه نمود پیدا می‌کند؟ آیا نمونه مشخصی از برنامه یا تجربه‌ای دارید که بتواند این نقش را نشان دهد؟
نقش فرهنگی شهر کتاب زمانی پررنگ‌تر می‌شود که مخاطب بتواند علاوه بر خرید کتاب، در برنامه‌هایی برای گفت‌وگو، آشنایی با هنر و ارتباط با اهالی فرهنگ نیز شرکت کند. در همدان، برنامه‌های فرهنگی مرتبط با شهر کتاب هگمتانه نمونه‌ای از این ظرفیت هستند. برای نمونه، در اردیبهشت ۱۴۰۴، چهل و سومین برنامه از سلسله نشست‌های «دیدار» با یادبود موسیقی‌دان عبدالله برق‌لشکری برگزار شد و بخش‌هایی مانند شعرخوانی، سخنرانی، اجرای موسیقی، نمایش فیلم و جشن امضای کتاب را در برداشت.
چنین برنامه‌هایی نشان می‌دهند که شهر کتاب می‌تواند بستری برای تعامل میان کتاب، موسیقی، شعر و هنر باشد.
مخاطبان در این شعبه، علاوه بر کتاب، با چه گروه‌هایی از محصولات فرهنگی و هنری روبه‌رو می‌شوند؟ چگونه تلاش می‌کنید تنوع محصولات، کیفیت انتخاب و تجربه حضور در فروشگاه را متناسب با نیازهای مختلف مخاطبان تنظیم کنید؟
مخاطبان ما در کنار کتاب، با محصولاتی مانند نوشت‌افزار، لوازم هنری، بازی‌های فکری و هدیه‌های فرهنگی می‌توانند تجربه خرید را متنوع‌تر کنند. نکته مهم، صرفاً افزایش تعداد محصولات نیست؛ بلکه باید میان تنوع، کیفیت و نیاز مخاطبان تعادل برقرار شود. برای مثال، انتخاب محصولات مناسب برای گروه‌های سنی مختلف و دسته‌بندی روشن آن‌ها می‌تواند به مخاطب کمک کند راحت‌تر محصول مورد نظرش را پیدا کند. همچنین معرفی درست محصولات و راهنمایی مناسب هنگام خرید، نقش مهمی در رضایت مخاطبان دارد.
رابطه شهر کتاب با محله یا شهری که در آن فعالیت می‌کند چگونه شکل گرفته است؟ آیا همکاری، برنامه یا تجربه مشخصی با نویسندگان، ناشران، هنرمندان، مدرسه‌ها، خانواده‌ها یا دیگر مجموعه‌های محلی داشته‌اید که برایتان معنادار بوده باشد؟
شهر کتاب می‌تواند بخشی از زندگی فرهنگی شهر باشد و میان نویسندگان، هنرمندان، ناشران و علاقه‌مندان فرهنگ ارتباط ایجاد کند. همدان نیز با پیشینه تاریخی و فرهنگی خود ظرفیت مناسبی برای چنین ارتباطی دارد.
برگزاری نشست‌های فرهنگی، معرفی آثار نویسندگان، گفت‌وگو با هنرمندان و برنامه‌های مرتبط با کتاب می‌تواند این پیوند را تقویت کند. نمونه برنامه‌های فرهنگی برگزار شده در شهر کتاب هگمتانه، از جمله نشست‌های «دیدار»، نشان می‌دهد که این فضا قابلیت میزبانی از رویدادهایی فراتر از فعالیت روزمره فروش را دارد. تداوم چنین ارتباطی می‌تواند به تقویت مشارکت فرهنگی شهروندان کمک کند.
مدیریت یک کتاب‌فروشی فرهنگی چه چالش‌ها و فرصت‌هایی دارد؟ در تجربه شما، مهم‌ترین مسئله در پاسخ‌گویی به نیاز مخاطبان و اداره موفق این شعبه چه بوده و برای مواجهه با آن چه راهکاری به کار گرفته‌اید؟
مدیریت یک کتاب فروشی فرهنگی، در کنار فرصت‌های ارزشمند، چالش‌هایی مانند تنوع سلیقه مخاطبان، تأمین کتاب‌های مورد نیاز، مدیریت موجودی، تغییر هزینه‌ها و رقابت با شیوه‌های جدید خرید را به همراه دارد.
یکی از مسائل مهم، ایجاد تعادل میان کتاب‌های پرفروش و آثاری است که شاید مخاطبان کمتری داشته باشند، اما از نظر فرهنگی و ادبی ارزشمندند. توجه به بازخورد مشتریان، بررسی میزان استقبال از محصولات، به‌روزرسانی انتخاب‌ها و ارائه راهنمایی مناسب می‌تواند به مدیریت بهتر این چالش‌ها کمک کند. در نهایت، حفظ اعتماد مخاطب و ارائه تجربه‌ای رضایت‌بخش باید از اولویت‌های اصلی باشد.
برای آینده این شعبه چه برنامه یا ایده‌ای دارید و دوست دارید شهر کتاب شما در سال‌های پیش رو چه جایگاهی در زندگی فرهنگی مردم پیدا کند؟
برای آینده شهر کتاب، می‌توان گسترش ارتباط با مخاطبان و تقویت نقش فرهنگی آن را در نظر گرفت. برگزاری نشست‌های کتابخوانی، معرفی آثار تازه، برنامه‌های مناسب کودکان و نوجوانان و همکاری با نویسندگان و هنرمندان، از جمله ایده‌هایی هستند که می‌توانند تجربه حضور در شهرکتاب را غنی‌تر کنند. هدف این است که شهرکتاب فقط مقصدی برای خرید نباشد، بلکه به فضایی برای یادگیری، گفت‌وگو، کشف علاقه‌های تازه و گذراندن اوقات فرهنگی تبدیل شود.
امیدوارم شهرکتاب هگمتانه در سال‌های آینده نیز بتواند سهم مؤثری در تقویت فرهنگ مطالعه و پویایی فرهنگی همدان داشته باشد.
یکی از مباحث مهم برای همه فروشگاه های کتاب بحث دسترس پذیری است ، موقعیت جغرافیایی شهر کتاب در شهر همدان چگونه توانسته به بحث دسترس پذیری این فروشگاه کمک کند؟
موقعیت جغرافیایی یکی از عوامل مهم در دسترس‌پذیری یک کتاب فروشی است؛ زیرا هر چه مراجعه به آن برای شهروندان آسان‌تر باشد، احتمال بازدیدهای مکرر و تبدیل شدن آن به بخشی از برنامه روزمره مردم بیشتر می‌شود. دسترسی مناسب از مسیرهای شهری، امکان استفاده از حمل‌ونقل عمومی، شرایط توقف خودرو و سهولت ورود برای افراد با نیازهای حرکتی متفاوت، همگی در این موضوع مؤثرند.
برای شهر کتاب هگمتانه، قرار گرفتن در شبکه شهری همدان می‌تواند فرصتی برای ارتباط با مخاطبان محلی و بازدیدکنندگان شهر باشد؛ البته میزان این مزیت به مسیرهای دسترسی و امکانات واقعی اطراف فروشگاه بستگی دارد. در مجموع، دسترس‌پذیری تنها به آدرس مناسب محدود نمی‌شود، بلکه باید مراجعه به فروشگاه را تا حد امکان ساده و راحت کند.
نظر شما