به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در رشت، کتاب «گونهشناسی انواع جنبشهای مقاومت در خاورمیانه» حاصل تحقیق و تألیف عبدالله درویشی زیر نظارت علمی حسین شریفی عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی رشت است که انتشارات پلاک افتخار در ۱۶۹ صفحه منتشر کرده است.
محقق در سه فصل توضیحاتش را آورده و در فصل چهارم نیز نتیجهگیری خود را پیش روی مخاطبان قرار داده است. درویشی در فصل اول چهارچوب مفهومی پژوهش را توضیح داده و در آن به مفهومشناسی جنبش، ویژگیهای مشترک جنبشها، سنت فکری رهاییبخشی و مقاومت، گونهشناسی جنبش مقاومت و دیدگاه نظریهپردازان در مورد جنبش های مقاومت پرداخته است.
در فصل دوم نیز روند تحول دولت در خاورمیانه؛ شکل گیری دولت ملت مدرن و ویژگی های آن شامل فرآیند تحول دولت و نهادهای آن در خاورمیانه، خاورمیانه در دوره خاندانهای امپراتوری، دولت در خاورمیانه در دوره اسلامی، سده های میانه، دوره صفویه و قاجار، دوره عثمانی، توسعه و ویژگی دولت ملت مدرن در خاورمیانه، حفظ فرهنگ سیاسی سنتی، نوسان بین ملی گرایی و فراملی گرایی و نهادسازی دولت مدرن در خاورمیانه را بیان داشته است.
درویشی در فصل سوم با عنوان جنبشهای مقاومت در برابر دولت مدرن در خاورمیانه؛ ماهیت و چرایی شکلگیری نیز توضیحاتی در مورد گونهها و ماهیت جنبشهای مقاومت در برابر دولت مدرن در خاورمیانه، آورده و جنبشهایی همچون مشروطه خواهی در ایران، ملی گرایی عربی در عراق، اخوان المسلمین مصر، النهضه تونس، افسران آزاد مصر، معرفت محور، حزب الله لبنان و مقاومت اسلامی فلسطین را معرفی کرده است.
این محقق و نویسنده در مقدمه کتاب با تصریح اینکه تحقیق خود را با روش توصیفی تحلیلی و بهرهگیری از منابع کتابخانهای و اینترنتی انجام داده، نوشته است: بعد از تأسیس دولت مدرن در منطقه خاورمیانه، جنبشهای مقاومت با اهداف و ماهیت محتوایی در برابر آن شکل گرفت. هدف اصلی در این تحقیق بررسی چرایی ماهیت نقش جنبشهای مقاومت در برابر دولت مدرن در خاورمیانه است. به نظر میرسد مقاومت در مقابل دولت مدرن در این منطقه بیشتر به دلیل انحصار قدرت قهریه همراه تعریف و تعیین خیر عمومی توسط طبقه سرمایه دار در ادوار مختلف تکوین و تحول دولت مدرن در این منطقه بوده و جنبشهای مقاومت در چهارگونه سیاسی - مدنی، اجتماعی - اقتصادی، هویتی و معرفتی ظاهر شدهاند. یافتهها نشان میدهد که دولت مدرن در خاورمیانه بهرغم شکل گیری تحت تأثیر الگوی غربی، اما بر خلاف مدل غربی و در قالب ویژگیهای ساخت تحمیلی، اقتدارگرایی، حمایت از اقلیت ها و نهادسازی ناقص شکل گرفته و نمونه سیاسی این جنبشها مشروطه خواهی در ایران و جنبش ملی گرای عربی در عراق است که علیه استبداد داخلی، دستیابی مردم به حقوق مدنی و ایجاد دولت مستقل شکل گرفتند ... از بین جنبشهای اقتصادی، ملی شدن صنعت نفت در ایران و افسران آزاد در مصر بارز است. اهداف این جنبشها متمرکز بر قطع دست اندازی سرمایهداری داخلی و استعمار خارجی از منابع داخلی بوده و در بین جنبش های هویتی نیز اخوان المسلمین مصر و النهضه در تونس با هدف مقابله با استبداد و استعمار بر مبنای عنصر هویت بخش دین اسلامی و راهبردی کردن نقش آن شاخص بوده اند. جنبش های مقاومت اسلامی نیز نمونه جنبشهای معرفتی هستند که هدف اساسی آنها نه دستیابی به منافع اقتصادی و سیاسی، بلکه تغییر در دانش بشری متفاوت با درک دولت مدرن در حوزههای مذهب، سنت و ... است.
نظر شما