سرویس بین‌الملل خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)- الهه شمس: هر انسانی برای عبور از فشارهای خردکننده زندگی مدرن، پناهگاه خاص خود را دارد. برای برخی، این آرامش در تکرارِ موزونِ خرد کردن سبزیجات یا گوش دادن به نغمه‌های ملایم موسیقی نهفته است و برای برخی دیگر، پیاده‌روی در سکوت طبیعت راهگشاست. با این حال، گروهی دیگر به تمرینات ساختارمندی نظیر ذهن‌آگاهی (Mindfulness) و نوشتن وقایع روزانه و سپاسگزاری روی می‌آورند تا ذهن خود را مهار کنند. مطالعات اخیر ثابت کرده است که این دوزِ روزانه از مثبت‌گرایی، نه تنها حال روحی را بهبود می‌بخشد، بلکه مستقیماً بر فشار خون، نشانگرهای التهابی و سایر عوامل خطر بیماری‌های قلبی عروقی اثرگذار است.

نسخه هشت‌هفته‌ای برای سلامت قلب

بررسی جامع ۱۸ مطالعه علمی نشان می‌دهد که برای مشاهده اولین نشانه‌های بهبود در فشار خون و کاهش التهاب، به حداقل هشت هفته تمرین مداوم نیاز است. ناتاشا تاپار-اولموس (Natasha Thapar-Olmos)، دانشیار روان‌شناسی دانشگاه پپرداین، معتقد است که پس از این دوره هشت‌هفته‌ای و تثبیت عادت، می‌توان فواصل تمرین را بیشتر کرد و همچنان از نتایج طولانی‌مدت آن بهره‌مند شد. این مداخلات مثبت، جایگزین ورزش یا رژیم غذایی نیستند، بلکه مکمل‌های قدرتمندی برای تقویت تاب‌آوری بدن در برابر استرس محسوب می‌شوند.

ارتباط ناگسستنی روان و رگ

دکتر نیدال ام. غانم (Nidal M. Ganim)، متخصص قلب، تأکید می‌کند که آموزش ذهن برای رسیدن به وضعیت مثبت عاطفی، فوایدی قابل اندازه‌گیری در سراسر بدن ایجاد می‌کند. جالب اینجاست که امروزه طب غربی به همان نتیجه‌ای رسیده که طب شرقی قرن‌ها بر آن پافشاری کرده است: بهزیستی عاطفی و سلامت قلب، دو روی یک سکه‌اند. مدیریت استرس و توسعه مکانیسم‌های مقابله‌ای سالم، در کنار کنترل کلسترول و ترک سیگار، ستون‌های اصلی محافظت از قلب هستند.

روان‌شناسی مثبت‌گرا؛ ابزار است، نه تظاهر

باید روشن کرد که مداخلات مثبت‌گرا به معنای لبخند اجباری یا نادیده گرفتن واقعیت‌های تلخ نیست. به گفته دکتر دیپاک تالرجا (Deepak Talreja)، این‌ها ابزارهایی کاربردی برای مدیریت بهتر فشارها هستند. برخی از این تمرینات موثر عبارتند از:

• تمرینات تنفس عمیق و یوگا.
• نوشتن دفترچه روزانه و قدردانی.
• تجسم و نوشتن درباره آینده‌ای روشن‌تر.
• مرور موفقیت‌های گذشته و تجربیات لذت‌بخش زندگی.
• انجام آگاهانه کارهای محبت‌آمیز و سپاسگزاری روزانه.

مکانیسم شفا: سیستم پاراسمپاتیک وارد می‌شود

اما این تمرینات دقیقاً چگونه بر جسم اثر می‌گذارند؟ ذهن‌آگاهی با فعال کردن سیستم عصبی پاراسمپاتیک، بدن را در حالت «استراحت و هضم» قرار می‌دهد. این وضعیت، نقطه مقابل واکنش «جنگ یا گریز» است. با تمرین مداوم، ضربان قلب کند شده، فشار خون پایین می‌آید و فرآیندهای ترمیمی بدن آغاز می‌شوند. نتیجه این تغییرات، بهبود کیفیت خواب، کاهش هورمون‌های استرس و حتی کاهش التهاب‌های سیستمیک در بدن است.

افرادی که ذهن‌آگاهی را تمرین می‌کنند، تمایل بیشتری به سایر رفتارهای سالم نشان می‌دهند. آن‌ها با دقت بیشتری غذا می‌خورند، منظم‌تر ورزش می‌کنند و به مصرف داروهای خود پایبندتر هستند. آگاهی بدون قضاوت، نه تنها تاب‌آوری ما را در برابر استرس‌های روزمره بالا می‌برد، بلکه ثبات عاطفی و آرامشی را به ارمغان می‌آورد که قلب ما برای تپیدن به آن نیاز دارد.

در نهایت، سلامت قلب دیگر تنها در گروِ آنچه می‌خوریم یا چقدر می‌دویم نیست؛ بلکه به آنچه می‌اندیشیم و چگونگی برخورد ما با تلاطم‌های درونی‌مان نیز بستگی دارد. قلب ما، پژواک آرامشی است که در ذهن خود پرورش می‌دهیم.

منبع: realsimple, May 31, 2026