محمدعلی خامهپرست در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در زنجان با اشاره به فضای فعلی ادبیات داستانی زنجان بیان کرد: حال و هوای داستاننویسی در زنجان این روزها چندان پررونق نیست. تعداد نویسندگانی که به شکل جدی در این حوزه فعالیت میکنند رو به کاهش است و مخاطبان هم مثل گذشته شور و اشتیاق سابق را نشان نمیدهند. با این حال، هرازگاهی آثاری درخشان منتشر میشود که نشان از پشتوانه سالهای گذشته دارد. همین اتفاقهای پراکنده، هرچند کم، امید را در فضای ادبی زنجان زنده نگه میدارد.
تجربه چاپ برایم درس سکوت و شناخت بود
او درباره تجربه خود از چاپ کتابهایش گفت: تصورم از چاپ کتاب با واقعیت بسیار متفاوت بود. در ذهنم همیشه چاپ کتاب رویدادی پرجنبوجوش، همراه با گفتوگو و نقد و واکنشهای مختلف بود اما در عمل، این اتفاق بیشتر شبیه تجربهای شخصی و بیصدا بود. با این حال، از نظر درونی برای من تجربهای ارزشمند بود؛ فرصتی برای ارزیابی مسیرم و فهم اینکه چقدر در این راه رشد کردهام. سکوتی که بعد از انتشار به وجود آمد، هرچند بیرونی نبود، اما برای من تجربهای آرام و عمیق بود.
جوانان همچنان داستاندوستاند، فقط قالب روایتشان عوض شده است
خامهپرست با دیدگاهی امیدوارانه درباره نسل جدید و علاقه آنان به داستاننویسی تصریح کرد: فکر نمیکنم نسل امروز به داستاننویسی بیعلاقه شده باشد. انسان در اصل موجودی روایتگر است؛ فقط شکل ابراز این علاقه تغییر کرده است. امروز جوانان شاید کمتر در قالب کتاب ظاهر شوند، اما میل به روایت در شبکههای اجتماعی، پادکستها یا حتی تصویر و ویدئو زنده است.
او ادامه داد: تربیت بیرونی نویسنده تأثیر محدودی دارد؛ بیشتر نویسندگان مسیر را با خودآموزی پیمودهاند. جشنوارهها، نشستهای ادبی و مجلات محلی فرصتهای مناسبی برای رشد هستند اما داستاننویسی اساساً مسیر صبر و تداوم است، نه شتاب و نتیجه سریع.
دو کتاب در مسیر انتشار
خامهپرست در توضیح فعالیتهای تازه خود گفت: کتاب رمانی با عنوان باران در گاوازنگ از سال ۱۴۰۰ در دست نشر آماره بود که طبق اطلاعات سایت کتابخانه ملی منتشر شده و منتظرم نسخه کاغذیاش به دستم برسد. همچنین مجموعه خاطراتی دارم که از سوی بنیاد حفظ آثار در دست چاپ است و تابستان امسال به پایان رسید. اگرچه موضوع رمان متعلق به چند سال پیش است، اما کتاب خاطرات برایم تجربهای تازه و تکاندهنده بود. این آثار کمک میکنند تصویری شفافتر از سالهای انقلاب و جنگ در ذهن خواننده شکل بگیرد.
با وجود مشکلات نشر، هنوز باید کتاب چاپ کرد
وی درباره توصیه به نویسندگان تازهکار برای چاپ کتاب نیز گفت: با تمام چالشهایی که در عرصه نشر وجود دارد، همچنان معتقدم چاپ کتاب ارزشمند است. نه به خاطر شهرت یا بازتاب بیرونی، بلکه برای رشد درونی و عبور از مرحلهای خلاقانه در زندگی نویسنده. با این حال، باید انتظارات مدیریت شود. نباید منتظر تشویق و استقبال گسترده بود. باید آماده سکوت بود و از درون رشد کرد.
حمایتهای نهادی اغلب بدون درک ادبی است
خامهپرست با نقد عملکرد نهادهای متولی حوزه فرهنگ بیان کرد: اگرچه شعار حمایت از نویسندگان زیاد شنیده میشود، اما در عمل این پشتیبانیها کافی و مؤثر نیست. به نظر میرسد بسیاری از این برنامهها بدون پشتوانه فکری و ادبی شکل گرفتهاند و در چارچوبهای سازمانی محدود ماندهاند. اثری که بر اساس فرمول اداری مورد حمایت قرار گیرد، معمولاً از جوهره هنری تهی میشود.
دغدغههای نگفته باقی است
او در پایان درباره دغدغههای خود گفت: حرفها در این زمینه بسیار است، اما برای طرحشان نیاز به بستری مناسبتر داریم. بسیاری از نکات به صورت پراکنده گفته شده و امیدوارم بتوانیم آنها را جمعآوری و منظم کنیم تا در اختیار علاقهمندان و اهل قلم قرار گیرد.
محمدعلی خامهپرست از نویسندگان فعال زنجان است که تاکنون چندین اثر داستانی و پژوهشی از او منتشر شده و سالهاست در زمینه آموزش و هدایت نویسندگان جوان فعالیت میکند.
نظرات