به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)؛ کتاب گروهی «زنان عرب در جنگ‌ها: رنج و توانمندی» که سال ۲۰۲۶ از سوی مرکز مطالعات وحدت عربی در بیروت منتشر شده، تجربه‌ی زنان عرب در جنگ و منازعه را از چهار منظر فلسفه، روان‌شناسی، اقتصاد و حقوق بررسی می‌کند. مطالعات این مجموعه بر تجربه‌های روزمره‌ی زنان در شرایط جنگ و پیامدهای اجتماعی، روانی و اقتصادی آن تمرکز دارند؛ تجربه‌هایی که معمولاً در روایت‌های رسمی از جنگ کمتر دیده می‌شوند.
نخستین پژوهش کتاب، نوشته‌ی نجلاء حماده، با عنوان «تأثیر جنگ‌ها بر کارآمدی زنان و نقش‌های آنان در خانواده؛ نمونه‌هایی از لبنان، سوریه و غزه»، به تغییر نقش زنان در دوره‌های جنگ می‌پردازد. حماده با مرور شماری از نظریه‌های سیاسی و اجتماعی درباره‌ی نقش‌های جنسیتی، به دو برداشت متفاوت از وضعیت زنان در زمان منازعه اشاره می‌کند. در یک نگاه، جنگ موجب تشدید رنج و فشار بر زنان می‌شود؛ در نگاه دیگر، شرایط جنگ می‌تواند فرصت‌هایی برای تغییر نقش‌های سنتی و به‌دست آوردن مسئولیت‌ها و توانایی‌هایی ایجاد کند که در شرایط عادی در اختیار زنان نبوده است.
انیسه الامین مرعی در پژوهش «بانوی توانمندی و انتظار در زمان ازدست‌رفته» تجربه‌ی زنان جنوب لبنان را بررسی می‌کند. مرعی که هم تجربه‌ی زیسته‌ی جنگ را دارد و هم به‌عنوان روان‌کاو با پیامدهای آن مواجه بوده، بر آثار روانی جنگ تمرکز می‌کند. او از تلاش زنان برای مقابله با مرگ، حفاظت از زندگی و یافتن راهی برای ادامه‌ی زندگی پس از تجربه‌های تکان‌دهنده سخن می‌گوید. رابطه‌ی میان تجربه‌ی شخصی جنگ و کار درمانی و همچنین ترس، فقدان، انتظار و تلاش برای بازگرداندن تعادل روانی، از محورهای این پژوهش است.
بخش دیگری از کتاب به رابطه‌ی جنگ و آموزش اختصاص دارد. جنی بدران و شوقی الموسوی در پژوهش «آموزش دختران در شرایط منازعه و تأثیر آن بر رشد اقتصادی در کشورهای عربی» اختلال در روند آموزش را با فرصت‌های تحصیلی دختران و پیامدهای اقتصادی آن پیوند می‌دهند. از نگاه آنان، آموزش از بخش‌هایی است که بیشترین تأثیر را از جنگ می‌پذیرد و کاهش دسترسی دختران به آموزش می‌تواند پیامدهایی بلندمدت برای مشارکت زنان در زندگی اقتصادی و امکان توسعه در جوامع عربی داشته باشد.
چهارمین پژوهش کتاب، نوشته‌ی ماری روز زلزل، با عنوان «جرم تجاوز جنسی در زمان جنگ و صلح»، این مسئله را از منظر حقوقی و اجتماعی بررسی می‌کند. نویسنده با بررسی قوانین و نحوه‌ی اجرای آن‌ها، در کنار هنجارها و ارزش‌های اجتماعی، به تأثیر جنگ بر گسترش این جرم و پیامدهای حقوقی و اجتماعی آن برای زنان می‌پردازد. یکی از محورهای این مطالعه، فاصله‌ی میان قوانین موجود و اجرای واقعی آن‌ها در مواجهه با خشونت جنسی است.
در مجموع، «زنان عرب در جنگ‌ها: رنج و توانمندی» تصویری چندوجهی از تجربه‌ی زنان در مناطق درگیر جنگ ارائه می‌دهد؛ تصویری که در آن زن همزمان با پیامدهای روانی و اجتماعی جنگ، اختلال در آموزش، محدودیت‌های اقتصادی و ضعف حمایت‌های حقوقی مواجه است. کتاب در کنار ثبت این آسیب‌ها، به ظرفیت زنان برای تغییر نقش‌های اجتماعی و حفظ زندگی در شرایط بحرانی نیز توجه دارد.
نظر شما