به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در دورود، ششمین نشست لرستاننامه با عنوان شاهنامهخوانی و نقالی در دورود لرستان، با حضور جمعی از استادان دانشگاه، پژوهشگران، مسئولان فرهنگی و هنرمندان پیشکسوت، به همت مرکز لرستانشناسی دانشگاه لرستان، انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات (دفتر لرستان) و اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی دورود در فرهنگسرای مهر این شهرستان برگزار شد.
دبیر ششمین نشست لرستاننامه در این آیین با اشاره به جایگاه دیرینه شاهنامهخوانی در جغرافیای فرهنگی زاگرس و دیار لرستان، این سنت را فراتر از یک آیین ادبی، یکی از پایدارترین آیینهای جمعی و سرمایههای اجتماعی این منطقه دانست.
مسعود زمانیمقدم، عضو هیئت علمی دانشگاه لرستان گفت: سنت کهن شاهنامهخوانی در جغرافیای فرهنگی زاگرس و دیار لرستان، فراتر از یک آیین ادبی، یکی از پایدارترین آیینهای جمعی و سرمایههای اجتماعی این منطقه بوده است.
مدیر دفتر انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات در لرستان افزود: میدانیم که از دیرباز، شاهنامه همواره زینتبخش خانههای مردم این منطقه بوده؛ تا جایی که هر ایل، تیره و طایفهای برای خود چندین شاهنامهخوان خوشصدا داشته است.
رویکرد حماسی شاهنامه با روحیه حماسی لرستانیها سازگار است
وی با تشریح جایگاه شاهنامه در زیست فرهنگی مردم لرستان اظهار کرد: نفوذ شاهنامه در اعماق زیست این مردم بهحدی ریشهدار است که بسیاری از شاهنامهخوانان سنتی، حتی در نبود سواد رسمی خواندن و نوشتن، ابیات فردوسی را با سبکهای ویژه محلی و آوازی دلنشین از بر بازخوانی میکردند
زمانیمقدم افزود: دلیل جامعهشناختی این گرایش عمیق در زیست عشایری، القای روح آزادگی، شجاعت و سلحشوری در فرزندان این دیار بوده است؛ در یک کلام، رویکرد حماسی شاهنامه با روحیه حماسی لرستانیها، سازگار بوده است.
وی افزود: فردوسی و شاهنامه سند زنده هویت ملی و فصل مشترک انسجام فرهنگی ماست و از این روست که باید گرامی داشته شود.
عضو هیئت علمی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه لرستان ادامه داد: علاوه بر وجه ادبی شاهنامه، وجه جامعهشناختی آن نیز بهویژه در جهانی که در آن زندگی میکنیم خیلی اهمیت دارد.
زمانیمقدم افزود: این آثار مهم فرهنگی که هم از فرهنگ ایرانی و هم از فرهنگ اسلامی ما ریشه گرفتهاند، میتوانند از راهنماهای هویتی برای نسلهای نوجوان و جوانتر باشند.
وی گفت: شاهنامه چنین ظرفیتی دارد و میتواند حتی در رشد و توسعه فرهنگی لرستان به کار گرفته شود.
داستانهای شاهنامه متعلق به همه ایرانیان است
در ادامه، علی نوری، عضو هیئت علمی دانشگاه لرستان به ظرفیتهای متعدد شاهنامه پرداخت و گفت: شاهنامه فقط یک اثر پرمایه نیست و ظرفیتهای آن مانند هیچ کتاب دیگری نیست. چون کتابی مربوط به هزاران سال است و داستانهای آن متعلق به تمام ایرانیان است و آن را سینهبهسینه برای فرزندانشان نقل میکردهاند و از این طریق هویت ایرانی را حفظ کردهاند.
مدیر مرکز لرستانشناسی دانشگاه لرستان افزود: ما با همین فرهنگ شاهنامه جنگهای بزرگی را پشت سر گذاشتهایم. ایرانیان سعی کردهاند در کنار حفظ دین اسلام به شاهنامه و محتوای درخشان و گسترده شاهنامه توجه کنند.
نوری توضیح داد: از ظرفیتهای شاهنامه میتوان به ظرفیتهای زبانی، فلسفی، کلامی، اخلاقی، سیاسی، اجتماعی، اسطورهشناختی، تاریخی، جغرافیایی، فرهنگی، روانشناختی و ظرفیتهای متعددی که هر کدام بار سنگینی خواهد بود که این کتاب آن را حمل کرده و آن را نسلبهنسل به ما رسانده است.
وی تأکید کرد: باید توجه داشت که دو وجه ایرانی و اسلامی فرهنگ ما در کنار هم رشد کرده و بالیدهاند و ما نباید هیچکدام یک وجهها را به نفع دیگری کم یا تضعیف کنیم. انشاءالله که فرزندان این سرزمین اهورایی بتوانند این فرهنگ را حفظ کنند و به نسلهای بعد منتقل کنند.
کودکان و نوجوانان دورود از شاهنامهخوانی استقبال میکنند
در بخش دیگری از این نشست، بهروز توحیدیان، مدیر خانه شاهنامه دورود، گزارشی از فعالیتهای اداره فرهنگ و ارشاد دورود در زمینه شاهنامهخوانی ارائه کرد.
وی گفت: از سال ۱۳۸۲ این فعالیتها آغاز شده و در این سالها همایشهای متعدد استانی و منطقهای و کشوری داشتهایم.
توحیدیان افزود: امروزه استقبال خوبی از کلاسهای شاهنامهخوانی بهویژه بین کودکان و نوجوانان در شهر دورود میشود. امروزه حتی نقال خانم هم داریم که آموزش میدهند.
وی افزود: در دورود تعداد زیادی شاهنامهخوان و نقال و شاهنامهپژوه داریم که این امیدوارکننده است.
شاهنامه تلفیق خرد معاداندیش با خرد معاشاندیش است
در ادامه این نشست، علی نامجو، دانشجوی دکترای زبان و ادبیات فارسی دانشگاه لرستان، به رویکرد خردورزانه و معتدل شاهنامه اشاره کرد و گفت: فردوسی خرد معاداندیش و خرد معاشاندیش را با هم تلفیق کرده است و ما هنوز نتوانستهایم این اعتدال را درست تفسیر کنیم.
نامجو اظهار کرد: فردوسی بین آسمان و زمین ایرانی تعادل ایجاد میکند. شاهنامه محصول دوره خردگرایی است. خواننده آرمانی فردوسی هر کسی است که دلش برای ایران میتپد ولو اینکه همعصر فردوسی نباشد.
وی افزود: ما امروزه به زمینه قهرمانی و روحیه خردورزی و اصل اعتدال شاهنامه نیازمندیم. به جنبه تمدنی شاهنامه نیز باید توجه کنیم. تمدن، مدیریت و سیاست و اقتصاد نیاز دارد، روحیه ملی و همبستگی نیاز دارد و همه اینها را میتوان در شاهنامه یافت.
پس از سخنرانیها، هنرمندان پیشکسوت دورود، عباس یاراحمدی و محمود رحمتی، به اجرای شاهنامهخوانی و نقالی پرداختند. همچنین دقایقی از این نشست به پرسش و پاسخ حاضران اختصاص یافت.
کوروش رشنو، رئیس اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی شهرستان دورود و محمود نصرتی، کارشناس مرکز لرستانشناسی دانشگاه لرستان نیز در این آیین فرهنگی، اجتماعی و هنری حضور داشتند.
دیدار با یکی از مسنترین شاهنامهخوانان لرستان
در ادامه برنامه، پس از پایان نشست، حاضران با حاج عیسی صحرایی، متولد ۱۳۱۵ و از مسنترین شاهنامهخوانان لرستان، در خانه وی واقع در روستای سیاهکُله دورود دیدار کردند.
حاج عیسی صحرایی نیز در این دیدار دقایقی به شاهنامهخوانی پرداخت.
نظر شما