به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) از کانورسیشن، پژوهشگران حوزه آموزش و سوادآموزی معتقدند کتاب‌های کودک که زندگی عادی و سرشار از امید خانواده‌های سیاه‌پوست را روایت می‌کنند، نقش مهمی در پرورش همدلی و کاهش کلیشه‌های نژادی دارند؛ با این حال، این آثار در سال‌های اخیر بیش از گذشته هدف ممنوعیت در مدارس و کتابخانه‌های آمریکا قرار گرفته‌اند.

بر اساس آمار، از سال ۲۰۲۱ تاکنون نزدیک به ۲۳ هزار مورد ممنوعیت برای کتاب‌های مختلف در مدارس و کتابخانه‌های عمومی آمریکا ثبت شده است. همچنین حدود ۴۴ درصد کتاب‌های ممنوع‌شده در سال‌های ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ دارای شخصیت‌های رنگین‌پوست بوده‌اند.

نویسندگان این پژوهش یادآور می‌شوند که حذف آثار نویسندگان سیاه‌پوست سابقه‌ای طولانی در آمریکا دارد و حتی رمان مشهور «محبوب» (Beloved) اثر تونی موریسون نیز بارها در فهرست کتاب‌های ممنوعه قرار گرفته است. به اعتقاد آنها، چنین محدودیت‌هایی موجب می‌شود کودکان کمتر با روایت‌هایی آشنا شوند که تصویری واقعی و متنوع از زندگی سیاه‌پوستان ارائه می‌دهند.

پژوهشگران بر مفهوم «زیست سیاه» (Black Livingness) تاکید دارند؛ مفهومی که به کتاب‌هایی اشاره می‌کند که کودکان و خانواده‌های سیاه‌پوست را نه صرفاً در مواجهه با تبعیض، بلکه در حال تجربه شادی، رشد، دوستی، یادگیری و زندگی روزمره به تصویر می‌کشند.

به گفته آنها، اگرچه کتاب‌هایی درباره شخصیت‌های تاریخی مانند مارتین لوتر کینگ، هریت تابمن و رزا پارکس اهمیت مبارزه با تبعیض نژادی را نشان می‌دهند، اما محدود کردن ادبیات کودک به این روایت‌ها، تصویری کامل از زندگی جامعه سیاه‌پوست به دست نمی‌دهد.

این پژوهش سه ویژگی مشترک را در آثار شاخص منتشرشده بین سال‌های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۴ شناسایی کرده است.

نخست، شادی خانوادگی و پیوند نسل‌ها؛ کتاب «کلاه‌خواب شبانه» (Bedtime Bonnet) نوشته نانسی رد، ماجرای دختربچه‌ای را روایت می‌کند که پیش از خواب به دنبال کلاه مخصوص خود می‌گردد و سرانجام آن را روی سر پدربزرگش پیدا می‌کند. همچنین کتاب «یکشنبه غذای روح» (Soul Food Sunday) اثر وینسوم بینگهام، از سنت آماده کردن غذای یکشنبه در کنار مادربزرگ و نقش آشپزخانه در انتقال فرهنگ و خاطرات خانوادگی می‌گوید. کتاب «خیابان رؤیا» (Dream Street) نوشته تریشا ایلام واکر نیز تصویری سرشار از امید و همبستگی از یک محله سیاه‌پوست ارائه می‌دهد.

دوم، قدرت تخیل برای ساختن آینده‌ای بهتر؛ در کتاب «سالی که پرواز کردن را آموختیم» (The Year We Learned to Fly) اثر ژاکلین وودسون، دو خواهر و برادر با کمک تخیل از محدودیت‌های زندگی روزمره فراتر می‌روند. کتاب «سفینه فضایی من در روز بارانی» (My Rainy Day Rocket Ship) نوشته مارکت شپرد نیز داستان پسربچه‌ای است که با وسایل ساده خانه، سفینه‌ای خیالی می‌سازد و راهی سفر به فضا می‌شود. در «شنل» (Cape) اثر کوین جانسون، پسربچه‌ای پس از از دست دادن یکی از عزیزانش با نیروی تخیل به سفری فضایی می‌رود و خاطرات او را مرور می‌کند. همچنین «نایجل و ماه» (Nigel and the Moon) نوشته آنتوان ایدی، کودکان را به رؤیاپردازی و باور به توانایی‌های خود تشویق می‌کند.

سوم، یادگیری همراه با شادی و تجربه؛ کتاب «گنجشک عاشق پرنده‌هاست» (Sparrow Loves Birds) نوشته موری برجس، علاقه دختربچه‌ای به پرنده‌نگری را روایت می‌کند. «کیک‌پوش» (Kick Push) اثر فرانک موریسون، داستان نوجوانی اسکیت‌سوار است که با پشتکار خود را با محیطی جدید سازگار می‌کند. در «وقتی لنگستون می‌رقصد» (When Langston Dances) نوشته کایا لنگلی نیز پسربچه‌ای با وجود نگاه‌های کلیشه‌ای، علاقه‌اش به رقص را دنبال می‌کند.

پژوهشگران تاکید می‌کنند این آثار برای کودکان سیاه‌پوست، آینه‌ای از هویت، خانواده و فرهنگ خودشان است و برای دیگر کودکان نیز پنجره‌ای به سوی شناخت تجربه‌های متفاوت انسانی. به باور آنها، نمایش زندگی عادی و سرشار از شادی خانواده‌های سیاه‌پوست به کودکان می‌آموزد که همه انسان‌ها، فارغ از رنگ پوست، شایسته زندگی‌ای همراه با امنیت، امید، فرصت و شکوفایی هستند.