به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) به نقل از نوروساینس نیوز، نتایج پژوهشی تازه نشان میدهد احساس رایج «این شخصیت را اینگونه تصور نمیکردم» هنگام تماشای فیلمهای اقتباسشده از کتابها، صرفاً یک سلیقه شخصی نیست، بلکه از تعارض میان تصاویر ذهنی خواننده و تصاویر از پیش تعیینشده فیلم ناشی میشود. پژوهشگران این پدیده را نوعی «ناسازگاری شناختی» توصیف میکنند.
به گفته نویسنده این پژوهش، هنگام مطالعه یک رمان، مغز با استفاده از حافظه و قوه تخیل، شخصیتها، مکانها و رویدادها را در «چشم ذهن» بازسازی میکند. زمانی که نسخه سینمایی همان اثر، تصویری متفاوت از این برداشت ذهنی ارائه میدهد، بسیاری از مخاطبان احساس نارضایتی یا حتی سردرگمی میکنند.
این مطالعه نشان میدهد این واکنش پدیدهای جدید نیست. در قرن نوزدهم، با گسترش چاپ کتابهای مصور، نویسندگان و منتقدانی مانند چارلز دیکنز و هنرمند ادوارد برنجونز نیز هشدار داده بودند که تصاویر چاپشده، قدرت تخیل خوانندگان را محدود میکند. بسیاری از خوانندگان آن زمان نیز پس از دیدن تصاویر شخصیتهای رمانهایی مانند «الیور توئیست»، دیگر قادر نبودند آن شخصیتها را به شکلی متفاوت در ذهن خود تصور کنند.
پژوهش همچنین به گروهی از افراد مبتلا به «آفانتازیا» (Aphantasia) اشاره میکند؛ وضعیتی عصبی که در آن فرد توانایی ایجاد تصویر ذهنی را ندارد و حدود چهار درصد جمعیت جهان را دربرمیگیرد. برخلاف اغلب مخاطبان، این افراد هنگام تماشای اقتباسهای سینمایی دچار تعارض میان تصویر ذهنی و تصویر فیلم نمیشوند و حتی فیلم را مکملی برای تجربه خواندن کتاب میدانند، زیرا تصاویر را برای آنها فراهم میکند.
پژوهشگران در پایان تاکید میکنند که ناامیدی از برخی اقتباسهای سینمایی، بیش از آنکه نشانه ضعف فیلم باشد، بازتاب تفاوت میان دنیای ذهنی هر خواننده و تصویری است که کارگردان از همان داستان خلق کرده است.
نظر شما