به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، آیین اختتامیه نخستین جشنواره ملی کتاب برتر حقوقی با حضور استادان، نویسندگان، ناشران، پژوهشگران و دانشجویان حقوق برگزار شد. در این مراسم، دبیران علمی چهار گروه تخصصی جشنواره به ترتیب درباره فرایند ارزیابی آثار و معیارهای داوری سخن گفتند و محمد درویش‌زاده، رئیس پژوهشکده حقوق و قانون ایران، گزارشی از نتایج نخستین دوره این رویداد ارائه کرد.
در این دوره، آثار متعددی از بیش از ۴۰ ناشر دریافت و با مشارکت ۴۵ استاد ارزیابی شد. فرایند داوری در چهار گروه حقوق عمومی، حقوق کیفری و جرم‌شناسی، حقوق خصوصی و حقوق بین‌الملل انجام گرفت.
بر اساس ضوابط اعلام شده در فراخوان اولیه، آثار منتشرشده از سوی انتشارات داد و دانش، وابسته به پژوهشکده حقوق و قانون ایران، به منظور پیشگیری از تعارض منافع و رفع هرگونه شبهه در استقلال ارزیابی‌ها، وارد فرایند داوری نشدند. این تصمیم با هدف صیانت از بی‌طرفی علمی جشنواره و اطمینان از شفافیت در انتخاب آثار برگزیده اتخاذ شد.
نخستین سخنران مراسم، محمد جلالی، دبیر علمی گروه حقوق عمومی، بود. وی با اشاره به استقبال نویسندگان و ناشران از نخستین دوره جشنواره، تنوع و تعدد آثار رسیده را نشان‌دهنده ظرفیت‌های علمی حوزه حقوق دانست. جلالی تأکید کرد که ارزیابی آثار در گروه‌های مختلف با اتکا به داوری تخصصی و رعایت بی‌طرفی انجام شده است.
پس از وی، علی خالقی، دبیر علمی گروه حقوق کیفری و جرم‌شناسی، معیارهای بررسی آثار این حوزه را تشریح کرد. وی گفت در داوری‌ها، ارزش پژوهشی، نوآوری، مسئله محوری و ظرفیت آثار برای توسعه دانش حقوق کیفری، بیش از جنبه‌های صرفاً آموزشی یا میزان فروش کتاب‌ها مورد توجه قرار داشته است. خالقی همچنین از انتخاب دو اثر در این گروه خبر داد که یکی در حوزه حقوق کیفری پزشکی و دیگری درباره کیفردهی و مبانی تعیین کیفر است.
مرتضی شهبازی‌نیا، دبیر علمی گروه حقوق خصوصی، نیز رقابت در این بخش را جدی و گسترده توصیف کرد و گفت آثار ارسالی از نظر تنوع موضوعی و سطح علمی، زمینه بررسی دقیق و چندمرحله‌ای را فراهم کرده بود.
وی افزود در انتخاب داوران، افزون بر تخصص، به رعایت استقلال و پیشگیری از هرگونه تعارض احتمالی توجه شده است. شهبازی‌نیا پیشنهاد کرد در دوره‌های بعد، بخشی مستقل برای آثار پژوهشگران جوان در نظر گرفته شود تا امکان رقابت و دیده‌شدن آثار آنان بیش از پیش فراهم شود.
در ادامه، محسن محبی، دبیر علمی گروه حقوق بین‌الملل، به تشریح مهم‌ترین معیارهای داوری پرداخت. به گفته وی، مسئله محوری، توان اثر در ارائه راه‌حل برای یک مسئله حقوقی، نقد و ارزیابی دیدگاه‌ها و مکاتب فکری، کاربردپذیری و نظریه‌پردازی از جمله ملاک‌های اصلی ارزیابی کتاب‌ها بوده است. وی تصریح کرد که برخی آثار، با وجود برخورداری از ارزش علمی، به دلیل غلبه جنبه توصیفی یا آموزشی، با معیارهای تعیین‌شده برای کتاب برتر انطباق کامل نداشتند.
محبی همچنین بر نقش حقوقدانان در تحلیل نسبت میان قدرت و آزادی تأکید کرد و گفت دانش حقوق، در پیوند با سیاست، اقتصاد و فرهنگ، وظیفه‌ای فراتر از آموزش قواعد و مقررات دارد و باید در فهم و تنظیم مسائل بنیادین جامعه نقش‌آفرین باشد.
محمد درویش‌زاده، رئیس پژوهشکده حقوق و قانون ایران، در سخنرانی پایانی خود با اشاره به آمار آثار رسیده و ترکیب داوران، گفت نخستین دوره جشنواره با معرفی شش عنوان کتاب برگزیده، هشت عنوان کتاب شایسته تقدیر، یک اثر برگزیده در بخش کودک، یک ناشر برگزیده و یک ناشر شایسته تقدیر به پایان رسیده است.
وی با بیان اینکه کتاب حقوق صرفاً شرح قانون نیست، تأکید کرد آثار حقوقی می‌توانند در شکل‌گیری اندیشه، توسعه دکترین، تحول رویه قضایی و حتی قانونگذاری مؤثر باشند. به گفته درویش‌زاده، کتاب برتر اثری است که بتواند نگاه مخاطب به یک مسئله را دگرگون کند و زمینه طرح پرسش‌ها و راه‌حل‌های تازه را فراهم آورد.
بر اساس نتایج اعلام‌شده، در گروه حقوق بین‌الملل، چهار اثر شامل دو اثر برگزیده و دو اثر شایسته تقدیر، مورد تجلیل قرار گرفت. در گروه حقوق خصوصی نیز چهار اثر، شامل یک اثر برگزیده و سه اثر شایسته تقدیر، تقدیر شدند. در گروه حقوق کیفری، یک اثر برگزیده و یک اثر شایسته تقدیر و در گروه حقوق عمومی، یک اثر برگزیده و دو اثر شایسته تقدیر معرفی شدند.
در بخش کتاب کودک، مجموعه کتاب‌های «آموزش فرهنگ و حقوق شهروندی ویژه کودکان» به عنوان اثر برگزیده معرفی شد. همچنین در بخش ناشران، شرکت سهامی انتشار عنوان ناشر برگزیده را کسب کرد و مرکز مطبوعات و انتشارات قوه قضائیه نیز به عنوان ناشر شایسته تقدیر مورد تجلیل قرار گرفت.
در پایان این مراسم، از پدیدآورندگان آثار منتخب با اهدای تندیس و لوح تقدیر تجلیل شد. همچنین محسن اسماعیلی، معاون راهبردی و پارلمانی ریاست جمهوری، از دبیران علمی جشنواره به پاس نقش آنان در طراحی فرایند علمی و داوری تخصصی این رویداد تقدیر کرد.
نظر شما