سرویس تاریخ و سیاست خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، دیوارنوشتههای مدرسۀ غیاثیۀ خرگرد، پژوهش و نگارش دکتر علی مشهدی رفیع و زهره خضری از سوی انتشارات دکتر محمود افشار به بازار کتاب آمد.
مدرسه غیاثیۀ خرگرد که در شهرستان خواف قرار دارد مربوط به دورۀ تیموریان است و به عنوان یکی از قدیمیترین مدارس ایران شناخته میشود. این بنا به دستور خواجه غیاث الدین پیر احمد خوافی و به دست دو معمار برجسته، خواجه قوام الدین و غیاث الدین شیرازی، ساخته شده است. این مدرسه بنایی چهارضلعی است که دو طبقه دارد و با کاشیهای معرق در داخل حیاط تزیین شده است.
قرن پانزدهم، همزمان با دوران امپراتوری تیموری در ماوراءالنهر، یادآور دورهای طلایی در هنر، بهویژه معماری است. در این دوران، معماری مدارس بیش از هر چیز دیگری هنر این زمان را نمایان میکند. مدرسه تاریخی غیاثیه در روستای خرگرد، یکی از شاهکارهای معماری عصر تیموری است که از کهنترین مدارس ایران بهشمار میآید. نام خرگرد از دو کلمه خر به معنی بزرگ و گرد به معنی شهر و آبادی تشکیل شده است.
در مدرسۀ غیاثیۀ خرگرد تعداد چشمگیری از یادگارنوشتههای تاریخی به صورت جوهرنوشته، کندهنوشته (نقر) و مدادنوشته از دوره تیموری تا دوره پهلوی دیده میشود که در میان آنها دستخط برخی شاعران و سخنسرایان نامی مانند شتابی گنابادی و حسرتی و رجال درباری دورۀ تیموری و صفوی مانند ابراهیم میرزا از شاهزادگان دورۀ تیموری نیز دیده میشود.
کهنترین یادگارنوشتۀ این بنا یک رباعی منسوب به خیام است که در ۸۵۳ق نگاشته شده و تازهترین آن به روزگار معاصر میرسد.
در کتاب حاضر الگویی جامع برای مستندنگاری دیوارنوشتههای این بنای تاریخی ارائه شده و در کنار بازخوانی متن یادداشتها، ثبت ویژگیهای ظاهری و جنبههای سبکی نیز طرف توجّه بوده است. این پژوهش دیوارنوشتهها را به منزلۀ پدیدهای فرهنگی با جنبههای اجتماعی و هنری پرشمار، مستند و تحلیل میکند.
نظر شما