سرویس استانهای خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) - سید احسان مصطفیزاده: هفت سال از آخرین باری که نمایشگاه بینالمللی کتاب مشهد در قالبی گسترده، با حضور صدها ناشر داخلی و خارجی و عرضه هزاران عنوان کتاب در مشهد برگزار شد، میگذرد؛ هر چند در این هفت سال، مشهد میزبان رویدادهای مختلف کتابمحور و حتی برپایی نمایشگاههای موضوعی و محدود کتاب بوده است، اما نمایشگاه عمومی و سالانه کتاب، آنگونه که در دو دهه پیش برگزار میشد، برپا نشده است و حالا این رویداد کمکم دارد به خاطره و حسرت تبدیل میشود. آخرین دوره این نمایشگاه، آبان ۱۳۹۸ یعنی چند ماه قبل از ظهور کرونا رقم خورد.
آخرین قاب از یک نمایشگاه جذاب
بیستویکمین نمایشگاه بینالمللی کتاب مشهد از ۸ تا ۱۵ آبان ۱۳۹۸ در محل دائمی نمایشگاههای بینالمللی مشهد با حضور ۷۳۰ ناشر داخلی و ۱۱ ناشر خارجی در حدود ۲۱ هزار مترمربع از فضای نمایشگاهی برپا شد. شعار این دوره نمایشگاه «کتاب، پیشران مثلث توسعه اقتصادی و فرهنگی» بود ، نمایشگاهی که پس از پایان بیستویکمین دوره، دیگر دوره بیستودوم آن برگزار نشد. ابعاد نمایشگاه در آن سال نشان میدهد که با یک رویداد محدود و تخصصی مواجه نبودیم و ناشران داخلی حدود ۲۰۰ هزار عنوان و ناشران خارجی حدود ۲۰ هزار عنوان کتاب را عرضه کردند و برای رونق خرید کتاب نیز سیاست حمایتی در نظر گرفته شد؛ ۲۰ درصد تخفیف بن کتاب اختصاص یافت که ۱۰ درصد آن سهم ناشران بود و اعتبار اختصاصیافته به بنهای تخفیف نیز یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان اعلام شد. به این ترتیب، آخرین نمایشگاه کتاب مشهد در سال ۱۳۹۸ همزمان سه کارکرد عرضه مستقیم کتاب، حمایت از خرید و فروش کتاب و ایجاد یک گردهمایی بزرگ برای جامعه نشر و مخاطبان را دنبال میکرد.
«نمایشگاه» فقط محل فروش کتاب نبود
مرور خاطرات برپایی نمایشگاه کتاب در مشهد یادآوری میکند که برپایی نمایشگاه در محل دائمی نمایشگاههای بینالمللی مشهد فقط مرکزی برای عرضه و فروش کتاب نبود و حضور ناشران نبود، هرچند برخی ناشران حاضر در بیستویکمین نمایشگاه کتاب مشهد، این رویداد را فرصتی برای معرفی آثار تازه و افزایش نقدینگی خود میدانستند اما در واقع نمایشگاه علاوه بر راهاندازی چند روزی پاتوقی فرهنگی اجتماعی و فراهم آوردن محیطی خاص، متنوع و جذاب برای حضور خانوادهها، برای بازار نشر، نیز فرصتی بود که ناشر، نویسنده، کتابفروش و مخاطب را در یک نقطه در کنار یکدیگر قرار دهد.
کرونا و جنگ بزرگترین موانع
چند ماه پس از پایان آخرین نمایشگاه کتاب مشهد، شیوع کرونا فضای عمومی کشور را دگرگون کرد و برگزاری بسیاری از رویدادهای فرهنگی و تجمعهای عمومی متوقف یا محدود شد. سال ۱۳۹۹ و ۱۴۰۰ نمایشگاه کتاب به دلیل محدودیتهای اجتماعی سراسری در مشهد برگزار نشد ولی پس از آن هم هرچند برپایی نمایشگاه در تهران و چندین شهر دیگر از سر گرفته شده است اما مشهد از این قافله دیگر جا ماند. سالهای ۱۴۰۴ و ۱۴۰۳ هم شاید به توان گفت به دلیل شرایط جنگی کشور برپایی نمایشگاه کتاب در مشهد از اولویت مسئولان خارج شد اما این تسلسل عدم برپایی نمایشگاه شکسته نشد و همچنان ادامه دارد.
وعدههای متعدد و غیرعملی مسئولان
برگزار نشدن نمایشگاه کتاب حضوری در مشهد از سال گذشته به عنوان یک مطالبه اصلی اهالی فرهنگ و هنر خراسان رضوی مطرح شد و شهریور ماه ۱۴۰۴ مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان رضوی در این زمینه گفت: پیگیر برگزاری نمایشگاه بینالمللی کتاب در مشهد هستیم که جزئیات آن در آینده نزدیک اعلام میشود و امیدوارم بتوانیم دوباره این نمایشگاه را برگزار کنیم.
غلامحسین مظفری، استاندار خراسان رضوی هم در آبان ۱۴۰۴ در نشست «شنبههای گفتوگو» در خصوص نمایشگاه کتاب در مشهد اظهارنظر کرد و صراحتاً گفت: جای نمایشگاه بینالمللی کتاب در مشهد خالی است.
پس از او هم تیمورعلی عسگری، معاون فرهنگی، اجتماعی و زیارت استانداری خراسان رضوی در ۲۴ آبان ۱۴۰۴ و همزمان با هفته کتاب و کتابخوانی اظهارنظر صریحتری داشت و گفت که بر اساس برنامهریزیها و پیگیریهای جدی از سوی استانداری و با همکاری اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان رضوی، در تلاشیم تا بار دیگر شاهد برگزاری نمایشگاه کتاب مشهد از سال آینده باشیم.
هنوز برنامه خاصی تعیین نشده است
اما باوجود همه این وعدهها و اظهارنظرها، نمایشگاه در سال ۱۴۰۴ هم برپا نشد و اکنون که مهرماه ۱۴۰۵ شده است و تنها یک ماه به آبان که موعود همیشگی نمایشگاه کتاب مشهد بوده است، هم خبری شفاف و دقیق از برگزاری دوره بیستودوم نمایشگاه بینالمللی کتاب مشهد منتشر نشده است.
حسین مسگرانی مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان رضوی در این زمینه به خبرنگار ایبنا گفت:امسال درخصوص نمایشگاه کتاب برنامه خاصی تعیین نشده است.
وی اضافه کرد: بنا شده ابتدا جلسه با برخی سازمانها بگیریم، بعد جمع بندی شود تا درمورد نمایشگاه کتاب برنامه ریزی کنیم.
به نظر میرسد با وجود همچین شرایطی نمایشگاه کتاب مشهد در سال ۱۴۰۵ هم برگزار نشود. هرچند در این ۷ سال مشهد از برپایی برنامههای کتاب و نشر خالی نبوده است و طرحهای فصلی فروش کتاب، برنامههای کتابفروشیها، نشستهای ادبی، نمایشگاههای تخصصی حوزه و دانشگاهی و رویدادهای متعدد کتابمحور در کتابفروشیها و کافهکتاب چراغ کتاب را در این شهر روشن نگه داشته است اما هنوز هم جای خالی نمایشگاه بزرگ و عمومی بدجور به چشم میآید.
نظر شما