مژگان محمدی در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، درباره اهمیت ارتباطشناسی برای کتابداران، بیان کرد: آینده کتابخانهها در گرو خروج از نقش سنتی و حرکت به سوی فعالیتهای فرهنگی، ارتباط با جامعه و اجرای برنامههایی است که بتواند مردم را دوباره با کتاب و مطالعه پیوند دهد.
وی با اظهار تأسف از اینکه هنوز بسیاری از مردم تصور میکنند کتابخانه فقط محلی برای امانت گرفتن یا امانت دادن کتاب و ارائه خدمات اطلاعرسانی است، افزود: ظرفیت کتابخانهها بسیار فراتر است و میتواند به یک مرکز فرهنگی و اجتماعی پویا تبدیل شود؛ جایی که افراد علاوهبر دسترسی به منابع، فرصت گفتوگو، یادگیری و تعامل با یکدیگر را نیز پیدا کنند.
باشگاههای کتابخوانی؛ امکان گفتوگو و تبادل تجربه
محمدی، با این توضیح که یکی از مهمترین فعالیتهایی که کتابخانهها میتوانند در کنار خدمات معمول خود داشته باشند، برگزاری باشگاههای کتابخوانی است، ادامه داد: در این باشگاهها میتوان کتابهایی را در حوزههای مختلف مانند توسعه فردی، روانشناسی، مدیریت، ادبیات، تاریخ یا علوم اجتماعی انتخاب کرد و اعضا پس از مطالعه، در جلسات ماهانه درباره آنها به گفتوگو بنشینند. این جلسات فقط برای نقد یا معرفی کتاب نیست؛ افراد تجربههای شخصی خود را نیز با یکدیگر به اشتراک میگذارند و همین تبادل تجربه و دیدگاه، ارزش این نشستها را دوچندان میکند.
مدیر کتابخانه و مرکز اسناد شرکت مهندسین مشاور موننکو ایران، ادامه داد: در چنین فضایی، افرادی که علایق مشترک دارند یکدیگر را پیدا میکنند، ارتباطهای دوستانه شکل میگیرد و کتابخانه به محلی برای تعامل فرهنگی تبدیل میشود. بسیاری از دوستیها و همکاریهای ارزشمند میتواند از همین نشستهای ساده آغاز شود و این موضوع یکی از مهمترین کارکردهای اجتماعی کتابخانههاست.
نمایشگاه کتاب فرصتی برای جذب مخاطبان جدید
وی با بیان اینکه برگزاری نمایشگاههای کتاب نیز از دیگر فعالیتهایی است که میتواند مخاطبان بیشتری را به کتابخانه جذب کند، بیان کرد: بسیاری از افراد به دلیل مشغله کاری فرصت مراجعه به کتابفروشیها را ندارند، اما وقتی تازههای نشر در قالب یک نمایشگاه در کتابخانه عرضه میشود، هم با کتابهای جدید آشنا میشوند و هم امکان خرید آنها را پیدا میکنند. در کنار این نمایشگاهها، فضای گفتوگو و تبادل نظر نیز شکل میگیرد و کتابخانه به یک محفل فرهنگی صمیمی تبدیل میشود؛ تجربهای که بازخوردهای بسیار مثبتی هم به همراه داشته است.
کتابخانه همراه مردم در مسیر رشد فردی
به اعتقاد محمدی، کتابخانه فقط محل امانت گرفتن کتاب نیست. کتابخانه میتواند در زندگی افراد نقش جدی ایفا کند؛ از کمک به انتخاب رشته و مسیر شغلی گرفته تا افزایش آگاهی، رشد فردی و تقویت مهارتهای زندگی. اگر برنامههای متنوع فرهنگی در کتابخانهها اجرا شود، خانوادهها نیز ارتباط بیشتری با این مراکز برقرار خواهند کرد و کتابخانه بیش از گذشته وارد زندگی روزمره مردم میشود.
در عصر هوش مصنوعی، کتابخانهها باید به سراغ مخاطب بروند
وی با این توضیح که امروزه در عصر هوش مصنوعی، کتابهای الکترونیکی و شبکههای اجتماعی زندگی میکنیم و طبیعی است بسیاری از افراد کمتر به کتابخانه مراجعه کنند، گفت: اما این موضوع به معنای کاهش اهمیت کتابخانه نیست. شاید امروزه این کتابخانهها باشند که باید به سراغ مردم بروند، نه اینکه فقط منتظر حضور مخاطب بمانند. کتابخانهها میتوانند با اجرای برنامههای فرهنگی، نشستهای تخصصی، کارگاههای آموزشی، باشگاههای کتابخوانی و استفاده از ظرفیت فضای مجازی، ارتباط خود را با جامعه حفظ کنند و حتی گسترش دهند.
کتابداران مروجان فرهنگ مطالعه
این کارشناس علم اطلاعات و دانششناسی، افزود: نقش کتابداران، بسیار مهمتر از آن چیزی است که معمولاً تصور میشود. کتابدار فقط مسئول ثبت و امانت کتاب نیست؛ او میتواند یک مروج فرهنگ مطالعه، یک راهنما و حتی یک تسهیلگر فرهنگی باشد. البته این نقش، زمانی به بهترین شکل ایفا میشود که کتابدار به کار خود علاقه داشته باشد و با عشق و انگیزه فعالیت کند. اگر کتابدار علاقهمند به حرفه خود باشد، میتواند تأثیری بسیار فراتر از وظایف اداری بر جامعه بگذارد.
تبادل تجربه کلید توسعه کتابخانهها
وی با این توضیح که کتابداران نیز باید ارتباط بیشتری با یکدیگر داشته باشند، گفت: انجمنهای کتابداری، نشستهای تخصصی و گردهماییهای حرفهای فرصت مناسبی برای انتقال تجربه هستند. هر کتابخانه، با هر امکاناتی که در اختیار دارد، تجربههای ارزشمندی بهدست میآورد و اگر این تجربهها میان کتابداران به اشتراک گذاشته شود، همه از آن بهرهمند خواهند شد. شاید یک کتابخانه کوچک امکانات محدودی داشته باشد، اما همان تجربه میتواند برای کتابخانهای دیگر الهامبخش باشد. در نهایت افراد بیشتری به سمت کتابخانهها جذب میشوند. آینده کتابخانهها فقط به تعداد کتابهای موجود در قفسهها وابسته نیست؛ بلکه به میزان ارتباطی بستگی دارد که این مراکز با مردم و نیازهای واقعی جامعه برقرار میکنند.
خلاقیت؛ سرمایه اصلی کتابداران
به گفته محمدی، لزومی ندارد همه کتابخانهها امکانات یکسانی داشته باشند. هر کتابدار میتواند متناسب با شرایط و امکانات محیط خود، ایدههای خلاقانه را اجرا کند. حتی اقدامهای کوچک نیز میتواند تأثیر بزرگی داشته باشد؛ برای مثال، تهیه نسخههای جذاب معرفی کتاب، خلاصهنویسی آثار، استخراج نکات کلیدی هر کتاب، تولید محتوای صوتی یا چندرسانهای و ارسال آن برای مخاطبان، روشهایی است که میتواند افراد بیشتری را به مطالعه ترغیب کند.
نظر شما