به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، رویداد «در قاب یک سند» با هدف معرفی و بازشناسی اسناد مهم، قدیمی و گاه مغفولمانده در گنجینه آرشیوی سازمان طراحی شده است. در هر شماره، یکی از اسناد شاخص و تأثیرگذار آرشیو معرفی و زمینه تاریخی، اداری و حقوقی مرتبط با آن برای مخاطبان تبیین میشود.
تازهترین روایت این مجموعه به معرفی سندی با عنوان «حکم مأموریت میرزامحمودخان مهندس برای ترسیم نقشه، بازدید، برآورد و تعمیرات ساختمانهای دولتی در حدود و مرزهای آذربایجان، و انتخابش به سمت مهندس باشیگری (سرپرست مهندسان)» اختصاص یافته است.
این حکم در سربرگ مکاتبات ولایت آذربایجان و با نمره ۶۶۱۹ توسط «مخبرالسلطنه هدایت»، والی آذربایجان صادر شده، و امضای وی و مهر ایالت آذربایجان در پایانش آمده است.
در شرح متن سند آمده است: «جناب میرزامحمودخان مهندس، چون بجهت ترسیم نقشه در مواقع لازمه و بازدید و برآورد و تعمیرات ابنیه دولتی و حدود و ثغور در مرکز و ولایات آذربایجان لازم بود یکنفر شخص عالم و خبیر معین شود شما را که در این علم دارای بصیرت و مهارت هستید بصدور این حکم بمهندس باشیگری منتخب نموده مقرر میدارد که با کمال امانت و دیانت در موارد لازمه بانجام وظایف این خدمت اشتغال ورزید با کفایت و خبرتی که دارید البته به طور خوب از عهده خواهید آمد.»
در هامش سند نیز اینچنین آمده است: «مرقومه بندگان آقای مخبرالسلطنه است در سفر اول ایالت آذربایجان که حقوقات چاکر هنوز مقطوع نشده و در سلک چاکران محسوب میشد.»
در دوره قاجار پس از تأسیس مدارس نوین، مانند دارالفنون و مدرسه نظام ناصری، یکی از دروسی که به محصلان رشته مهندسی تعلیم داده میشد، نقشهبرداری بود. بعدها، این آموزشدیدگان، مسئول نقشهبرداری از نقاط مختلف کشور را بر عهده میگرفتند و عنوان «مهندسباشی» به آنان اختصاص مییافت.
میرزامحمود، یکی از این دانشآموختگان، در سن نه سالگی وارد دربار مظفرالدینشاه شد و پس از مدتی به نایبآجودانباشی ارتقا یافت. با ورود معلمان و مستشاران اتریشی به ایران، تعلیمات مهندسی را در مدرسه نظام ناصری فراگرفت، سپس در همان مدرسه به مقام معلمی رسید.
وی در ادامه، به دستور مظفرالدینشاه، مسئولیت امور سرحدی آذربایجان را بر عهده گرفت و در «قراچهداغ» مستقر شد و پس از مدتی، در تبریز اقامت گزید. در ادامه، به مقام «مهندسباشیگری» آذربایجان منصوب شد و وظیفه یافت تا از سرحدات مرزی منطقه، نقشهبرداری کرده و نقاط مناسب برای احداث قراولخانه (پاسگاه) را شناسایی کند.
شایان ذکر است نقشهبرداریهای او در حل بسیاری از اختلافات ارضی میان روستاها و ایلات آن نواحی نقش مؤثری داشت؛ بهطوری که در برخی موارد، احکام قضایی بر اساس نقشههای او صادر میشد.
این سند که در تاریخ ۱۵ شوال ۱۳۲۸ قمری تحریر شده است با شناسه ۲۹۳-۳۷۴۶ در آرشیو ملی ایران نگهداری میشود.
نظر شما