اسناد تاریخی
-
از سلسله‌نشست‌های تخصصی پژوهشکده اسناد؛
تشکیلات راه‌آهن ایران از دوره ناصری تا ۱۳۲۰ بررسی می‌شود
دومین نشست از سلسله‌نشست‌های تخصصی با موضوع «تشکیلات راه‌آهن ایران؛ از دوره ناصری تا ۱۳۲۰»، به همت پژوهشکده اسناد سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران برگزار می‌شود.
-
بعد از نیم قرن منتشر شد؛
«انقلاب اسلامی و چالش‌ها» درصورت‌جلسات مشترک شورای انقلاب و هیات وزیران
کتاب «انقلاب اسلامی و چالش‌ها» شامل صورت جلسات مشترک شورای انقلاب و هیات وزیران از اسفندماه 1358 تا تیر 1359 است. این صورت‌جلسات بخش مهمی از حوادث سال‌های اول پیروزی انقلاب اسلامی را از لابه‌لای مذاکرات اعضا شورا و وزرای مختلف به تصویر می‌کشد.
-
از مجموعه اسناد آرشیو ملی ایران؛
مدارس دوره قاجار؛ آغاز آموزش نوین در ایران
نمایشگاه مجازی «مدارس دوره قاجار؛ آغاز آموزش نوین در ایران» شامل ۱۸ عنوان سند در قالب ۴۲ برگ، از مجموعه اسناد آرشیو ملی ایران، در وبگاه سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران در دسترس علاقه‌مندان قرار گرفت.
-
شصت‌وهفتمین شماره «در قاب یک سند»؛
فرمان ناصرالدین‌شاه برای احداث چاپارخانه‌ای در محدوده قزوین
شصت‌وهفتمین شماره مجموعه «در قاب یک سند» به معرفی فرمان ناصرالدین‌شاه برای احداث چاپارخانه‌ای میان دو چاپارخانه در محدوده قزوین اختصاص دارد. این فرمان، بخشی از اقدامات دوره ناصری برای سامان‌دهی امور پستی و تسریع ارتباطات دیوانی را بازتاب می‌دهد.
-
گفت‌وگو با نویسنده کتاب «پژوهشی در اسناد فرش ایران»:
مطالعات هنر دچار پژوهش‌زدگی شده است
سجاد نوروزی درباره پژوهش در هنر گفت: پژوهش در حوزه هنر معمولاً به سمت سلیقه شخصی میل می‌کند و به همین دلیل کمتر شاهد کارهای عمیق هستیم. در واقع در حوزه پژوهش هنر دچار نوعی پژوهش‌زدگی یا شبه‌پژوهش هستیم.
-
نخستین نشست «روایت نسخه‌های خطی» و افتتاح نمایشگاه آثار نظامی؛
گستردگی جغرافیایی کتابت و گردش نسخه‌های خطی خمسه نظامی
علی میرانصاری با اشاره به گستردگی جغرافیایی کتابت و گردش نسخه‌های خمسه بیان کرد: یادداشت‌های حاشیه نسخه‌ها نشان می‌دهند که برخی از آن‌ها در طول حیات خود، مناطق جغرافیایی بسیاری را طی کرده‌اند. جغرافیای کتابت خمسه با جغرافیای مخاطبان آن ارتباط مستقیم دارد؛ تا نیاز و زمینه پذیرش وجود نداشته باشد، کاتب دست به قلم نمی‌برد.
-
شصت‌وششمین شماره «در قاب یک سند»؛
آموزش نوین دختران در دارالخلافه تهران
شصت‌وششمین شماره مجموعه «در قاب یک سند»، هم‌زمان با آغاز ماه مهر و بازگشایی مدارس، به معرفی گزارشی از امتحانات کتبی و شفاهی مدارس دولتی و غیردولتی دخترانه تهران در سال‌های پایانی دوره قاجار اختصاص یافته است.
-
از سوی پژوهشکده تاریخ اسلام؛
تاریخ خلیج فارس از دریچه منبع‌شناسی بررسی می‌شود
نشست «تاریخ خلیج فارس از دریچه منبع‌شناسی، نقد سند و ترجمه» از سوی پژوهشکده تاریخ اسلام برگزار می‌شود.
-
رییس پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری؛
کتیبه‌ها و اسناد تاریخی روایتگر زندگی مردم در ایران باستان
محمدابراهیم زارعی گفت: کتیبه‌ها و اسناد تاریخی، اطلاعات ارزشمندی درباره ساختار اجتماعی و زندگی مردم در ایران باستان در اختیار ما قرار می‌دهند و بررسی دقیق آن‌ها می‌تواند ابعاد مختلف زندگی اجتماعی، از جمله جایگاه زنان و نقش آنان در جامعه را روشن کند.
-
کاوشی در گنجینه کتابخانه ملی ایران؛
نشریه «شکوفه»؛ از آموزش زنان تا نقد خرافات اجتماعی
نشریه «شکوفه» به مدیریت مریم عمید، معروف به مزین‌السلطنه، منتشر می‌شد و از منابع ارزشمند مطالعه تاریخ آموزش و فعالیت‌های اجتماعی زنان در دوره قاجار است.
-
ایده‌های امروز، مسیرهای تازه برای آینده آرشیو؛
برگزاری نخستین رویداد ایده‌پردازی «جایزه سیروس پرهام»
نخستین رویداد ایده‌پردازی «جایزه سیروس پرهام» در سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران برگزار می‌شود.
-
در مجله گواه خاطرات منتشر نشده سردار تنگسیری؛
عهد کردم عملیات برون مرزی نروم!
در شماره جدید مجله گواه، بخش‌هایی از تاریخ معاصر ایران با رویکردی تاریخی-اجتماعی واکاوی شده است. در این شماره علاوه بر مطالب متنوع تاریخی و اجتماعی بخشی از خاطرات سردار شهید علیرضا تنگسیری منتشر شده است.
-
تاریخ شفاهی میراث‌فرهنگی؛ سرمایه‌ای برای تبارشناسی هویت ملی؛
ظرفیت‌های مشترک در حوزه تاریخ شفاهی، اسناد و پژوهش‌های تاریخی
وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی با تاکید بر ضرورت تبدیل تاریخ شفاهی میراث‌فرهنگی به مرجعی جامع برای تبارشناسی هویت ملی و کشف حقیقت، خواستار توسعه همکاری‌های مشترک با مرکز اسناد انقلاب اسلامی و تجمیع و دسترس‌پذیر شدن اسناد، روایت‌ها و تولیدات تاریخی کشور شد.
-
کاوشی در گنجینه کتابخانه ملی ایران؛
«کیمیای فیلسوفان»؛ از دست‌نوشته‌های کیمیاگری تا آثار سالوادور دالی
شماره شصت‌وهشتم مجموعه «کاوشی در گنجینه کتابخانه ملی ایران» به معرفی کتاب «کیمیای فیلسوفان» اختصاص دارد؛ اثری نفیس که از برجسته‌ترین نمونه‌های کتاب‌آرایی هنری و پژوهشی قرن بیستم و از ارزشمندترین مجموعه‌های منتشرشده در زمینه تاریخ کیمیاگری و سنت هرمتیک به شمار می‌رود.
-
بازخوانی ابعاد کمتر دیده‌شده مشروطه بر پایه اسناد آرشیوی نویافته؛
انقلاب مشروطه؛ نخستین انقلاب دموکراسی‌خواه در جهان اسلام
«انقلاب مشروطه دومین انقلاب مشروطه‌خواهانه در قاره کهن و نخستین انقلاب دموکراسی‌خواه در جهان اسلام بود. ازاین‌رو، رخدادی غرورآفرین، باشکوه و افتخارآمیز برای ایرانیان به شمار می‌آید و باید آن را گرامی بداریم و درباره آن گفت‌وگوهای دقیق و عمیقی داشته باشیم.»
-
کاوشی در گنجینه کتابخانه ملی ایران؛
اشیای چینی آرامگاه شیخ صفی‌الدین اردبیلی
کتاب «اشیای چینی آرامگاه شیخ صفی‌الدین اردبیلی» اثر جان الکساندر پوپ، با طبقه‌بندی و تحلیل علمی مجموعه چینی‌های وقفی این آرامگاه، یکی از منابع مرجع برای شناخت تاریخ ساخت و تزیین چینی‌های آبی‌وسفید دوره‌های یوان و مینگ به شمار می‌رود.
-
از کریستف کلمب تا بیل گیتس؛
۱۵ نامه‌ای که مسیر تاریخ را تغییر دادند
تاریخ را معمولاً با جنگ‌ها، انقلاب‌ها، معاهده‌ها و سخنرانی‌های بزرگ به یاد می‌آوریم، اما بسیاری از مهم‌ترین نقاط عطف جهان با نامه‌هایی رقم خورده‌اند که گاه تنها برای یک مخاطب نوشته شده بودند. نشریه «کوارتز» در گزارشی، ۱۵ نامه تأثیرگذار دو هزار سال گذشته را معرفی کرده است؛ مکاتباتی که از شکل‌گیری جنبش‌های دینی و علمی تا آغاز جنگ‌ها، تغییر مرزهای سیاسی و تحولات فناوری، نقشی تعیین‌کننده در تاریخ ایفا کرده‌اند.
-
در پنجاه‌وچهارمین شماره «در قاب یک سند»؛
روایت اسناد استخدامی جلال‌الدین همایی در دارالفنون و دانشگاه تهران
پنجاه‌وچهارمین شماره رویداد «در قاب یک سند»، به مناسبت سالروز درگذشت جلال‌الدین همایی، به معرفی «قرارنامه دبیرستان دارالفنون» و «پیمان‌نامه استخدامی جلال‌الدین همایی در دانشگاه تهران» اختصاص یافت.
-
کاوشی در گنجینه کتابخانه ملی ایران؛
روایت بیش از چهار دهه تحول دانش انفورماتیک در ایران
نشریه «گزارش کامپیوتر»، یکی از قدیمی‌ترین و اثرگذارترین نشریات تخصصی رایانه و فناوری اطلاعات در ایران، در این شماره از مجموعه «کاوشی در گنجینه» معرفی شده است.
-
به همت اداره‌کل خدمات آرشیوی؛
گزارش به ناصرالدین‌شاه درباره جمع‌آوری مالیات حاج حسین ملک‌التجار کاشان
نمایشگاه مجازی «اسنادی از تاریخ مالیات در ایران به روایت آرشیو ملی» با معرفی ۲۲ برگ سند در قالب ۱۷ عنوان، بخشی از پیشینه مالیات‌ستانی و تحولات نظام مالیاتی ایران را در دوره‌های مختلف تاریخی بازخوانی می‌کند.
-
کاوشی در گنجینه کتابخانه ملی ایران؛
«اخبار مصور لندن» و بازتاب نخستین سفر ناصرالدین‌شاه به فرنگ
نشریه «اخبار مصور لندن» به‌عنوان نخستین مجله مصور خبری جهان، با انتشار گزارش‌ها و تصاویر متعدد از نخستین سفر ناصرالدین‌شاه قاجار به اروپا، یکی از منابع مهم برای بررسی مناسبات ایران و بریتانیا و بازتاب تصویری این سفر تاریخی در مطبوعات دوره ویکتوریا به شمار می‌رود.
-
یادداشتی درباره کتاب «فلسفة التاریخ عند السید الخامنئی»؛
فلسفه تاریخ در منظومه فکری رهبر شهید انقلاب؛ از سنن الهی تا تمدن‌سازی
انگیزهٔ مؤلف در این اثر، صورت‌بندیِ فلسفهٔ تاریخ اسلامی بر پایه گفتمان رهبر شهید انقلاب است؛ پژوهشی که نشان می‌دهد تاریخ، نه رخدادی تصادفی، بلکه عرصه‌ی پیوندِ سنن الهی، هدایت قرآنی و حرکت تمدن‌سازِ انسان است. در این دیدگاه، تاریخ از سطحِ «روایتِ حوادث» فراتر رفته و به «روش‌شناسیِ فهم و عمل» برای ساختنِ آینده تبدیل می‌شود.
-
رئیس مرکز اسناد انقلاب اسلامی:
رهبر شهید تاریخ‌خوان بودند
حجت‌الاسلام والمسلمین مصطفی پورمحمدی گفت: رهبر شهید به تاریخ توجه ویژه‌ای داشتند و خودشان تاریخ‌خوان بودند. هم نفس تاریخ و به خصوص تاریخ انقلاب و تاریخ مستند و دقیق مورد تاکید ایشان بود. مرکز اسناد انقلاب اسلامی و جاهایی مشابه آن به شدت مورد تایید و تاکید مقام معظم رهبری بود و انتظار بسیاری از این مراکز تاریخی داشتند.
-
گزیده اسنادی از سال‌های مبارزه آیت‌الله خامنه‌ای در دوره پهلوی؛
کتاب، منبر و شبکه‌ی ارتباطی؛ گفتمان‌های آگاهی‌بخش رهبری
سند نامه‌ی این شماره، پرونده‌ای درباره رهبر شهید نیست؛ گواهی است درباره تقابل دین و قدرت در سال‌های پایانی حکومت پهلوی از یک سو دستگاهی دیده می‌شود که با ابزارهای امنیتی و قضایی می‌کوشد صداهای دینی منتقد را محدود کند؛ و از سوی دیگر روحانی جوانی قرار دارد که با منبر، کتاب، جلسه، تفسیر، اعلامیه و شبکه ارتباطی به تبیین یک گفتمان آگاهی‌بخش می‌پردازد.
-
۴۰ برگه از اسناد مبارزاتی رهبر شهید انقلاب رونمایی شد؛
رهبر با شهادتش صداقت زندگی خود را امضا کردند
حجت‌الاسلام والمسلمین مصطفی پورمحمدی گفت: ایشان با شهادت صداقت زندگی خود را امضا کردند و هیچ سندی جدی‌تر از این مساله نیست و پای هدف خود ایستادند تا شهید شدند. کسی که جان خود و عزیزانش را در این مسیر تقدیم می‌کند، در حقیقت نشان می‌دهد که از آغاز تا پایان زندگی، صادقانه بر آرمان‌های خود پایبند بوده است.
-
۴۰ برگه از اسناد مبارزاتی رهبر شهید انقلاب رونمایی شد؛
«اوراق مضره»ای که رژیم پهلوی جمع‌آوری و توقیف کرد
پیام طبیبی به اسنادی اشاره کرد که نشان می‌دهد دستگاه امنیتی رژیم پهلوی نوشته‌ها و جزوات رهبر شهید را با عنوان «اوراق مضره» جمع‌آوری و توقیف می‌کرد. به گفته او، این اسناد بیانگر آن است که ایشان از دهه ۱۳۴۰ فعالیت‌های فکری و قلمی گسترده‌ای داشته‌اند.
-
با هدف فراهم‌کردن فرصت بیشتر برای پژوهشگران؛
تمدید مهلت ارسال آثار به جایزه «سیروس پرهام»
مهلت ارسال آثار به نخستین دوره جایزه «سیروس پرهام» با هدف فراهم‌کردن فرصت بیشتر برای پژوهشگران، نویسندگان و علاقه‌مندان حوزه اسناد و مطالعات آرشیوی، تا ۱ مردادماه ۱۴۰۵ تمدید شد.
-
هم‌زمان با فرارسیدن ماه محرم ۱۴۰۵ افتتاح شد؛
نمایشگاه «محرم به روایت تصاویر و اسناد آرشیو ملی ایران»
نمایشگاه «محرم به روایت تصاویر و اسناد آرشیو ملی ایران» با نمایش ۱۱ قطعه عکس و ۲۸ عنوان سند، شامل اعلامیه‌ها، وقف‌نامه‌ها و مکاتبات اداری مرتبط با آیین‌های ماه محرم، در ساختمان آرشیو ملی ایران گشایش یافت.
-
در چارچوب مجموعه «در قاب یک سند»؛
پرونده ممیزی کتاب «کویر» دکتر علی شریعتی
پنجاهمین شماره مجموعه «در قاب یک سند» به معرفی پرونده‌ای با عنوان «مکاتبات وزارت فرهنگ درخصوص ممیزی کتاب کویر نوشته دکتر شریعتی» اختصاص یافته است.
-
نگاهی به کتاب ترور در تهران/1
ترورهایی که در بایگانی‌ها محو شدند
کتاب «ترور در تهران» اثری که بیش از آنکه یک روایت داستانی باشد، به مجموعه‌ای از مستندات تصویری و خبری شباهت دارد که در کنار هم چیده شده‌اند تا تصویری کلی از آن مقطع تاریخی ارائه دهند.