به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) از مجله تایم، در حالی که میزان مطالعه برای سرگرمی در سال‌های اخیر در بسیاری از کشورها کاهش یافته است، یک بررسی جدید که در مجله علمی Psychological Medicine منتشر شده، نشان می‌دهد اختصاص دادن زمانی برای نشستن و مطالعه کتاب مورد علاقه می‌تواند تاثیرات قابل‌توجهی بر مغز و سلامت عمومی داشته باشد.
باربارا ساکیان، استاد بازنشسته عصب‌روان‌شناسی بالینی در دانشگاه کمبریج و یکی از نویسندگان این مقاله، می‌گوید آثار مطالعه از دوران کودکی قابل مشاهده است.
در یک مطالعه روی حدود ۱۰ هزار کودک در آمریکا، پژوهشگران دریافتند کودکانی که از سنین پایین مطالعه را به‌عنوان سرگرمی آغاز کرده بودند، در سال‌های بعد سازگاری بهتری داشتند. این کودکان عملکرد شناختی بهتری داشتند، علائم مشکلات سلامت روان در آنها کمتر بود و از توجه بیشتری برخوردار بودند. همچنین زمان کمتری را مقابل صفحه نمایش می‌گذراندند، خواب بیشتری داشتند و عملکرد تحصیلی آنها بهتر بود.
اما فواید کتابخوانی به دوران کودکی محدود نمی‌شود. مطالعات درباره عادت‌های مطالعه بزرگسالان نیز نشان داده‌اند که کتابخوانی می‌تواند احساس تنهایی را کاهش دهد.
ساکیان می‌گوید بسیاری از افرادی که در نظرسنجی‌ها درباره تجربه مطالعه خود صحبت کرده‌اند، گفته‌اند کتاب خواندن باعث شده احساس ارتباط بیشتری با دیگران داشته باشند، دیدگاه افراد دیگر را بهتر درک کنند و همدلی بیشتری پیدا کنند.
به گفته این پژوهشگر، مطالعات تصویربرداری از مغز نیز از این یافته‌ها حمایت می‌کنند. هنگام مطالعه داستان‌های داستانی، به‌ویژه آثاری که محتوای اجتماعی غنی دارند، بخش‌هایی از مغز فعال می‌شوند که با شناخت اجتماعی و درک دیدگاه دیگران ارتباط دارند.
کتابخوانی و کاهش استرس
کاهش استرس یکی دیگر از فواید احتمالی مطالعه است. ساکیان می‌گوید این تاثیر می‌تواند خیلی سریع ظاهر شود. وقتی فرد غرق مطالعه یک کتاب می‌شود، ذهن و توجه او به داستان و محتوای کتاب متمرکز می‌شود و در نتیجه توجهش برای مدتی از مشکلات و نگرانی‌های دیگر دور می‌ماند. به گفته ساکیان، این وضعیت تا حدی شبیه تمرین‌های ذهن‌آگاهی است، زیرا فرد توجه خود را به‌طور متمرکز روی یک موضوع قرار می‌دهد.
مطالعه در سالمندی و کاهش خطر افت شناختی
بخشی از پژوهش‌هایی که ساکیان آنها را مهم‌تر می‌داند، به تاثیر مطالعه در سالمندی مربوط است. در یکی از مطالعات انجام‌شده در تایوان، افراد بالای ۶۴ سال به مدت ۱۴ سال مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج نشان داد افرادی که حتی هفته‌ای یک بار مطالعه می‌کردند، در این دوره با خطر به‌مراتب کمتری برای افت شناختی مواجه بودند.
نکته قابل‌توجه این بود که این ارتباط به سطح تحصیلات افراد وابسته نبود.
ساکیان می‌گوید یکی از ویژگی‌های مهم مطالعه این است که فواید آن ظاهرا محدود به گروه خاصی از نظر وضعیت اقتصادی یا سطح تحصیلات نیست و می‌تواند به بهبود عملکرد مغز، توانایی‌های شناختی و احساس بهزیستی کمک کند.
برای شروع مطالعه لازم نیست «جنگ و صلح» بخوانید
اگر مدت زیادی است که برای سرگرمی کتاب نخوانده‌اید، لازم نیست کار را با کتاب‌های بسیار طولانی و دشوار مانند «جنگ و صلح» آغاز کنید.
ساکیان توصیه می‌کند افراد مطالعه را با موضوعاتی شروع کنند که واقعا به آنها علاقه دارند؛ برای مثال می‌توانند سراغ یک مجله یا کتاب مرتبط با سرگرمی‌ها و علایق شخصی خود بروند.
آیا گوش دادن به کتاب صوتی هم همین فواید را دارد؟
پژوهش درباره تاثیر کتاب صوتی بر بدن و مغز هنوز به اندازه مطالعه متن گسترده نیست و نتایج قطعی کمتری در این زمینه وجود دارد.
در یکی از مطالعات، دانشجویانی که مطالب را به صورت نوشتاری مطالعه کرده بودند، در آزمون بعدی عملکرد بهتری نسبت به دانشجویانی داشتند که همان مطالب را از طریق پادکست گوش داده بودند. این یافته نشان می‌دهد دریافت اطلاعات از طریق گوش ممکن است در برخی شرایط جذب و پردازش اطلاعات را دشوارتر کند.
از سوی دیگر، بسیاری از افراد هنگام گوش دادن به کتاب صوتی هم‌زمان مشغول کار دیگری مانند رانندگی، باغبانی یا شستن ظرف‌ها هستند. به گفته ساکیان، این مسئله می‌تواند باعث شود تجربه غرق شدن و تمرکز عمیقی که هنگام مطالعه متن ایجاد می‌شود، در کتاب صوتی به همان اندازه شکل نگیرد.
در مجموع، یافته‌های این بررسی نشان می‌دهد کتابخوانی برای لذت و سرگرمی صرفا یک فعالیت فرهنگی یا تفریحی نیست و می‌تواند با مجموعه‌ای از پیامدهای مثبت برای عملکرد شناختی، سلامت روان، روابط اجتماعی و سلامت مغز در طول زندگی همراه باشد.
نظر شما