به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در مشهد، جعفر توزنده جانی عصر یکشنبه در نشست نقد داستان کودک که به همت انجمن داستان کودک و نوجوان نیشابور در موسسه مهرآیین شهرستان نیشابور برگزار شد، گفت: سادگی در زبان نباید به سطحی‌نگری در محتوا منجر شود، ظرافت‌های زبانی و فضاهای تخیلی عناصر کلیدی در خلق داستان‌های جذاب برای کودکان است.

این نویسنده و پژوهشگر ادبیات کودک و نوجوان گفت: در داستان کودک نباید همه‌چیز را برای کودک توضیح داد، چون توضیح بیش از حد، فرصت تخیل را از کودک می‌گیرد. تصویر در کتاب کودک نقش بسیار مهمی دارد و بخشی از اطلاعاتی را که نویسنده می‌تواند با کلمات توضیح دهد، تصویر به کودک منتقل می‌کند.

وی افزود: زبان داستان کودک باید ساده، روان و در عین حال خیال‌انگیز باشد؛ نباید آن‌قدر توضیحی و مستقیم باشد که فضای کشف و تخیل از بین برود.

توزنده جانی برای توضیح این موضوع به افسانه‌های عامیانه و داستان‌های کهن اشاره کرد و گفت: بسیاری از داستان‌های معاصر نیز از همان ساختارها و افسانه‌ها تأثیر گرفته‌اند.

این نویسنده و پژوهشگر ادبیات کودک و نوجوان بیان کرد: نکته مهم دیگر، ابهام و رازآلودگی در داستان است، گاهی لازم است نویسنده همه‌چیز را روشن نکند تا مخاطب خودش ارتباط میان اتفاق‌ها را کشف کند.

او در ادامه با تاکید بر اینکه داستان کودک باید به جای توضیح دادن، امکان دیدن، حدس زدن، خیال کردن و کشف کردن را به کودک بدهد، به داستان‌های کوتاه برخی از حاضران که به خوانش داستان‌شان پرداختند گوش داد و نکاتی را در خصوص هر داستان به نویسنده بیان کرد.

او درباره ضرورت ادبیات کودک و چگونگی انتخاب زبان و محتوای مناسب برای کودک اظهار کرد: همان‌طور که کودک در سنین مختلف غذای متناسب با رشد جسمی‌اش دریافت می‌کند، از نظر ذهنی و فکری هم باید متناسب با سن‌اش با کتاب و داستان تغذیه شود.

تفاوت ساده‌نویسی با سطحی‌نویسی

جعفر توزنده جانی ادامه داد: برای کودک نباید صرفاً مطالب ساده و بی‌محتوا نوشت، ساده‌نویسی با سطحی‌نویسی فرق دارد. زبان می‌تواند ساده باشد، اما درون داستان باید معنا، تخیل و لایه‌های فکری وجود داشته باشد.

وی افزود: یکی از مشکلات نویسندگان این است که تصور می‌کنند برای کودک باید همه‌چیز را بسیار ساده و مستقیم بیان کرد، در حالی که بازی‌های زبانی و ظرافت‌های داستانی نیز می‌توانند برای کودک جذاب باشند.

این پژوهشگر ادبیات کودک و نوجوان عنوان کرد: نویسنده نباید صرفاً با تکیه بر خاطرات شخصی یا اتفاقات روزمره تصور کند که هر چیزی که برای خودش جذاب است، الزاماً تبدیل به داستان خوبی برای کودک می‌شود. برای داستان‌نویسی باید ساختار، تخیل، زبان و مخاطب کودک را شناخت و سپس ایده را به داستان تبدیل کرد.

او در ادامه به اهمیت مطالعه و توجه به کتاب‌های نویسندگان بزرگ‌تر و آثار موفق اشاره کرد و گفت: نویسنده‌ تازه‌کار باید آثار دیگران را بخواند و از تجربه‌های ادبی موجود یاد بگیرد. همان‌طور که غذای کودک باید متناسب با رشد جسمش باشد، غذای فکری او هم باید متناسب با رشد ذهنش انتخاب شود؛ اما «متناسب با سن کودک» به معنی «سطحی و بی‌عمق» بودن نیست.