به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) از چاینادیلی، در محلهای آرام در شمال پایتخت اردن، «منال الخماش» مقابل یک ساز سنتی چینی موسوم به «گوتِنگ» یا «گوجنگ» نشسته و با تمرکز، سیمهای آن را یکی پس از دیگری مینوازد. در اطراف او مجموعهای از کتابهای چینی، از آثار کلاسیک گرفته تا ادبیات معاصر، قرار دارد؛ کتابهایی که بخشی از زندگی و علاقه عمیق او به چین و فرهنگ این کشور را نشان میدهد.
«منال الخماش»، پژوهشگر و مترجم اردنی ادبیات معاصر چین، از علاقهای که در نوجوانی با تماشای فیلمهای کونگفو آغاز شد، به تحصیل در چین و ترجمه آثار ادبی این کشور به زبان عربی رسید و اکنون با پژوهش، ترجمه و حضور در برنامههای فرهنگی، برای نزدیکتر کردن دو فرهنگ چین و جهان عرب تلاش میکند.
الخماش میگوید یادگیری زبان چینی را از ۱۷سالگی آغاز کرده و اکنون که به ۳۰سالگی نزدیک میشود، همچنان با علاقه فراوان این زبان و فرهنگ را دنبال میکند.
علاقه او به چین از دوران کودکی و با تماشای فیلمهای کونگفو با بازی «جکی چان»، بازیگر مشهور چینی، شکل گرفت. این فیلمها کنجکاوی او را درباره کشوری دور، مردم آن و زبان چینی برانگیخت.
او به یاد میآورد که در آن زمان با خود میاندیشیده است: «تلفظ زبان چینی تا این اندازه با عربی متفاوت است؛ این حروف چگونه تلفظ میشوند؟»
این کنجکاوی بهتدریج به تصمیمی جدی تبدیل شد؛ ابتدا یادگیری زبان چینی در دوران دبیرستان و سپس انتخاب این زبان بهعنوان رشته دانشگاهی.
الخماش میگوید یادگیری چینی در ابتدا برایش بسیار دشوار بود و هم دستور زبان و هم تلفظ، چالشهای بزرگی ایجاد میکرد. با این حال، راهنمایی صبورانه استادان زبان چینی و تمرین مستمر خودش باعث شد بهتدریج بر تلفظ و ساختار زبان مسلط شود.
او میگوید با افزایش مهارتش، دشواریهای اولیه جای خود را به لذت یادگیری و احساس موفقیت داد.
پس از دریافت مدرک کارشناسی از دانشگاه اردن، الخماش احساس کرد برای درک عمیقتر زبان و فرهنگ چین باید تحصیلات خود را ادامه دهد. به همین دلیل، با حمایت خانواده در سال ۲۰۱۹ به پکن رفت و تحصیلات تکمیلی خود را در دانشگاه زبان و فرهنگ پکن آغاز کرد.
او همزمان با افزایش تسلط بر زبان چینی، ترجمه سریالهای تلویزیونی چینی به عربی را آغاز کرد. مشاهده اینکه مخاطبان عربزبان از طریق ترجمههای او با داستانها و شخصیتهای چینی ارتباط برقرار میکنند، انگیزه بیشتری برای ادامه فعالیت در حوزه ترجمه به او داد.
الخماش سپس به سراغ ترجمه ادبی رفت؛ حوزهای که به گفته خودش، نیازمند صبر و تلاش بسیار بیشتری است.
یکی از آثار مورد علاقه او رمان «شبهای سرد» نوشته «باجین»، نویسنده برجسته چینی، است. این رمان اگرچه داستانی در بستر جامعه چین روایت میکند، اما الخماش معتقد است احساسات انسانی موجود در آن از مرزهای جغرافیایی و فرهنگی فراتر میرود؛ از روابط خانوادگی و گرمای عاطفی گرفته تا مشکلات و کشمکشهای روحی شخصیتها. همین اشتراکات انسانی، او را به ترجمه این اثر برای مخاطبان عربزبان ترغیب کرد. ترجمه عربی این رمان در سال ۲۰۲۴ منتشر شد.
الخماش در جریان ترجمه، برای شخصیتهای کتاب نامهای عربی متناسب با ویژگیهای آنان انتخاب کرد. او همچنین در پایان کتاب جدولی مفصل قرار داد که نامهای اصلی شخصیتها و مکانها و همچنین اصطلاحات فرهنگی خاص بهکاررفته در رمان را برای خوانندگان توضیح میدهد.
او تأکید دارد که هدفش صرفاً انتقال واژهها از چینی به عربی نیست، بلکه میخواهد «پنجرهای» برای مخاطبان عربزبان باز کند تا از طریق آن، فرهنگ چین را عمیقتر و دقیقتر بشناسند.
این مترجم اردنی میگوید زمانی که میبیند خوانندگان عرب با داستانهای چینی که او ترجمه کرده ارتباط برقرار میکنند، میخندند، گریه میکنند و تحت تاثیر شخصیتها قرار میگیرند، احساس غرور و رضایتی وصفناشدنی پیدا میکند.
الخماش اکنون در دانشگاه سیچوان چین در مقطع دکتری ادبیات معاصر چین تحصیل میکند. او بیشتر سال را در چین میگذراند و عمدتاً در تعطیلات دانشگاهی به اردن بازمیگردد.
خانه او در حومه شمالی امان نیز بازتابی از زندگی میان دو فرهنگ است؛ سازهای موسیقی چینی، ظروف سنتی چای و دیگر نمادهای فرهنگی چین در بخشهای مختلف خانه دیده میشوند.
او هنگام پذیرایی از دوستانش، با اشتیاق درباره فرهنگ چای چین برای آنان توضیح میدهد و چای را مطابق با سنتهای چینی آماده میکند.
الخماش در عین حال به تفاوت سنتهای نوشیدن چای در دو کشور اشاره میکند. به گفته او، در چین چای اغلب با روشهای سنتی دم میشود، در حالی که در اردن معمولاً چای را میجوشانند؛ اما پشت این تفاوت در شیوه تهیه، یک ارزش مشترک وجود دارد: مهماننوازی.
او معتقد است هرچه بیشتر در فرهنگ چین مطالعه میکند، شباهتهای بیشتری میان جامعه چین و اردن و دیگر کشورهای عربی مییابد؛ از احترام به والدین گرفته تا تکریم معلمان و بزرگان و تمایل به کمک به دیگران.
الخماش میگوید بسیاری از جنبههای فرهنگ چین با فرهنگ اردن و دیگر کشورهای عربی شباهت دارد و همین اشتراکات فرهنگی، انگیزه او را برای ادامه مطالعه زبان و فرهنگ چین افزایش داده است.
او در ماه مه نیز گام دیگری برای تحقق این هدف برداشت و در نشست ویژه چین و کشورهای عربی در چارچوب جشنواره بینالمللی شعر جوانان ۲۰۲۶ شرکت کرد.
در جریان این برنامه، او در مکانهایی همچون دیوار بزرگ چین، اطراف دیوارهای سرخ شهر ممنوعه و موزه ادبیات گوانگدونگ، از دانش خود برای تسهیل ارتباط و تعامل میان شاعران جوان چینی و عرب استفاده کرد.
این دیدارها به الخماش فرصت داد از نزدیک مشاهده کند که چگونه تعامل میان دو تمدن کهن چین و جهان عرب میتواند مرزهای جغرافیایی و فاصله زمانی را پشت سر بگذارد.
او درباره هدف شخصی خود میگوید: «مایلم پلی باشم که فرهنگهای چین و جهان عرب را به یکدیگر متصل کند و به درک بیشتر میان این دو فرهنگ کمک کنم.»
الخماش برای آینده خود نیز برنامه مشخصی دارد. او پس از پایان دوره دکتری قصد دارد به همکاری با پژوهشگران و نویسندگان چینی ادامه دهد، آثار ادبی بیشتری را به عربی ترجمه کند و به مخاطبان عربزبان کمک کند تصویری واقعیتر و زیباتر از چین و فرهنگ آن به دست آورند.
این مسیر، برای یک علاقهمند جوان اردنی که کنجکاویاش درباره زبان چینی از تماشای فیلمهای جکی چان آغاز شد، اکنون به فعالیتی حرفهای در حوزه ترجمه، پژوهش ادبی و دیپلماسی فرهنگی میان چین و جهان عرب تبدیل شده است.
نظر شما