ادبیات عرب
-
به همت مجله بخارا؛
شب عبدالرحمن منیف برگزار می‌شود
با رونمایی از رمان پنج جلدی عبدالرحمن منیف، نویسندۀ برجستۀ جهان عرب؛ نهصد و هشتاد و چهارمین شب از شب‌های مجلۀ بخارا برگزار خواهد شد.
-
بیستمین دوره جایزه کتاب شیخ زاید؛
برگزیدگان جایزه کتاب شیخ زاید معرفی و تجلیل شدند
بیستمین دوره جایزه کتاب شیخ زاید با دریافت بیش از ۴ هزار نامزدی از ۷۴ کشور برگزار شد و برگزیدگان بخش‌های مختلف ادبیات، نویسنده جوان، ترجمه، مطالعات انتقادی، فرهنگ عربی در زبان‌های دیگر و نسخه‌های خطی در مراسمی در ابوظبی تجلیل شدند.
-
نگاهی به زندگی، آثار و جهان فکری نویسنده‌ی «موسم هجرت به شمال»؛
طیب صالح؛ نویسنده‌ای میان سودان، شرق و جهان غرب
طیب صالح، نویسنده‌ی سودانی و خالق «موسم هجرت به شمال»، از چهره‌های مهم ادبیات عرب در قرن بیستم است؛ نویسنده‌ای که تجربه‌ی زیسته در سودان و سال‌های زندگی در اروپا را به ادبیاتی درباره‌ی مهاجرت، هویت، استعمار و نسبت انسان با زادگاهش تبدیل کرد.
-
مترجم «طلسم نرگال» در گفت‌وگو با ایبنا مطرح کرد؛
اسطوره هنوز در عراق زنده است
پریسا عرب، مترجم کتاب «طلسم نرگال» نوشته مهند الکوفی گفت: حضور اسطوره چه در شعر و چه در رمان از ویژگی‌های ادبیات مدرن عرب به شمار می‌رود و در بسیاری آثار به اندازه‌ای پررنگ است که ساختار اصلی آن روایت یا شعر را تشکیل می‌دهد و هر نویسنده بنابر فضایی که خلق می‌کند از آن برای نقد سیاسی یا تاریخی استفاده می‌کند یا گاهی آن را با عرفان و تصوف درمی‌آمیزد.
-
در دومین دوره جایزه؛
نویسنده تونسی برنده جایزه رمان «خالد خلیفه» ۲۰۲۶ شد
عماد علی قیده، نویسنده تونسی، برای نخستین رمان منتشرنشده خود با عنوان «منصرف‌شدگان» برنده دومین دوره جایزه رمان «خالد خلیفه» در سال ۲۰۲۶ شد.
-
مترجم «فانوسی برای زن دیگر» در گفت‌وگو با ایبنا:
در جهان جوخه حارثی، عشق همیشه به مقصد نمی‌رسد
عظیم طهماسبی، مترجم چهارمین مجموعه داستان کوتاه جوخه حارثی با نام «فانوسی برای زن دیگر» گفت: در بسیاری از آثار جوخه حارثی، عشق در فاصله میان خواستن و دست‌نیافتن شکل می‌گیرد و حتی پس از پایان یک رابطه، در حافظه و ذهن شخصیت‌ها ادامه پیدا می‌کند.
-
درباره‌ی مجموعه‌ی تازه‌ی شاعر عراقی؛
عبود الجابری؛ شعر از جزئیات کوچک زندگی آغاز می‌شود
مجموعه‌ی تازه‌ی عبود الجابری، شاعر عراقی، با عنوان «انگار خانه‌ای در حال فروریختن است» در سال ۲۰۲۶ از «مؤسسه‌ی شعر عربی» منتشر شده است؛ مجموعه‌ای که زندگی روزمره، خاطره، اندوه و اضطراب را به ماده‌ی اصلی شعر تبدیل می‌کند. آنچه می‌خوانید، نگاهی به این مجموعه بر اساس نقدی از راسم المدهون است که در بخش فرهنگی «ضفه ثانیه» منتشر شده؛ کتابی که هنوز ترجمه‌ی فارسی آن منتشر نشده است.
-
نگاهی به کتاب «معنا میان اصول فقه و زبان‌شناسی مدرن»؛
«معنا» در میانه‌ی میراث اصولی و زبان‌شناسی مدرن
این مطلب ترجمه‌ی مقاله‌ای از اسلام‌آنلاین درباره‌ی کتاب محمد بن عبدالله الساعی است؛ مقاله‌ای که نسبت میان اصول فقه، نظریه‌های جدید زبان و مسئله‌ی فهم و تأویل متن را بررسی می‌کند.
-
نگاهی به تازه‌ترین کتاب عبدالجبار الرفاعی در جهان عرب؛
«زبان دین» چگونه معنا پیدا می‌کند؟
کتاب «زبان و زبان دین: چشم‌اندازی به جهان و فضایی برای تنوع فهم و تکثر» نوشته‌ی عبدالجبار الرفاعی، با تمرکز بر تفاوت «زبان دین» و «زبان دینی» منتشر شد؛ کتابی که مسئله‌ی معنا و امکان خوانش‌های متنوع از متون دینی را بررسی می‌کند.
-
«فانوسی برای زن دیگر» منتشر شد؛
مجموعه داستانی از برنده من بوکر در بازار کتاب
مجموعه داستان «فانوسی برای زن دیگر» نوشته جوخه حارثی، نویسنده برنده جایزه من بوکر با ترجمه عظیم طهماسبی منتشر شد.
-
نگاهی به تازه‌ترین کتاب‌های منتشرشده در جهان عرب؛
از حافظه‌ی سوریه تا جنبش زنان تونس
تازه‌ترین کتاب‌های منتشرشده در جهان عرب، طیف متنوعی از ادبیات و علوم انسانی را دربرمی‌گیرند؛ از رمان و داستان تا پژوهش‌هایی درباره‌ی حافظه‌ی سوریه، جنبش زنان تونس و ساختارهای خویشاوندی.
-
نگاهی به کتاب تازه‌ی خلیل الشیخ درباره تحولات شاعر فلسطینی؛
محمود درویش چطور هر بار خودش را از نو ساخت؟
کتاب «روایت شعری محمود درویش: پژوهشی در شکل‌گیری و تحولات شعر» نوشته‌ی خلیل الشیخ، مسیر شعری محمود درویش را از نخستین دفترهایش تا آثار پایانی دنبال می‌کند و می‌کوشد شعر او را فراتر از عنوان «شاعر مقاومت» بخواند؛ پژوهشی درباره‌ی تغییر زبان، هویت، تبعید، رابطه با میراث عربی و حرکت تدریجی شعر درویش از روایت جمعی به پرسش‌های فردی و وجودی.
-
نگاهی به کتاب تازه‌ی محمد الداهی؛
مقاومت در برابر استعمار با قدرت کلام مکتوب
کتاب ««زخم‌های روایت: شوکِ دیگری‌بودگی و پاسخ با نوشتن» نوشته‌ی محمد الداهی، پژوهشی درباره‌ی رابطه‌ی استعمار، حافظه و روایت است؛ اثری که نشان می‌دهد ادبیات چگونه می‌تواند در برابر روایت‌های مسلط بایستد و تجربه‌ی جوامع استعمارشده و به‌حاشیه‌رانده‌شده را دوباره روایت کند.
-
از اردن تا پکن؛
وقتی عشق به جکی‌چان به ساختن پل فرهنگی میان چین و اعراب رسید
«منال الخماش»، پژوهشگر و مترجم اردنی ادبیات معاصر چین، از علاقه‌ای که در نوجوانی با تماشای فیلم‌های کونگ‌فو آغاز شد، به تحصیل در چین و ترجمه آثار ادبی این کشور به زبان عربی رسید و اکنون با پژوهش، ترجمه و حضور در برنامه‌های فرهنگی، برای نزدیک‌تر کردن دو فرهنگ چین و جهان عرب تلاش می‌کند.
-
روایت‌هایی که هنوز پشت درهای بسته مانده‌اند؛
سرنوشت خاطرات منتشرنشده نجیب محفوظ
هدی محفوظ، دختر نجیب محفوظ، چهار سال پس از وعده‌ی انتشار خاطرات پدرش هنوز این نوشته‌ها را منتشر نکرده است؛ یادداشت‌هایی که گفته می‌شود از دهه‌ی ۱۹۳۰ تا سال ۱۹۹۵ با دست‌خط خود محفوظ نوشته شده‌اند و می‌توانند بخش‌هایی کمترشناخته‌شده از زندگی و دیدگاه‌های او را آشکار کنند.
-
با ترجمه معانی شعبانی؛
«الفبای شرارت» به بازار آمد
رمان «الفبای شرارت» نوشته عبدالله البصیص، نویسنده و روزنامه‌نگار کویتی با ترجمه معانی شعبانی منتشر شد.
-
نگاهی به نمایشنامه «حسین شهید» از عبدالرحمان شرقاوی؛
«حسین شهید»؛ روایتی نمایشی از مقاومت و عدالت
شرقاوی، که در فضای روشنفکری قرن بیستم عرب زیست و با نهضت‌های آزادی‌بخش جهان سوم همدل بود، در «حسین شهید» عاشورا را نه فقط یک واقعه مذهبی، بلکه الگویی انقلابی برای رهایی از سلطه‌های سیاسی و اجتماعی معاصر به تصویر کشیده است.
-
گفت‌وگو با مترجم رمان «رفقای من» درباره جهان ادبی هشام مطر؛
روایت آدم‌هایی که تبعید را زندگی کرده‌اند
احسان کرم‌ویسی، مترجم رمان «رفقای من» نوشته هشام مطر گفت: اگر رفقای من نامزد جایزه بوکر شد، دلیلش فقط موضوع رمان نبود؛ ادبیات معاصر پُر از رمان‌هایی است که به تبعید، دیکتاتوری یا بحران‌های سیاسی می‌پردازند. آنچه این کتاب را از بسیاری آثار مشابه متمایز می‌کند، شیوه روایت هشام مطر است؛ اینکه چگونه بدون شعار دادن و بدون قضاوت کردن، داستانش را پیش می‌برد و اجازه می‌دهد خود زندگی و شخصیت‌ها حرفشان را بزنند.
-
«رمان‌پژوهی در ادبیات پایداری لبنان» منتشر شد؛
پژوهشی درباره مقاومت و عشق به میهن
گیلان - کتاب «رمان‌پژوهی در ادبیات پایداری لبنان» تحقیقی درباره عشق به میهن و عاطفه نسبت به هم‌وطنان در ادبیات لبنان است تا خوانندگان را با پایداری و مقاومت مردم این کشور در مقابل تجاوزگری و اشغالگری‌های رژیم صهیونیستی آشنا کند.
-
با ترجمه امل نبهانی رمانی از احمد سعداوی نویسنده عراقی منتشر شد؛
«سرداب»؛ نمادی از بخش‌های پنهان زندگی انسان
رمان «سرداب» نوشته احمد سعداوی، نویسنده شهیر عراق با ترجمه امل نبهانی به بازار کتاب آمد.
-
ادبیات، حافظه زنده تحولات سیاسی و اجتماعی؛
رمان‌هایی که فراز و فرود انقلاب مصر را روایت کردند
ادبیات مصر در سال‌های پس از انقلاب ۳۰ ژوئن ۲۰۱۳، به بستری برای ثبت و بازخوانی یکی از پرتنش‌ترین دوره‌های تاریخ معاصر این کشور تبدیل شد. شماری از نویسندگان مصری با خلق رمان‌هایی درباره دوران حکومت اخوان‌المسلمین، اعتراضات مردمی و پیامدهای آن، کوشیده‌اند تصویری انسانی و اجتماعی از این تحولات ارائه دهند؛ آثاری که امروز بخشی از حافظه فرهنگی مصر به شمار می‌روند.
-
مروری بر کتاب «نخل و همسایه‌ها» نوشته «غائب طعمه فرمان»؛
رمانی در شناخت عراق دهه‌ی چهل و پنجاه میلادی
رمان «نخل و همسایه‌ها» اثر غائب طعمه فرمان، تصویری رئالیستی از عراقِ دهه‌های جنگ و قحطی است؛ روایتی از زندگی فرودستان در سایه‌ی اشغال و فقر، که در آن امید و رنج در مرز باریکی از هم عبور می‌کنند و جهان شخصیت‌ها را دگرگون می‌سازند.
-
نگاهی به نمایشنامه «قیام حسین» نوشته عبدالرحمان شرقاوی؛
عاشورا در آیینه تئاتر عرب؛ واکاوی نمایشنامه «الحسین ثائراً»
نمایشنامه «الحسین ثائراً» در ژانر حماسه تاریخی-سیاسی با زبان عربی فصیح و با سبکی شاعرانه و خطابی نگارش یافته است.
-
صدای زن از نیل تا خلیج فارس؛
ده رمان‌نویس زن عرب که باید بشناسیم
از قاهره تا بیروت، از نابلس تا ریاض، زنان نویسنده عرب در نیم قرن اخیر صدایی بی‌سابقه به ادبیات جهان عرب بخشیده‌اند. آنها نه فقط از اشغال و جنگ، که از تنهایی، بدن، عشق و شورش علیه سنت‌های خفه‌کننده نوشته‌اند. با این حال، بسیاری از این صداها در ایران ناشناخته مانده‌اند. این مقاله نقشه‌ای خواندنی از ده رمان‌نویس زن عرب ترسیم می‌کند که آثارشان به فارسی ترجمه شده است؛ از نوال السعداویِ مصری تا جوخه الحارثیِ عمانی، با مروری بر شاخص‌ترین اثر هر یک.
-
گفت‌وگو با ستار جلیل‌زاده به بهانه ترجمه رمان «یک مشت ستاره»
حکایت امید از زبان رفیق شامی
ستار جلیل‌زاده، مترجم، گفت: از سال ۲۰۰۰ به این سو، رمان‌نویسان بسیار بزرگی در ادبیات عرب ظهور کرده‌اند. جدا از «نجیب محفوظ» که جایزه نوبل را به‌حق دریافت کرد و آثارش چراغ راهی برای نویسندگان بعدی شد (از جمال الغیطانی تا ابراهیم نصرالله فلسطینی و دیگران)، رمان در ادبیات عرب تحول بسیار زیادی یافته است. دلایل آن هم مشخص است؛ یکی ارتباطات جهانی بیشتر و دیگری گستره جغرافیایی وسیع آن‌هاست.
-
مروری بر کتاب «تاریخ مفصل عرب پیش از اسلام» اثر جواد علی؛
جلوه‌های فرهنگ و تمدن در جزیره‌العرب
این کتاب در حقیقت خط بطلانی است بر تصورات خام و ناپخته بسیاری از کسانی که می‌پنداشتند جزیره‌العرب در روزگاران پیش از این بیابان‌های خشک و خالی و سرزمینی صرفا برای سکونت دد و دام بوده و می‌انگاشتند که در این سرزمین جلوه‌ای از فرهنگ و تمدن وجود نداشته است و آنان در حد انسان‌های نخستین، در سطح بسیار پایینی از آگاهی و عملکرد در حوزه‌های مختلف لازم برای زندگی انسان بر روی کره زمین بوده‌اند.
-
مروری بر رمان «ساقه بامبو» نوشته سعود السنعوسی؛
آینه‌ای ازبحران هویت
سعود السنعوسی در رمان «ساقه بامبو» با نثری ساده اما عمیق، ما را وارد دنیای پسری می‌کند که در این دنیای وسیع و بی‌انتها جایی برای خود نمی‌یابد؛ شخصیتی که در هیچ خاکی ریشه نمی‌دواند؛ هر جا که برود خاک او را پس می‌زند و آسمان بیگانه‌اش می‌نامد. او نه در خانه پدری جای دارد و نه در آغوش مادر؛ همچون بامبو، هر جا برود می‌روید اما هیچ جا خانه‌اش نمی‌شود و در آخر تنها مهمانی ناخوانده خطاب می‌شود.