سرویس هنر خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) - احمد محمدتبریزی؛ در حالی که بسیاری از گروههای تئاتری برای تأمین هزینه دکور، لباس و اجاره سالن با بحران مواجهاند و حمایتهای دولتی نیز پاسخگوی هزینههای اولیه تولید نیست، روی صحنه رفتن نمایشهای پرهزینه با دستمزدهای چشمگیر و بلیتهای گران، پرسشهایی جدی درباره منابع مالی و سازوکار حمایت از این تولیدات ایجاد کرده است.
قیمتگذاریهای بیضابطه در تئاتر
شکرخدا گودرزی، نویسنده، بازیگر و کارگردان سینما و تئاتر، در گفتوگو با ایبنا، با انتقاد از قیمتگذاریهای بیضابطه در تئاتر گفت: مضامین ملی، مضامینی خوب و همواره مورد توجه هستند اما چیزی که شبههبرانگیز و باعث ایجاد پرسش میشود، این است که ناگهان میبینید سه یا چهار نمایش با یک موضوع، بدون اینکه پیش از آن هیچ خبری درباره آنها مطرح شده باشد، یکباره اعلام وجود میکنند. وقتی چند کار بهطور همزمان و ناگهان اعلام میشوند، معلوم است که یک برنامهریزی پشت آن وجود داشته و این آثار با برنامهای از پیش تعیینشده پیش رفتهاند. پرسش این است که چرا فرآیند تولید این نمایشها شفاف نیست؟
این کارگردان تئاتر یکی از مهمترین پرسشهای خود را متوجه منابع مالی چنین تولیداتی دانست و گفت: همه ما میدانیم که بودجه کل تئاتر چقدر است. پس اگر چنین امکانی وجود دارد، چرا شامل بعضی آثار میشود و برای برخی دیگر نمیافتد؟
گودرزی با اشاره به وضعیت حمایت از گروههای تئاتری ادامه داد: یک گروه تئاتری که میخواهد تولیدی داشته باشد، اگر به مرکز هنرهای نمایشی مراجعه کند و بپرسد سقف حمایت شما از یک گروه چقدر است، با چه مبلغی روبهرو میشود؟ با این حمایتها حتی هزینه دو دست لباس هم تأمین نمیشود.
او میزان حمایت از برخی گروهها را با دستمزدهای مطرحشده برای بازیگران آثار پرهزینه مقایسه کرد و گفت: در بهترین حالت، اگر بخواهند خیلی از یک گروه حمایت ویژه کنند، شاید بین ۱۰۰ تا ۲۰۰ میلیون تومان باشد اما وقتی میشنویم یک بازیگر برای هر شب اجرا ۲۰۰ میلیون تومان دستمزد میگیرد، پرسش این است که این پول از کجا میآید؟ این مبلغ تقریباً به اندازه کل حمایتی است که ممکن است از یک گروه تئاتر صورت بگیرد.
گودرزی افزود: حالا اگر یک بازیگر ۳۰ شب اجرا داشته باشد و برای هر شب ۲۰۰ میلیون تومان دریافت کند، فقط دستمزد همان یک نفر به چند میلیارد تومان میرسد. اگر بازیگران دیگر هم هر کدام بین یک تا دو میلیارد تومان دستمزد بگیرند، باید دید مجموع هزینهها چقدر میشود. تازه هزینه دکور، موسیقی و دیگر بخشهای تولید هم وجود دارد.
یکی دیگر از محورهای انتقاد گودرزی، قیمت بالای بلیت برخی از این آثار و نسبت آن با وضعیت اقتصادی جامعه است. او گفت: در شرایطی که ما با بحران اقتصادی و گرانی بیش از حد روبهرو هستیم، آیا این قیمتها دهنکجی به مردم نیست؟ فرض کنید یک خانواده چهار نفره بخواهد به تماشای یک تئاتر برود؛ آن خانواده باید ۲۰ میلیون تومان هزینه کند.
تئاتر برای همه یا عدهای خاص؟
او با یادآوری شعار «تئاتر برای همه» افزود: «حالا همانهایی که چنین تئاتری را تولید میکنند، باید پاسخ دهند که آیا این تئاتر واقعاً برای همه است یا تئاتر برای عدهای خاص؟
نویسنده کتاب کتاب سیمرغ و سهرورد گفت: اگر قرار است ما کار حماسی تولید کنیم، باید برای مردم باشد؛ برای مردمی که هر روز از مشکلات معیشتیشان حرف میزنیم. کدامیک از این مردم میتوانند به تماشای چنین کارهایی بروند؟
گودرزی گفت: اگر واقعاً نمایشی مربوط به شاهنامه است، باید دید کسانی که چنین آثاری را تولید میکنند، چه شناخت و سابقهای در کار با شاهنامه دارند. غیر از یکی از این افراد که یکی دو کار در این حوزه انجام داده، بقیه چه سابقهای در کار با شاهنامه دارند؟
این کارگردان افزود: اینگونه نیست که چون نام شاهنامه یا یک مضمون اساطیری روی کاری گذاشته میشود، هر اتفاقی قابل توجیه باشد.
نویسنده کتاب روز سیاوش گفت: من الان هم چند کار شاهنامهای دارم و نوشتههایی در این زمینه آماده کردهام. اما در صحبتهایی که با مرکز هنرهای نمایشی و جاهای مختلف داشتهام، پاسخ این بوده که نه امکان سالن دارند و نه امکان حمایت؛ میگویند بودجه نداریم. پس پرسش من این است که پول این نمایشها از کجا میآید؟
گودرزی همچنین از تلاش چندساله خود برای اجرای نمایشی درباره خواجه نصیرالدین طوسی سخن گفت و افزود: من شش سال است که برای روی صحنه بردن این نمایش تلاش میکنم. بارها درباره آن صحبت کردهام و دنبال حمایت بودهام. پرسش من این است که چرا برای چنین کاری فضای حمایت فراهم نمیشود؟
جای خالی شاهنامهپژوهان در تئاتر
این هنرمند تئاتر، گسترش فاصله میان دستمزدهای برخی تولیدات پرهزینه و توان مالی بدنه تئاتر را مسئلهای فراتر از اختلاف دستمزد دانست و گفت این روند میتواند «مناسبات تولید» در تئاتر را تغییر دهد. او گفت: با این دستمزد و هزینهها دیگر مناسبات تولید بههم میریزد. تئاتر از همان ابتدا جایگاه خرد، اندیشه، عشق و دغدغه بوده است. وقتی چنین مناسباتی را وارد آن میکنید، کل مناسبات تئاتر را بههم میزنید و دیگر نمیتوان تئاتر را به آن معنای واقعی خودش ادامه داد.
گودرزی افزود: بسیاری از گروههای جوان امروز حتی نمیتوانند هزینه لباس و دکورشان را تأمین کنند. از زمانی که من در شبکههای اجتماعی درباره این مسئله صحبت کردهام، تعداد زیادی با من تماس گرفتهاند و گفتهاند که بهدلیل هزینههای تولید، مجبور شدهاند از اجرای نمایش انصراف بدهند.
گودرزی در پاسخ به این پرسش که راهحل چیست، نخستین گام را شفافیت در فرآیند تولید و حمایت دانست. او گفت: اگر قرار است کاری در این زمینه انجام شود، باید با افرادی که در این حوزه کار کردهاند، شاهنامه را میشناسند و شاهنامهپژوه هستند، صحبت شود. باید فراخوان داده شود و همهچیز شفاف باشد، نه اینکه همهچیز در پنهانکاری پیش برود.
کارگردان نمایش «بهرام چوبینه» ادامه داد: باید پرسید این آثار چگونه تولید شدهاند، منابع مالیشان از کجا آمده و چرا در شرایطی که بسیاری از گروههای تئاتری با بحران تولید مواجهاند، امکانات و حمایتها برای همه بهصورت برابر فراهم نمیشود. هر کاری در تئاتر خصوصا کارهای پر پرسوناژ با پیش تولید بزرگ ماحصل تمرین یک هفته ای یا یک ماهه نیست. این نمایش هایی که اکنون روز صحنه می روند پیش تولید بزرگ اما چراغ خاموش داشته اند و این نکته را در ذهن متبادر می کنند که تولیدشان بیشتر جنبه سیاسی دارد تا فرهنگی و هنری
این کارگردان تئاتر در پایان با اشاره به نام برخی از هنرمندانی که برای اجرای آثار خود با مسئله حمایت و امکانات روبهرو هستند، تأکید کرد: اگر میخواهید قاطبه جامعه تئاتری را همراه خودتان داشته باشید، باید فضا را برای همه فراهم کنید. از هنرمندانی که امروز برای اجرای آثارشان تلاش میکنند، از جمله اکبر زنجانپور، آقای نعیمی و دیگر دوستان و همکاران پرسش کنید که چه میزان حمایت دریافت کردهاند و چگونه میخواهند کارشان را روی صحنه ببرند.
نظر شما