سرویس هنر خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)؛ بسیاری از کارگردانان ترجیح میدهند به سراغ متنهایی بروند که پیش از این در جهان ادبیات و تئاتر اعتبار خود را اثبات کردهاند. آثاری که یا جزو شاهکارهای نمایشنامهنویسی جهان محسوب میشوند یا از دل رمانها و داستانهای محبوب بیرون آمدهاند. این انتخاب از یک سو به مخاطب امکان میدهد با جهانی آشنا روبهرو شود و از سوی دیگر فرصتی برای بازخوانی و تفسیر دوباره متون کلاسیک و مدرن فراهم میکند.
این روزها نیز سالنهای تئاتر تهران میزبان آثاری هستند که از نمایشنامههای ماندگار نویسندگانی چون ساموئل بکت، برتولت برشت، آنتون چخوف، گارسیا لورکا، لئو تولستوی و مارگاریت دوراس گرفته تا رمانهای محبوبی همچون «هری پاتر» و «مغازه خودکشی» الهام گرفتهاند. در ادامه نگاهی داریم به برخی از مهمترین نمایشهای اقتباسی که این روزها روی صحنهاند.
در انتظار گودو
نمایش «در انتظار گودو» به کارگردانی امیرحسین جوانی و بر اساس متن مشهور ساموئل بکت در مجموعه تئاتر لبخند روی صحنه میرود. «در انتظار گودو» که نخستین بار در سال ۱۹۵۳ منتشر شد، یکی از مهمترین آثار تئاتر ابزورد به شمار میرود و تأثیر عمیقی بر نمایشنامهنویسی قرن بیستم گذاشته است.
داستان نمایش درباره دو شخصیت به نامهای ولادیمیر و استراگون است که در مکانی نامعلوم منتظر فردی به نام گودو هستند؛ انتظاری که هرگز به سرانجام نمیرسد و به استعارهای از وضعیت انسان معاصر، تنهایی، بیمعنایی و امید بدل میشود. این نمایش بارها در ایران اجرا شده و همچنان یکی از محبوبترین آثار کلاسیک برای کارگردانان تئاتر است. اجرای امیرحسین جوانی تا دهم تیرماه ادامه خواهد داشت.
دوازده مرد خشمگین
«دوازده مرد خشمگین» اثر رجینالد رز از مشهورترین نمایشنامههای قرن بیستم است. این اثر ابتدا در سال ۱۹۵۴ به عنوان یک نمایش تلویزیونی نوشته شد و سپس با اقتباس سینمایی مشهور سیدنی لومت در سال ۱۹۵۷ به شهرتی جهانی دست یافت.
نمایشنامه روایت جلسه هیئت منصفهای متشکل از دوازده مرد را دنبال میکند که باید درباره سرنوشت نوجوانی متهم به قتل تصمیم بگیرند. آنچه در ابتدا پروندهای ساده به نظر میرسد، به تدریج به بحثی پیچیده درباره حقیقت، پیشداوری، مسئولیت اجتماعی و عدالت تبدیل میشود. نمایش «دوازده مرد خشمگین» به کارگردانی سعیده خوشنژاد از ۳۱ اردیبهشت در سالن مدهآی تماشاخانه طهران اجرا میشود.
هری پاتر
دنیای جادویی «هری پاتر» که با رمانهای جی.کی. رولینگ به شهرت رسید، یکی از موفقترین مجموعههای ادبی تاریخ معاصر به شمار میرود. این مجموعه علاوه بر اقتباسهای سینمایی پرفروش، بارها الهامبخش آثار نمایشی و اجرای صحنهای در کشورهای مختلف بوده است.
نمایش «هری پاتر» به کارگردانی شایان بهمنی، روایتی نمایشی از رخدادهای چهار جلد نخست این مجموعه را ارائه میدهد. در این اجرا تلاش شده بیش از جلوههای ویژه و عناصر بصری، بر ظرفیتهای داستانی و دراماتیک متن تمرکز شود. این نمایش از ششم خرداد تا ششم تیر در خانه نمایش مهرگان روی صحنه است و فرصتی برای مخاطبان نوجوان و جوان فراهم میکند تا با یکی از محبوبترین شخصیتهای ادبیات فانتزی در قالبی تازه روبهرو شوند.
پرنده سیاه
نمایش «پرنده سیاه» اقتباسی از نمایشنامه جنجالی «بلکبرد» نوشته دیوید هروئر، نمایشنامهنویس اسکاتلندی است. این اثر که در سال ۲۰۰۵ منتشر شد، به دلیل پرداخت جسورانه به روابط انسانی، حافظه و پیامدهای تصمیمهای گذشته، بحثهای فراوانی را در محافل تئاتری جهان برانگیخت.
نسخه ایرانی این اثر به کارگردانی نوید محمدزاده روی صحنه رفته و او علاوه بر کارگردانی، یکی از نقشهای اصلی نمایش را نیز ایفا میکند. داستان درباره ملاقات غیرمنتظره دو شخصیت پس از سالها جدایی است. دیداری که زخمهای کهنه و رازهای مدفون گذشته را دوباره آشکار میکند. این نمایش از ۳۰ اردیبهشت در پردیس تئاتر و موسیقی دکر اجرا میشود.
عمارت چخوف
نمایش «عمارت چخوف؛ فراموشخانهای که طغیان کرد» به کارگردانی اشکان پیردلزنده، آخرین بخش از سهگانهای است که با الهام از جهان نمایشی آنتون چخوف شکل گرفته است. چخوف یکی از مهمترین نمایشنامهنویسان تاریخ تئاتر به شمار میرود و آثاری چون «باغ آلبالو»، «مرغ دریایی» و «دایی وانیا» همچنان از پر اجراترین نمایشنامههای جهان هستند.
این نمایش با نگاهی آزاد به جهان چخوفی، فضایی فانتزی و وهمآلود خلق میکند؛ جایی که ارواح در عمارتی قدیمی سرگرداناند و زوجی جوان ناخواسته وارد ماجرایی برای رهایی آنان میشوند. «عمارت چخوف» از خردادماه در عمارت هما روی صحنه است.
کشتارگاه
نمایش «کشتارگاه» به کارگردانی کاوه مهدوی، اقتباسی آزاد از نمایشنامه ماندگار «عروسی خون» اثر فدریکو گارسیا لورکا است؛ اثری که از مهمترین تراژدیهای ادبیات نمایشی قرن بیستم به شمار میرود و همچنان در سراسر جهان اجرا و بازخوانی میشود.
لورکا در «عروسی خون» با الهام از یک ماجرای واقعی، داستان عشقی ممنوعه را روایت میکند که در تقابل با سنت، تعصب، غیرت و سرنوشت به فاجعهای خونین ختم میشود. این نمایشنامه به دلیل زبان شاعرانه، فضای نمادین و پرداخت عمیق به مفاهیم عشق و مرگ، از شناختهشدهترین آثار تئاتر جهان محسوب میشود.
«کشتارگاه» با الهام از جهان تراژیک لورکا و بازآفرینی برخی از درونمایههای اصلی آن، روایتی تازه از خشونت، سرنوشت و انتخابهای انسانی ارائه میدهد. این نمایش از جمله آثاری است که تلاش میکند میان یک متن کلاسیک جهانی و نگاه معاصر به مسائل اجتماعی و انسانی پیوند برقرار کند.
نمایش «کشتارگاه» به کارگردانی کاوه مهدوی در سالن استاد ناظرزاده کرمانی تماشاخانه ایرانشهر روی صحنه میرود و از جمله اقتباسهای قابل توجه این روزهای تئاتر تهران به شمار میآید.
اژدهاک
«اژدهاک» یکی از آثار شناختهشده بهرام بیضایی است که با نگاهی به اسطوره ضحاک در شاهنامه فردوسی نوشته شده است. بیضایی در این متن کوتاه، روایت اسطورهای را با زبان و ساختاری نمایشی بازآفرینی کرده و تصویری نمادین از قدرت، استبداد و مقاومت ارائه داده است.
نمایش «اژدهاک» به کارگردانی آرش اشاداد از ۳۱ اردیبهشت تا ۲۸ خرداد در کارگاه نمایش مجموعه تئاتر شهر اجرا میشود و فرصتی برای مخاطبان فراهم میکند تا با یکی از متون کمتر اجراشده اما مهم بیضایی مواجه شوند.
ساوانا بای
مارگاریت دوراس، نویسنده و فیلمساز برجسته فرانسوی، در نمایشنامه «ساوانا بای» به سراغ مفاهیمی چون حافظه، عشق، فراموشی و گذر زمان میرود. این اثر که از مهمترین نوشتههای نمایشی او محسوب میشود، ساختاری شاعرانه و روایتی چندلایه دارد.
نمایش «ساوانا بای» به کارگردانی یاسر متاجی از ۱۶ تا ۳۰ خرداد در مکتب تهران روی صحنه میرود و مخاطب را به سفری ذهنی میان خاطرات، رویاها و واقعیت دعوت میکند.
جسد زنده
لئو تولستوی را بیشتر با رمانهای بزرگش میشناسیم، اما او در نمایشنامهنویسی نیز آثاری تأثیرگذار خلق کرده است. «جسد زنده» از مهمترین نمایشنامههای اوست که پس از مرگ نویسنده منتشر شد و به مسئله اخلاق، هویت فردی و تضاد میان قانون و وجدان میپردازد.
نمایش «جسد زنده» به کارگردانی المیرا نورورزی از ۱۷ تا ۳۰ خرداد در خانه نمایش مهرگان اجرا میشود. این اثر با فضایی تراژیک، سرنوشت مردی را روایت میکند که میان زندگی، مرگ و مسئولیتهای اجتماعی گرفتار شده است.
مغازه خودکشی
رمان «مغازه خودکشی» نوشته ژان تولی یکی از مشهورترین آثار طنز سیاه معاصر است؛ کتابی که با زبانی گزنده و طنزی تلخ، به بحران امید در جهان مدرن میپردازد. این رمان پیشتر نیز در قالب انیمیشن سینمایی اقتباس شده و مخاطبان فراوانی پیدا کرده است.
نمایش «مغازه خودکشی» به نویسندگی حمیدرضا رحیممتولی و کارگردانی حسین نصیری برای دومین بار روی صحنه میرود. این اثر با بهرهگیری از فضای فانتزی و طنز سیاه رمان اصلی، داستان خانوادهای را روایت میکند که کسبوکارشان فروش ابزار خودکشی است اما ورود شخصیتی خوشبین، نظم این جهان تاریک را بر هم میزند. این نمایش از ۲۵ خرداد تا ۲۵ تیر در عمارت هما اجرا خواهد شد.
نظر شما