سرویس تاریخ خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)- ویرایش دوم و چاپ دوم کتاب «یزدشناس نامور؛ زندگی آثار و خدمات استاد ایرج افشار» نوشته حسین مسرت (انتشارات یزدا) با دو نوشته آغاز می‌شود: مردِ مردان یزد: دکتر عبدالحسین جلالیان، زندگی، آثار و خدمات استاد ایرج افشار به‌ویژه به یزد. سپس در بخش پیوست‌هایادداشت‌های استاد، نامه استاد افشار درباره ویرایش دوم تذکره میکده، نامه استاد افشار درباره ویرایش یکم یزد، یادگار تاریخ و یادگار مسرت آمده است. این کتاب در هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران عرضه شده است.

در بخش گفتارها آیین یادبود استاد ایرج افشار در تهران، ایرج افشار برای یزدی‌ها چهره‌ای آشناست، ایرج افشار، شناسنامه‌ای آبرومند برای یزدی‌ها، ایرج افشار، نماد یک ایران‌شناس سخت‌کوش و هوشمند، بیانیه پایانی نخستین همایش یزد شناسی نکوداشت استاد ایرج افشار، پژوهش‌های یزدشناسی استاد ایرج افشار، حقی که استاد ایرج افشار بر گردنم دارد، خیابان استاد افشار در تهران، زمستان کژ مدار، سخن سردبیر ویژه‌نامه، گزارش خدمات استاد ایرج افشار به استان یزد، گزارش کار ارج نامه ایرج افشار، لطف‌های پنهانی استاد ایرج افشار، مرد خستگی‌ناپذیر عرصه فرهنگ، یک خاطره و چند سخن درباره استاد ایرج افشار آمده است.

چند نکوداشت نیز به آیین بزرگداشت استاد ایرج افشار دانشگاه تهران، ایرج افشار، گریزان از ارج‌گذاری‌ها، گزارشی از برگزاری نخستین همایش یزدشناسی نکوداشت استاد ایرج افشار و نکوداشت استاد ایرج افشار پرداخته است. نگاره‌ها بزرگمرد شریف نیز در پایان کتاب آمده است.

همزمان با نکوداشت یکمین سال درگذشت استاد ایرج افشار در ۱۸ اسفند ۱۳۹۰ خ، کتابی به کوشش حسین مسرت در شمارگان کم در دسترس دوستداران او و هموندان آن همایش گذاشته شد که به دلیل شتابی که در کار رساندن آن به همایش بود، برخی نادرستی‌ها بدان راه یافته بود. از این‌رو با صدمین زادروز استاد ایرج افشار و همگام با برگزاری همایش نکوداشت وی در شهر یزد و برگزاری برنامه یکصد کتاب برتر قرن در ایران که به کوشش کتابخانه ملی ایران برگزار شد، چاپ دوم این کتاب در دسترس پژوهشگران قرار گرفت.

این کتاب با بازبینی و نگرشی دوباره و افزودن سه بخش تازه با عنوان‌های «یادداشت‌های استاد»، «گفتارها» که برگزیده‌ای از گفتارها و گفت‌وگوهای نویسنده درباره استاد افشار است و «چند نکوداشت» که اشاره به همایش‌هایی است که نویسنده در آن حضور داشته، به دلیل در دسترس نبودن آن‌ها با بازبینی و ویرایش چاپ شده است. امید که این کتاب اندکی توانسته باشد بازگوینده تلاش‌های او در بازتاباندن پژوهش‌های او به ویژه در زمینه یزد شناسی باشد.

استاد ایرج افشار یزدی است که در ۱۶ مهر ۱۳۰۴ ش در تهران به دنیا آمد. وی فرزند دکتر محمود افشار یزدی از نویسندگان بنام و صاحب و مدیر مجلّۀ آینده است. ایرج افشار بعد از این‌که تحصیلات مقدماتی را در تهران گذراند، کارشناسی حقوق از دانشگاه تهران گرفت، یک سالی را به دعوت دانشگاه هاروارد مقیم آن‌جا شد و کتاب‌های زبان‌های شرقی آن‌جا را فهرست کرد. از همان وقت علاقه به گردآوری و تحقیق درباره آثار تاریخی یزد (زادگاه پدری) در وی پیدا شد. بارها به یزد آمد و از خلال این سفرها چیزی حدود ۱۵ عنوان کتاب و ۱۲۵ مقاله دربارۀ یزد، تالیف، تحقیق، تصحیح و گردآوری کرد که معروف‌ترین کتاب هدف کتاب «یادگارهای یزد» در دو جلد و سه دفتر است که جلد یک آن ویژۀ شهرستان‌های استان یزد دارد و جلد دو ویژه شهرستان یزد دارد.

دیگر کتاب‌های وی درباره یزد عبارتند از: «یزدنامه»، «واژه‌نامه یزدی»، «دیوان وحشی بافقی»، «دیوان شرف‌الدین علی یزدی»، «منشآت»، «جامع جعفری» که تاریخ یزد در عصر قاجاری و زند است، «تاریخ یزد» تالیف جعفری که قرن نهم است، «تاریخ جدید یزد» تالیف کاتب یزدی آن هم قرن نهم است؛ وی را از پرکارترین دانشمندان سده اخیر ایران می‌شناسند. چندین هزار برگ حاصل کار وی است، کتاب‌های زیادی در زمینه‌های مختلف درباره شهرهای مختلف ایران، کاشان و شهرهای دیگر کار کرده است.

فهرست آثار وی خودش یک کتاب عظیمی است. او سال‌ها کتابدار دانشکده حقوق بودند، بعد از آن ده سال رئیس کتابخانه دانشسرای عالی تهران شد، سپس رئیس کتابخانه ملی تهران، رئیس اداره انتشارات و روابط عمومی کتابخانه دانشگاه تهران و یکی از جنبه‌های پرکاری وی، مدیریت مجله‌های گوناگون از جمله: راهنمای کتاب، آینده که نخست برای پدرشان بود، نشریه انجمن کتاب و نشریات زیادی از جمله دوره ۳۱ ساله فرهنگ ایران زمین بود. وی دبیر انجمن کتاب در گروه کتاب‌شناسی ایران، عضو انجمن فلسفه و علوم انسانی، عضو علوم انسانی کمیته کتابداری کمیسیون ملی یونسکو در ایران و متصدّی بنگاه ترجمه و نشر کتاب بود.

استاد ایرج افشار آثار بسیار زیادی دارد، سفرهایش را در یک کتابی به نام «گلگشت» جمع‌آوری کرد. کتابی دارد به نام «سواد و بیاض» و کتاب دیگری به نام «بیاض سفر» که آن هم حاصل سفرهای مطالعاتی - تحقیقاتی وی در ایران و جهان است. کتاب «ابونصر فارابی»، «۱۵ گفتار درباره مجتبی مینوی»، «۴۰ سال تاریخ ایران در دوره پادشاهی ناصرالدین شاه، «زبان فارسی در آذربایجان»، «راهنمای تحقیقات ایرانی»، «فهرست ۱۰ ساله کتاب‌های ایران»، «کتابداری» ۱۰ جلد، یکی از آثار ماندگار وی که تاکنون ۱۱ جلد از آن چاپ شده و قرار است بعد از این هم چاپ شود، کار بسیار عظیمی است به نام «فهرست مقالات فارسی» که مهمترین نشریات ایران را فهرست آن را بیرون آورده‌اند.

«کتاب‌های ایران»، «فهرست مقالات حقوقی»، «نثر فارسی»، «قباله تاریخ» که تاکنون چهار جلدش چاپ شده است، «یزدنامه» که دو جلد چاپ شده است، فهرست نسخه‌های خطی کتابخانه ملی ملک که همکاری داشتند، «اسکندرنامه»، «تاریخ کاشان» از ضرابی، «خاطرات و اسناد ظهیرالدوله»، «روزنامه اخبار مشروطیت»، «ذخیره خوارزمشاهی»، «عالم آرای شاه طهماسب»، «مقالات تقی‌زاده» در ۱۰ جلد، «خاطرات ممتحن‌الدوله» و صدها کتاب دیگر که وقتی انسان به فهرست آثار ایرج افشار نگاه می‌کند، باور نمی‌کند که این‌ها را یک تن انجام داده است. در سفر هم به تصحیح کتاب می‌پرداخت.

هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران از ۲۶ اردیبهشت تا دوم خرداد (۱۴۰۵) با شعار «بخوانیم برای ایران» برگزار می‌شود.