به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران‌(ایبنا)، هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران در شرایطی از ۲۶ اردیبهشت آغاز شد که بیش از هر دوره دیگری، نقش «دسترسی» و «تاب‌آوری» در مرکز این رویداد فرهنگی قرار گرفته است؛ نمایشگاهی که پس از لغو الگوی حضوری به‌دلیل شرایط ناشی از جنگ چهل‌روزه، قرار است در قالب دیجیتال، چراغ بازار کتاب را روشن نگه دارد.

شعار امسال نمایشگاه، «بخوانیم برای ایران» اعلام شده؛ شعاری که متولیان معتقدند، فقط یک عبارت تبلیغاتی نیست؛ بلکه تلاشی برای حفظ جریان مطالعه و حمایت از صنعت نشر در دوره‌ای پُرتنش است؛ بنابراین نمایشگاه مجازی کتاب تهران، شبانه‌روزی در سامانه book.icfi.ir در دسترس قرار گرفته است. مخاطبان می‌توانند، تنها با چند کلیک، کتاب‌های موردنظر خود را سفارش دهند.

یکی از مهم‌ترین جذابیت‌های این دوره، تخفیف‌های گسترده برای خریداران است؛ تخفیفی که در بخش ناشران داخلی به ۲۵ درصد می‌رسد. از این میزان، ۱۵ درصد را ناشران در نظر گرفته‌اند و ۱۰ درصد نیز به‌عنوان یارانه از سوی معاونت امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی پرداخت می‌شود. این تخفیف تا سقف ۲ میلیون تومان خرید، برای هر مخاطب پیش‌بینی شده است.

اگرچه سال‌های اخیر نمایشگاه مجازی کتاب تهران، به تجربه‌ای آشنا برای مخاطبان تبدیل شده، اما هفتمین دوره سازوکارهای حمایتی، ابعاد جدیدی پیدا کرده است؛ ازجمله جذابیت‌های آن ارسال رایگان کتاب به سراسر کشور است که هزینه نهایی خرید را برای خانواده‌ها کاهش می‌دهد؛ مسئله‌ای که در شرایط افزایش قیمت کتاب، برای بسیاری از خریداران تعیین‌کننده به‌نظر می‌رسد.

ابراهیم حیدری، مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران و قائم‌مقام نمایشگاه، معتقد است، سیاست اصلی این دوره، توزیع عادلانه یارانه فرهنگی برای همه ایرانیان است. او می‌گوید محدودیت سقف یارانه برای آن در نظر گرفته شده که تعداد بیشتری از کتاب‌دوستان بتوانند از حمایت‌ها بهره‌مند شوند. به گفته وی، حتی شرایط جنگی نیز نتوانسته مردم ایران را از کتاب و مطالعه دور کند و همین ویژگی، بخشی از پایداری اجتماعی کشور را شکل داده است.

در کنار ناشران داخلی، بخش بین‌الملل نمایشگاه نیز فعال است؛ بخشی که با چند سطح تخفیف طراحی شده است. جدیدترین کتاب‌های خارجی منتشر شده سال‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ با مجموع ۲۰ درصد تخفیف عرضه می‌شوند؛ ۱۰ درصد از سوی ناشر و ۱۰ درصد با یارانه. کتاب‌های منتشر شده بین سال‌های ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵، علاوه بر ۲۵ درصد تخفیف ناشر، شامل ۱۰ درصد یارانه نیز خواهند بود. آثار قدیمی‌تر، یعنی کتاب‌های سال‌های ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۲ نیز با تخفیف ۵۰ درصدی عرضه می‌شوند؛ رقمی که می‌تواند بازار کتاب‌های مرجع و دانشگاهی را برای مخاطبان جدی‌تر، جذاب باشد.

اما کارشناسان نشر معتقدند، موفقیت یک نمایشگاه مجازی کتاب، فقط به تخفیف وابسته نیست؛ مسئله اصلی، رساندن کتاب به دست مخاطب است؛ بنابراین شرکت ملی پست، ازجمله بازیگران اصلی رویداد کتاب‌محور سال شناخته می‌شود.

فرهاد محمدی، مدیرکل بازاریابی و فروش شرکت ملی پست، از کاهش بیشتر تعرفه‌های پستی نسبت به سال گذشته خبر داده است به گفته این مقام آگاه، امسال نیز همکاری نزدیک میان وزارت ارتباطات و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ادامه خواهد داشت.

براساس برنامه‌ریزی انجام‌شده، ۱۲ دفتر پستی ثابت و ۹ واحد سیار در تهران آماده خدمات‌رسانی به ناشران هستند؛ یعنی در مجموع ۲۱ مرکز فعال برای مدیریت مرسولات نمایشگاه. دفاتر ثابتی مانند صدر، کریم‌خان، ایرانشهر، میدان ولیعصر(عج) و ایران‌مال بخشی از این شبکه را تشکیل می‌دهند و واحدهای سیار نیز در محدوده‌های پُرتردد فرهنگی و دانشگاهی مستقر خواهند شد.

برای ناشران پُرتیراژ هم تمهیدات ویژه‌ای در نظر گرفته شده است. ناشرانی که روزانه بیش از ۷۰ مرسوله داشته باشند، می‌توانند مستقیم به مرکز تجزیه و مبادلات پستی امیرکبیر مراجعه کنند تا روند ارسال بسته‌ها با سرعت بیشتری انجام شود. همچنین ناشران موظف شده‌اند سفارش‌های روزانه را حداکثر تا ساعت ۱۲ تحویل دهند تا چرخه توزیع با کمترین تأخیر انجام شود.

بنابراین نمایشگاه مجازی کتاب تهران، فقط یک فروشگاه برخط بزرگ نیست؛ بلکه به نمونه‌ای از همکاری میان دولت، ناشران و شبکه خدمات عمومی تبدیل شده است. دولت تلاش می‌کند با یارانه و زیرساخت دیجیتال، هزینه دسترسی به کتاب را کاهش دهد؛ ناشران با تخفیف‌های مستقیم در این سیاست مشارکت می‌کنند و شبکه پستی نیز حلقه نهایی اتصال کتاب به خانه مخاطبان است.

این مدل، به‌ویژه برای شهرهای دورتر، اهمیت بیشتری دارد. در بسیاری از مناطق کشور، دسترسی به کتابفروشی‌های بزرگ یا تازه‌های نشر محدود است، اما نمایشگاه مجازی عملاً این فاصله را حذف می‌کند. اکنون یک مخاطب در دورترین نقطه کشور، همان امکانی را در اختیار دارد که یک خریدار در مرکز تهران دارد؛ خرید شبانه‌روزی، تخفیف یارانه‌ای و ارسال رایگان.

هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب، درحالی برگزار می‌شود که صنعت نشر، ماه‌های دشواری را پشت سر گذاشته است؛ از افزایش هزینه تولید گرفته تا کاهش قدرت خرید مخاطبان. به همین دلیل، برگزارکنندگان امیدوارند ترکیب تخفیف، یارانه و توزیع گسترده بتواند بخشی از رکود بازار کتاب را جبران کند.

شاید مهم‌ترین ویژگی این دوره، همین تلاش برای حفظ جریان فرهنگی در روزهای سخت باشد؛ روزهایی که برگزارکنندگان نمایشگاه می‌گویند حتی جنگ هم نتوانسته میل به خواندن را متوقف کند.