سرویس استانهای خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا): «الیگودرز» شهری تاریخی در شرق لرستان است که وجه تسمیه آن در میان مردم با «گودرز»، پهلوان نامدار شاهنامه فردوسی، پیوند خورده است؛ روایتی که به گفته عبدالرضا گودرزی، شاهنامهپژوه و پژوهشگر الیگودرزی، اگرچه در میان مردم رواج فراوان دارد، اما تاکنون پشتوانه مستند، علمی و زبانشناختی قانعکنندهای نیافته و همچنان نیازمند پژوهشهای بیشتر است.
عبدالرضا گودرزی در این باره در گفتوگو با خبرنگار ایبنا با اشاره به جایگاه شاهنامه فردوسی در فرهنگ مردم لرستان به ویژه الیگودرز اظهار کرد: درباره وجه تسمیه شهر الیگودرز، بیشتر مردم این شهر بر آنند که این نام از دو بخش «آل» به معنای خاندان و «گودرز» یعنی خاندان گودرز ساخته شده است.
وی افزود: مردم این شهر خود را منسوب به پهلوان اسطورهای ایران، گودرز، میدانند؛ پهلوانی که همه چیز خود را در راه ایران فدا کرد و بیشتر زاگرسنشینان نیز خود را به گودرز منسوب میدانند.
گودرزی تأکید کرد: در مورد این وجه تسمیه، هیچ دلیل مستند و قانعکنندهای پیدا نشده است و این موضوع بیشتر در افواه مردم رواج دارد تا اینکه یک دلیل علمی، قانعکننده و زبانشناسانه برای آن وجود داشته باشد.
وی ادامه داد: آنچه واضح است و یقین داریم این است که این منطقه، منطقهای تاریخی است و وجود تپههای باستانی و سازههای زیرزمینی دستکند که در زمان ساسانی ایجاد شده و به تازگی مراحل کاوش و اکتشاف آنها انجام شده، نشان میدهد که این شهر یک شهر کهن و تاریخی است.
این شاهنامهپژوه بیان کرد: بخشی از تاریخ این شهر همچنان در هالهای از ابهام است و نیاز به تحقیقات بیشتر درباره نامگذاری و پیشینه آن وجود دارد و امید است پژوهشگران و کاوشگران تلاشهای بیشتری کنند تا غبار از چهره تاریخ این شهر زدوده شود؛ نه فقط این شهر، بلکه همه شهرهای لرستان که در دیرینگی و تمدن تاریخی از سرزمینهایی هستند که از نظر قدمت کمنظیرند.
پیوند دیرینه مردم لر با شاهنامه
گودرزی درباره جایگاه و اهمیت شاهنامه فردوسی و اسطورههای آن در هویت و بود و باش فرهنگی مردم لر، به ویژه عشایر گفت: یکی از دلایل رواج شاهنامه و شاهنامهخوانی در میان مردم لر و زاگرسنشینان، همانندی ارزشهای زندگی مردم لر با اشعار، ابیات و مفاهیم شاهنامه فردوسی بوده است.
این استاد دانشگاه افزود: شیوه گفتار و سادگی بیان و درونمایههای شاهنامه برای مردم لر بسیار پرکشش بوده و ارزشهای مشترکی که این مردم با مفاهیم و مضامین شاهنامه احساس میکردند، باعث میشده که این مردم به شاهنامهخوانی روی بیاورند.
این پژوهشگر الیگودرزی ادامه داد: ارزشهایی مانند دلاوری، هنرهای رزمی، مهماننوازی، بخشندگی، بیباکی، جوانمردی، خوی و منشهای والای پهلوانی که در شاهنامه است، عواملی بودند که مردم لر به واسطه داشتن همین صفات و ویژگیها، نزدیکی زیادی بین خود و شاهنامه و مفاهیمش احساس کنند.
گودرزی اظهار کرد: این حس نزدیکی مردم لر و پیوندشان با آموزههای شاهنامه باعث شد علاقهمندی به شاهنامه و شاهنامهخوانی به یک آیین دیرپا تبدیل شود و تأثیرات فراوانی بر مردم لرستان همچون آموزش، پر کردن اوقات فراغت، حفظ سنتها و آیینها و انتقال آنها به نسلهای آینده داشته باشد.
الیگودرز؛ شهر شاهنامهخوانی
وی گفت: الیگودرز، شهر بزرگ زنان و مردان آزاده و نژاده، شهر لالههای واژگون، شهر قالیکوه، شهر آبشاران گیسوافشان و چشمنواز، شهر رودهای خروشان و شهر سازههای زیرزمینی تاریخی است که در عهد ساسانی ایجاد شده است.
گودرزی افزود: در این شهر هنوز گوش دشتها و درهها و کوههای بلند و سر به فلک کشیده اشترانکوه و قالیکوه سرمست از شاهنامهخوانی مردمان این دیار است و سیاهچادرهای عشایر که با آوای پرشکوه و دلنشین عشایر عزیز گویی پرواز میکنند و خانههای گلی روستا و کوچهباغهای شهر سرشار از بوی خوش شاهنامهخوانی است.
این شاهنامهپژوه با اشاره به پیوند زاگرسنشینان با شاهنامه بیان کرد: زاگرسنشینان، به ویژه لرها، به واسطه روحیه دلاوری و شجاعت مثالزدنی و پیوندشان با فرهنگ اصیل نژاد ایرانی، احساس قرابت سرشتینی با شاهنامه داشتهاند و این باعث شد شاهنامهخوانی، به ویژه در میان لرها، رواج بسیاری پیدا کند.
وی ادامه داد: معمولاً در جمعهای خانوادگی یا قومی، بزرگان و شاهنامهخوانانی در مجلس به هنرنمایی با خوانش شاهنامه و توضیح آموزههای این حماسه بزرگ میپرداختند.
گودرزی به سخنان میرجلالالدین کزازی، شاهنامهپژوه، در یکی از همایشها اشاره کرد و گفت: ایشان در گفتاری سخنی جالب به زبان آوردند که بیانگر عمق پیوند مردم لرستان، به ویژه الیگودرز، با شاهنامه است؛ «اگرچه شاهنامه از توس برآمد، اما در آسمان زاگرس، بهویژه مناطق لرنشین و ویژهتر در الیگودرز، نشو پیدا کرد و در اینجا به رشد و حیات ادامه داد.»
شاهنامهخوانان نامدار الیگودرز
وی اظهار کرد: مردم سرفراز لرستان، به ویژه الیگودرز، از دیرباز پیوند بسیار ژرفی با شاهنامه داشتهاند و شاهنامهخوانی در میان این مردم رواج بسیاری داشته است، به گونهای که شهر الیگودرز را به عنوان یکی از شاهنامهایترین شهرهای ایران میشناسند.
گودرزی گفت: در الیگودرز شاهنامهخوانان بزرگی همچون زندهیادان نیکنام اسدالله عابدینی و حسین صلاحی، حضور داشتهاند.
وی افزود: همچنین باید به خانواده شاهنامهای دهقان اشاره کنیم که خداوند به ایشان طول عمر باعزت بدهد؛ حاج ابوالقاسم دهقان، پیر شاهنامهخوانی ایران، که فرزندان و پسران و نوادگانش همه علاقهمند به شاهنامهخوانی هستند و شاهنامه را بسیار زیبا میخوانند.
این پژوهشگر ادامه داد: شاهنامهخوانانی چون آقای خدادادی، میرشاکی و دهها نفر دیگر نیز در این زمینه فعالیت دارند که همه در تراز ملی هستند.
استقبال مردم از برنامههای شاهنامهخوانی در الیگودرز
گودرزی با اشاره به برگزاری نشستها و همایشهای شاهنامه در الیگودرز گفت: مردم از نشستها و همایشهایی که در این شهرستان درباره شاهنامه برگزار میشود، بسیار استقبال میکنند و این نشاندهنده این است که مردم با حماسه بلند شاهنامه و با ایران پیوند عمیق دارند.
وی افزود: در این شهر نشستهای هفتگی انجمنها و کلاسهای زیادی با موضوع شاهنامه و موضوعات دیگری مرتبط با فرهنگ ایران برگزار میشود و شاید از این بابت، یکی از زندهترین شهرهای ایران است که چراغ فرهنگ و هنر و حماسه ایران در آن پرفروغ میدرخشد.
ضرورت پژوهش درباره پیشینه تاریخی الیگودرز
گودرزی با تأکید بر ضرورت انجام پژوهش درباره پیشینه و نامگذاری الیگودرز گفت: اگرچه نسبت دادن نام این شهر به خاندان گودرز در میان مردم رواج دارد، اما برای اثبات علمی این موضوع نیازمند پژوهشهای تاریخی و زبانشناختی هستیم.
وی افزود: وجود آثار و شواهد تاریخی در این منطقه، از جمله تپههای باستانی و سازههای زیرزمینی دستکند، نشاندهنده پیشینه تاریخی این سرزمین است و میتواند زمینهای برای تحقیقات بیشتر درباره گذشته الیگودرز باشد.
این شاهنامهپژوه ابراز امیدواری کرد: پژوهشگران و کاوشگران تلاشهای بیشتری انجام دهند تا غبار از چهره تاریخ این شهر زدوده شود و پیشینه تاریخی و وجه تسمیه الیگودرز با تکیه بر یافتههای علمی و مستند روشن شود؛ موضوعی که درباره دیگر شهرهای لرستان نیز اهمیت دارد، چرا که این سرزمین از نظر دیرینگی و تمدن تاریخی، از مناطق کمنظیر ایران به شمار میرود.
نظر شما