به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در خرمآباد، سعید پورعلی روز چهارشنبه در محفل ادبی «امشب ای ماه» با اشاره به جایگاه شعر و ادب فارسی در شکلگیری و تداوم هویت ایرانی اظهار کرد: اگر تاریخ پرفراز و نشیب ایران را با نگاهی پدیدارشناسانه بررسی کنیم، با ۲ ساحت متمایز اما درهمتنیده ایران جغرافیایی و ایران فرهنگی مواجه میشویم.
وی افزود: ایران جغرافیایی قلمرو عینی و کالبد فیزیکی کشور شامل کوهها، دشتها، مرزها، راهها، زیرساختها و طرحهای عمرانی است، اما این جغرافیا بدون حضور فرهنگ و معنا، تنها یک کالبد مادی خواهد بود.
معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار لرستان ادامه داد: ایران فرهنگی نیز قلمرویی فراتر از مرزهای سیاسی امروز است که زبان فارسی، حافظه جمعی، اسطورهها، شاهنامه، آیینها و دیوانهای شعر در طول قرنها آن را شکل دادهاند.
پورعلی افزود: پاسخ بنیادین به این پرسش که چگونه میتوان ایران جغرافیایی را زنده و پایدار نگاه داشت، در پیوند آن با ایران فرهنگی نهفته است. بدون تپش جهان فرهنگی، جغرافیا به خاکی آسیبپذیر در برابر حوادث تبدیل میشود و بدون کالبد استوار جغرافیا و حاکمیت امنیتبخش، فرهنگ نیز به حافظهای بیسرپناه بدل خواهد شد.
وی شعر را دال مرکزی هویت ملی ایرانیان دانست و گفت: در دورهای که پس از فروپاشی ساسانیان ساختار سیاسی و جغرافیایی متمرکز ایران دچار گسست شد، فردوسی بزرگ با سرایش شاهنامه تنها داستانسرایی نکرد، بلکه معماری فرهنگی و هویت تاریخی یک ملت را بازسازی کرد و آنچه در ساحت جغرافیا دچار گسست شده بود، در ساحت فرهنگ ماندگار ساخت.
معاون استاندار لرستان با اشاره به جایگاه استاد شهریار در تداوم این پیوند فرهنگی بیان کرد: نمونه برجسته و تاریخی این مفصلبندی در دوران معاصر، سید محمدحسین بهجت تبریزی، شهریار، است که در آثار خود پیوند میان زادبوم، فرهنگ بومی و هویت ملی را به زیبایی نشان داد.
پورعلی افزود: شهریار با آفرینش حیدربابایه سلام عواطف و احساسات بومی را به تصویر کشید و نشان داد ریشههای محلی نهتنها در تضاد با هویت ملی نیستند، بلکه میتوانند سرچشمه زلال آن باشند.
وی ادامه داد: شهریار با درهمتنیدن دو زبان بزرگ این سرزمین، ترکی و فارسی، نشان داد هویت ایرانی یک هویت تکصدایی و تحمیلی نیست، بلکه مجموعهای از صداهای متنوع است که در یک هویت فراگیر به هم پیوند میخورند.
معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار لرستان با اشاره به ظرفیتهای فرهنگی این استان گفت: همان نسبتی که شهریار میان زادبوم خود و مام وطن برقرار کرد، فرهنگهای بومی و محلی از جمله فرهنگ لرستان نیز میتوانند با ایران بهعنوان نماد هویت ملی برقرار کنند.
پورعلی افزود: در لرستان از یک سو کوهها، صخرهها و طبیعت استوار را داریم و از سوی دیگر در گلستان فرهنگ این سرزمین، نوای شاعران، شاهنامهخوانان و میراث ادبی و هنری جریان دارد و رسالت حکمرانی، پیوند دادن این ۲ ساحت است.
وی تاکید کرد: توسعه راهها، سدها، صنایع و زیرساختها، توسعه در جغرافیاست، اما این توسعه زمانی معنای حقیقی خود را پیدا میکند که در خدمت شکوفایی زیستبوم فرهنگی و ادبی قرار گیرد.
پورعلی با اشاره به ابعاد امنیتی و راهبردی فرهنگ اظهار کرد: در شرایط کنونی که جنگ ترکیبی و شناختی از ابزارهای اثرگذاری بر جوامع استفاده میکند، یکی از محورهای مهم این تقابل، خصومتافزایی و ایجاد شکاف اجتماعی است.
وی ادامه داد: اگر امنیت جغرافیایی به معنای صیانت از مرزها در برابر نفوذ باشد، امنیت فرهنگی و گفتمانی نیز به معنای تقویت هویت و افزایش نفوذناپذیری ذهن و ضمیر جامعه در برابر موجهای بیگانگی با خویشتن است.
معاون استاندار لرستان گفت: کسی که ذهن و روحش با صلابت شاهنامه فردوسی، معرفت غزلهای حافظ، حکمت نظامی و نجابت سرودههای بومی زاگرس پیوند خورده باشد، از پشتوانهای عمیق برای حفظ هویت برخوردار است.
پورعلی شاعران و اصحاب فرهنگ و هنر را از عناصر موثر در تولید قدرت ملی دانست و افزود: شاعر و هنرمند با تولید معنا و تقویت هویت، میتواند در برابر گسست اجتماعی و تهیشدگی معنایی نقشآفرینی کند و از این منظر، شعر و هنر بخشی از قدرت نرم جامعه هستند.
وی با تاکید بر ضرورت توجه بیشتر به نسل جوان افزود: در مواجهه با نسل نو که در معرض روایتهای گوناگون و بحرانهای هویتی قرار دارد، یکی از راههای مهم، اتصال دوباره آنان به ریشههای اصیل ادبی، تاریخی و فرهنگی است.
معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار لرستان ادامه داد: رسالت امروز اصحاب ادب، فرهنگ، شعر، تئاتر و سینما، خلق و بازآفرینی روایتهای هویتساز، مقاومت، دفاع و پیوند است؛ مسیری که فردوسی آن را در گذر زمان پیمود و شهریار نیز با زبان و فرهنگ خویش ادامه داد.
پورعلی با اشاره به گستره ایران فرهنگی اظهار کرد: امروز دایره نفوذ ایران تنها محدود به ایران جغرافیایی نیست، بلکه ایران فرهنگی گسترهای فراتر از مرزهای سیاسی دارد و بخشهایی از آسیای میانه، شبهقاره و دیگر سرزمینهای پیرامونی همچنان با عناصر فرهنگی و زبانی ایران پیوند دارند.
وی گفت: قلب تپنده ایران فرهنگی امروز در ایران جغرافیایی میتپد و وظیفه ما این است که این پیوند را برای نسلهای آینده با فرهنگ، شعر، سینما، تئاتر و هنر مستحکم کنیم.
معاون استاندار لرستان با اشاره به اهمیت ارتباط مدیران با اصحاب فرهنگ و هنر افزود: نشست با شاعران و هنرمندان و توجه به فعالیتهای فرهنگی یک ضرورت است، چرا که فرهنگ و هنر در شکلدهی به هویت و سرمایه اجتماعی جامعه نقش تعیینکنندهای دارند.
پورعلی تاکید کرد: ایران جغرافیایی کالبدی است که بدون تپش جان فرهنگی در برابر حوادث تاریخی آسیبپذیر خواهد بود و ایران فرهنگی نیز روحی است که بدون پشتوانه جغرافیا امکان تجسد ندارد؛ بنابراین باید این ۲ ساحت را در سیاستگذاری و حکمرانی به صورت همزمان مورد توجه قرار داد و میراث فرهنگی و ادبی کشور را به نسلهای بعد منتقل کرد.
حفظ زبان و ادبیات فارسی ضامن ماندگاری هویت فرهنگی است
مدیرکل کتابخانههای عمومی لرستان با اشاره به جایگاه استاد سیدمحمدحسین بهجت تبریزی (شهریار) در ادبیات معاصر ایران، اظهار کرد: شهریار از شاعران بزرگ معاصر ایران است که با سرودن حیدربابایه سلام در کنار آثار فارسی خود، پیوند عمیق زبان، فرهنگ و هویت ایرانی را به نمایش گذاشت.
وی افزود: آثار ماندگار شهریار نشان میدهد شعر و ادبیات مرزی برای دل و احساس انسان نمیشناسد و هنگامی که عشق، ارادت و تعلق به وطن و زبان مادری در قالب شعر بیان شود، میتواند برای سالها و نسلها در حافظه فرهنگی یک ملت باقی بماند.
مدیرکل کتابخانههای عمومی لرستان با اشاره به پیوند شعر شهریار با وطن و زبان مادری، بیان کرد: پیام این شاعر در شرایط امروز بیش از هر زمان دیگری الهامبخش و راهگشاست و توجه به زبان و ادبیات فارسی میتواند نقش مهمی در تقویت و حفظ هویت فرهنگی جامعه داشته باشد.
برنا ادامه داد: این مهم تنها با فعالیت یک دستگاه یا نهاد فرهنگی محقق نمیشود، بلکه نیازمند همراهی و همکاری نهادها، دستگاههای اجرایی، اصحاب فرهنگ و اندیشه و عموم جامعه است.
وی گفت: کتابخانههای عمومی استان به عنوان یکی از بازوان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تلاش میکنند با گسترش عدالت فرهنگی و افزایش دسترسی مردم به منابع شعر و ادبیات، زمینه بهرهمندی بیشتر اقشار مختلف جامعه از ظرفیتهای فرهنگی و ادبی را فراهم کنند.
مدیرکل کتابخانههای عمومی لرستان بر اهمیت برگزاری نشستهای ادبی برای نسل جوان تاکید کرد و افزود: برگزاری محافل و برنامههای ادبی میتواند بستری برای آشنایی نسل جدید با مفاخر ادبی و تقویت ارتباط آنان با زبان و ادبیات فارسی فراهم کند و چراغ شعر و ادب را در جامعه روشن نگه دارد.
برنا همچنین از استاندار لرستان به دلیل توجه به مطالبات اصحاب فرهنگ و فراهم شدن زمینه در اختیار قرار گرفتن ساختمان جدید برای مجموعه کتابخانههای عمومی استان قدردانی کرد و گفت: این اقدام پس از سالها مطالبه و پیگیری اصحاب فرهنگ انجام شده و شایسته تقدیر است.
وی در ادامه از کارکنان کتابخانه مرکزی، برگزارکنندگان محفل ادبی و بنیاد ایرانشناسی که در برگزاری این برنامه مشارکت داشتند، تشکر و قدردانی کرد.
فرهنگ و هنر زیربنای توسعه پایدار و هویت اجتماعی هستند
کارشناس بودجه فرهنگی سازمان مدیریت و برنامهریزی لرستان نیز در این جلسه با تاکید بر پیوند میان فرهنگ، هنر و توسعه اظهار کرد: اگر هنر و فرهنگ را از یک جامعه بگیریم، بخش مهمی از هویت آن جامعه از میان خواهد رفت، چراکه پروژهها و زیرساختهای عمرانی هرچند به رشد شاخصهای کمی اقتصادی منجر شوند، بدون توجه به ابعاد فرهنگی نمیتوانند پاسخگوی همه نیازهای انسانی باشند.
محسن سپهوند افزود: اقتصاد را برای انسان میخواهیم، اما این فرهنگ است که به زندگی انسان معنا میدهد و به همین دلیل توسعه اقتصادی باید در کنار توجه به جایگاه انسان، فرهنگ و هنر دنبال شود.
وی با اشاره به ماندگاری آثار هنری در حافظه نسلها بیان کرد: آنچه موجب ماندگاری شخصیتهای فرهنگی و هنری میشود، آثار و میراثی است که از خود به جا میگذارند و هنر میتواند از نسلی به نسل دیگر منتقل شود و پیوندهای هویتی و اجتماعی را تقویت کند.
وی ادامه داد: نمونههایی از ادبیات و شعر که از دل جامعه برخاستهاند، با گذشت زمان همچنان در میان مردم شنیده و بازگو میشوند، زیرا احساس و تجربه جمعی جامعه در قالب هنر و ادبیات معنا پیدا کرده است.
کارشناس بودجه فرهنگی سازمان مدیریت و برنامهریزی لرستان با تاکید بر اینکه فرهنگ باید در فرآیند توسعه مورد توجه جدی قرار گیرد، گفت: برنامهریزی صرفا بر اساس شاخصهای اقتصادی نمیتواند رفاه، آرامش و هویت مورد انتظار جامعه را ایجاد کند و لازم است جایگاه فرهنگ و هنر در برنامههای توسعه به صورت جدی دیده شود.
سپهوند با اشاره به اسناد بالادستی کشور و قوانین توسعه اظهار کرد: در اسناد بالادستی، قوانین کشور، احکام بودجه و برنامه هفتم توسعه، بر توجه به مطالعات فرهنگی و نقش فرهنگ در اجرای پروژهها تاکید شده است و در احداث پروژههای مختلف باید آثار و پیوستهای فرهنگی نیز مورد توجه قرار گیرد.
وی همچنین بر ضرورت تغییر نگاه به هنرمندان تاکید کرد و گفت: هنرمند نباید صرفا دریافتکننده حمایتهای مقطعی باشد، بلکه باید به عنوان یک سرمایه فرهنگی و اقتصادی مورد توجه قرار گیرد.
سپهوند افزود: سرمایهگذاری در حوزه هنر میتواند علاوه بر تقویت فرهنگ، به رشد اقتصادی، توسعه گردشگری و ایجاد ظرفیتهای جدید اقتصادی منجر شود و لازم است خروجی آثار هنری در فرآیند توسعه اقتصادی و گردشگری نیز مورد استفاده قرار گیرد.
وی با طرح پرسشهایی درباره وضعیت زیرساختهای فرهنگی، جایگاه فرهنگ در برنامهریزی توسعه و حمایت از هنرمندان، اظهار کرد: این موضوعات میتواند با درایت و مدیریت ارشد استان در دستور کار قرار گیرد تا توسعه فرهنگی و اقتصادی در کنار یکدیگر دنبال شوند.
کارشناس بودجه فرهنگی سازمان مدیریت و برنامهریزی لرستان همچنین به وضعیت پروژههای فرهنگی حوزه کتابخانهها در استان اشاره کرد و گفت: در سطح استان، اعتبارات و برنامهریزی برای اجرای ۹ پروژه در حوزه کتابخانهها در نظر گرفته شده است.
سپهوند اضافه کرد: مجموع این پروژهها بیش از ۱۶ هزار مترمربع زیربنا دارند و با پیگیری دستگاههای اجرایی و تخصیص بهموقع اعتبارات، میتوان امیدوار بود بخشی از این پروژهها در سال جاری به بهرهبرداری برسند.
محفل ادبی «امشب ای ماه» با حضور جمعی از اهالی فرهنگ، ادب و علاقهمندان شعر و ادبیات به مناسبت بزرگداشت شهریار در لرستان برگزار شد و در این محفل، شاعرانی همچون رمضان پرورده، میثم محتشم، سعید رشنو، محمد میر، لیلا باقری طولابی، به شعرخوانی پرداختند همچنین از علی حمیدی پیشکسوت کتابداری لرستان به پاس ۶۰ سال کتابداری تقدیر شد.
نظر شما