به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، در روزهای پایانی سال ۱۴۰۴سری به کتابفروشی‌های بزرگ تهران زدیم تا ببینیم در سالی که گذشت علاقه‌مندان ادبیات بیشتر از چه کتاب‌هایی استقبال کرده‌اند. این گزارش در روزهای آغاز اسفند و پیش ازشروع جنگ تهیه شده و اطلاعات آن بر اساس آمار زمان پیش از جنگ است.

«مرگ ایوان ایلیچ» و «نازنین»

در اغلب کتابفروشی‌های تهران از جمله چشمه کریمخان، چشمه کورش و بوکلند پالادیوم، ‌ثالث و چشمه هفت‌حوض دو رمان «مرگ ایوان ایلیچ» نوشته لئو تولستوی و «نازنین» به قلم فئودور داستایفسکی بیشترین فروش را به خود اختصاص داده‌اند.

«مرگ ایوان ایلیچ» رمانی فلسفی و روانشناسانه است و زندگی مردی را روایت می‌کند که در زندگی اجتماعی موفق است، اما در برابر مرگی که به زودی از راه خواهد رسید دچار چالش و فروپاشی ذهنی می‌شود. تولستوی در این رمان روانشناسانه و فلسفی از مرگ به عنوان ابزاری برای نشان دادن ارزش زندگی استفاده کرده است. سخن نهایی نویسنده در کتاب این است که معنای انسان بودن در میان روزمرگی‌ها را نباید از یاد برد. شخصیت اصلی، تنها پس از روبه‌رو شدن با مرگ است که تازه متوجه می‌شود هرگز زندگی نکرده و سراسر عمرش را به ترقی در شغل و کارهای بی‌معنی دیگر پرداخته است. آن گاه، در این مدت اندکی که تا مرگ فاصله دارد، می‌خواهد به دنبال معنای زندگی بگردد. می‌توان گفت کتاب مرگ ایوان ایلیچ داستان آدم‌هایی است که به بهترین شکل طعمه قید و بندهای اجتماع می‌شوند و از آن تغذیه می‌کنند. مطابق آن زندگی می‌کنند و مطابق آن به لذت جویی می‌پردازند اما در نهایت هیچ چیز، جز سادگی وحشتناک تن دادن به روال معمول زندگی و رسیدن به موفقیت‌های معمول زندگی باقی نمی‌ماند.

رمان «نازنین» نیز شاهکاری از داستایفسکی است. این داستان از زبان گرویی‌فروشی روایت می‌شود که به یکی از مشتریان همیشگی مغازه‌اش دل می‌بازد و با او ازدواج می‌کند، دخترکی شانزده ساله، جوان و سرشار از شور زندگی؛ چندی نمی‌گذرد که سر جدال‌ها آغاز می‌شود و مرد به رابطه عروس جوان با همقطار سابقش مظنون می‌شود.

دیگر رمان‌های غیر ایرانی پرفروش

در یک سال اخیر در میان کتاب‌های حوزه ادبیات استقبال از ترجمه بیشتر از تالیف بوده و از جمله آثار پرفروش می‌توان به «یادداشت‌های خانه بی‌روح» از فئودور داستایفسکی با ترجمه میترا نظریان، «یوغ جنگ» نوشته لیانید آندری‌یف ترجمه آیدا اسحاقیان، «عشق و آشغال» از ایوان کلیما ترجمه فروغ پوریاوری، «کتاب‌رسان» نوشته کارستن هن ترجمه حسین تهرانی و «درویش جان شیفته» نوشته حمور زیاده ترجمه صالح بوعذار، «منطقه گرگ و میش» اثر نونا فرناندز ترجمه مهدی نوید، «لاشه لطیف» نوشته آگوستینا باستریکا ترجمه سحر قدیمی، «بیگانه» اثر آلبرکامو، «مغازه خودکشی» نوشته ژان تولی، «ناطور دشت» اثر جی دی سلینجر، «شبهای روشن» و «برادران کارامازوف» نوشته فئودور داستایفسکی، «کورمه رپسودی» اثر موریل باربری ترجمه لیلا نظری، «رومولا» نوشته جورج الیوت، «شهرزاد و شرکا» اثر ادگار آلن پو، «قمارباز» به قلم فئودور داستایفسکی و «تنگنا» نوشته لیانید آندری‌یف اشاره کرد.

استقبال از رمان‌های داریوش مهرجویی

با اینکه در یک سال اخیر استقبال از رمان‌های تالیفی کمتر از ترجمه بوده تعدادی از آثار ایرانی فروش مطلوبی داشته‌اند. از میان آنها می‌توان به «سفر به سرزمین فرشتگان» و «آن رسید لعنتی» نوشته داریوش مهرجویی اشاره کرد.

رمان «سفر به سرزمین فرشتگان» حول زندگی کسری آریا، مردی تحصیل‌کرده در رشته کامپیوتر و همسرش سیما که در رشته موسیقی تحصیل کرده است، می‌چرخد. این زوج جوان در ابتدای زندگی مشترک خود با مشکلات مالی مواجه هستند. یک روز، آنها از طریق ایمیلی متوجه می‌شوند که برنده جایزه‌ای هشت میلیون دلاری شده‌اند، اما برای دریافت این جایزه باید به لس‌آنجلس بروند. به همین دلیل، آنها تمام دارایی‌های خود را می‌فروشند و به آمریکا مهاجرت می‌کنند. اما در لس‌آنجلس با چالش‌های جدیدی روبه‌رو می‌شوند که تصویر واقعی مهاجرت و زندگی در غرب را به نمایش می‌گذارد.

«آن رسید لعنتی» نیز حول محور شخصیت بهزاد جاوید، فیلم‌بردار، کارگردان و تهیه‌کننده‌ای میانسال، می‌چرخد که پس از ساخت یک سریال موفق تلویزیونی، درگیر ماجرای دریافت دستمزدش می‌شود. او که تصور می‌کند پولش به‌راحتی پرداخت خواهد شد، بدهی‌هایی روی دست خود می‌گذارد، اما وقتی زمان دریافت دستمزد می‌رسد، با چرخ‌دنده‌های سنگین و بی‌عاطفه بوروکراسی مواجه می‌شود. او بارها و بارها از سازمان‌های مختلف نامه و رسید دریافت می‌کند، اما در نهایت هیچ پولی به دستش نمی‌رسد. این روند نه‌تنها فشار مالی، بلکه فرسایش روحی شدیدی را نیز برایش به همراه دارد. بهزاد در این مسیر با آدم‌های مختلفی روبه‌رو می‌شود؛ از کارمندان بی‌تفاوت و مدیران ناآگاه گرفته تا دوستان و نزدیکانی که هرکدام به نحوی از او فاصله می‌گیرند. او مدام در یک چرخه بی‌پایان از امید و ناامیدی گرفتار می‌شود، تا جایی که دیگر نمی‌تواند تفاوت میان واقعیت و توهم را تشخیص دهد.

همچنین «در پس آینه» شامل گفت‌وگوهای لیلی گلستان با محمود دولت‌آبادی و مهرآذر ماهر، سیاوش، سارا و فرهاد دولت‌آبادی، «سمفونی مردگان» از عباس معروفی، «بامداد خمار» نوشته فتانه حاج‌ سیدجوادی، «چشمهایش» اثر بزرگ علوی، «آذرباد» نوشته نسیم مرعشی، «جای خالی سلوچ» اثر محمود دولت‌آبادی و «سووشون» نوشته سیمین دانشور دیگر تالیف‌های پرفروش در یک سال اخیر بوده‌اند.

به اذعان کتابفروشان تهران، استقبال از کتاب‌های شعر نسبت به داستان بسیار کمتر بوده است. از جمله کتاب‌های شعر که فروش نسبتا خوبی داشته‌اند می‌توان به «زخمی که از زمین به ارث می‌برید» اثر عطیه عطارزاده، «هیچ چیز مثل مرگ تازه نیست» و «سه‌گانه خاورمیانه» سروده گروس عبدالملکیان، «آوازهای زنی که از گرامافون می‌آمد» از مرتضی نجاتی و «حریق باد» سروده نصرت رحمانی اشاره کرد.

بررسی پرفروش‌ترین آثار ادبی بازار کتاب نشان می‌دهد رمان‌های کلاسیک روسی بیشترین مخاطبان را دارند که شاید به دلیل توانمندی امثال داستایفسکی و تولستوی در بیان دغدغه‌های فلسفی و روان‌شناختی همیشگی انسان‌ها باشد؛ مسائلی چون عشق، هستی و مرگ که زمان و مکان نمی‌شناسند و همواره همراه ما می‌مانند.