به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)؛ کتاب «رهگشایی» (Breaking Through)، زندگینامه خودنوشت کاتالین کاریکو، برنده جایزه نوبل پزشکی ۲۰۲۳، با ترجمه اسماعیل یزدان‌پور به زبان فارسی ترجمه و در هفته‌های آینده توسط نشر اگر منتشر خواهد شد. این اثر الهام‌بخش، علاوه بر آنکه داستان یک دستاورد علمی بزرگ است، رنج‌ها و پشتکار بی‌وقفه یک دانشمند زن مجارستانی را هم روایت می‌کند که از دل مشکلات و موانع بی‌شمار، راه را برای توسعه فناوری mRNA و ساخت واکسن‌های حیاتی کووید -۱۹ هموار کرد. انتشار این کتاب در آستانه صدمین سالگرد برقراری روابط دیپلماتیک میان ایران و مجارستان، فرصتی ارزشمند برای آشنایی مخاطبان ایرانی با این چهره علمی برجسته و داستان زندگی الهام‌بخش اوست.

کاتالین کاریکو در خانواده‌ای به دنیا آمد که پدرش قصاب بود، شغل ساده‌ای که از آن هم منع شد. کاتالین با هر زحمت که بود خود را به دانشگاه رساند اما طول دوران فعالیت علمی هم، با مشکلات بی‌شماری دست و پنجه نرم کرد. از ناپایداری ذاتی سلول‌های آران‌ای که کار با آن را به چالشی فنی بزرگ تبدیل می‌کرد، تا محدودیت شدید منابع و مواد اولیه در دوران تحقیقات اولیه‌اش در مجارستان کمونیستی. او در آن دوران برای تهیه مواد اولیه‌ای مانند لیپوزوم‌ها، مجبور بود خودش فسفولیپیدها را از مغز گاوهایی در کشتارگاه محلی استخراج کند، چرا که دسترسی به منابع تجاری امروزی وجود نداشت.

در ادامه مسیر، حتی وقتی کاریکو به امریکا مهاجرت کرد، در اقلیت قرار گرفت و با مشکلات مالی و عدم حمایت نهادهای علمی روبرو شد. بارها درخواست‌های پژوهشی او برای دریافت بودجه رد شد و بسیاری کارش را بی‌اهمیت یا حتی غیرممکن می‌دانستند. مقاله مهم او و همکارش درو وایسمن در مجله معتبر «نیچر» به عنوان «پیشرفتی جزئی» رد شد و مورد بی‌مهری و بی‌توجهی جامعه علمی قرار گرفت.

محیط کاری کاریکو در دانشگاه پنسیلوانیا نیز خالی از چالش نبود. او با عدم حمایت و احترام از سوی برخی مدیران مواجه بود و حتی از دسترسی به امکانات معمولی آزمایشگاهی محروم می‌شد. امنیت شغلی او نیز همواره در خطر بود و به دلیل کمبود بودجه، بارها موقعیت شغلی‌اش از دائم به موقت تغییر کرد و در نهایت، به دلیل مشکلات مالی، از کار اخراج شد و حتی با تهدید اخراج از کشور نیز روبرو شد.

اما در میان این همه سختی و ناامیدی، کاریکو هرگز تسلیم نشد. ایمان راسخ او به ظرفیت‌های نهفته در آراِن‌ای و تمرکز بی‌وقفه‌اش بر حل مسائل علمی، سرانجام به «رهگشایی» بزرگ منجر شد. کاریکو و وایسمن کشف کردند که اصلاح نوکلئوزیدی در «آراِن‌ای پیام‌رسان» یا (mRNA)، کلید رهایی از پاسخ ایمنی بدن است. این کشف انقلابی راه را برای استفاده درمانی از «آراِن‌ای پیام‌رسان»هموار کرد. آن‌ها مقاله سرنوشت‌ساز خود را در مجله نه چندان مشهور «ایمیونتی» منتشر کردند، اما این مقاله نیز در ابتدا مورد توجه قرار نگرفت. به هر حال، طولی نکشید که جهان در بحبوحه همه‌گیری کووید -۱۹، به اهمیت کار آنها و تاثیر شگرف آن پی ببرد.

کاریکو حق نشر اثر خود به فارسی را به نشر اگر سپرده است و در مقدمه‌ای که خود برای نسخه فارسی کتاب نوشته، با ابراز احساس نزدیکی به شرایط خوانندگان ایرانی، «رهگشایی» را فراتر از یک زندگی‌نامه شخصی، بلکه گواهی بر تاب‌آوری، شجاعت و قدرت دگرگون‌کننده علم می‌داند. او تأکید می‌کند که علم با پشتکار، همکاری و جسارتِ به چالش کشیدن ناممکن‌ها شکوفا می‌شود.

اسماعیل یزدان‌پور، مترجم کتاب، نیز در مقدمه خود، داستان کاریکو را «داستان همه ما» توصیف کرده و معتقد است که این کتاب روش پیمودن مسیرهای دشوار و رسیدن به موفقیت را به خوانندگان می‌آموزد. او فرآیند ترجمه کتاب را تجربه‌ای آمیخته با زندگی دانسته و از امید و الهامی که از مطالعه کتاب در دوران بهبودی پس از جراحی کسب کرده، سخن می‌گوید.

«رهگشایی» نه تنها روایت دستاوردهای علمی کاریکو، بلکه شرح مصائب، شکست‌ها، تردیدها و موانعی است که او در مسیر پرفراز و نشیب خود با آن‌ها روبرو بوده. این کتاب با زبانی ساده و گیرا، پیچیدگی‌های دنیای علم را برای عموم خوانندگان قابل فهم می‌سازد و به ویژه برای دانشجویان، پژوهشگران و علاقه‌مندان به داستان‌های الهام‌بخش علمی، اثری بی‌نظیر و ارزشمند خواهد بود.

انتشار «رهگشایی» در سالگرد صدمین سال روابط ایران و مجارستان، فرصتی مغتنم برای آشنایی مخاطبان فارسی‌زبان با زندگی و دستاوردهای یک دانشمند برجسته و قدردانی از نقش علم در بهبود زندگی انسان‌ها است. انتظار می‌رود این کتاب با استقبال گسترده‌ای از سوی خوانندگان ایرانی روبرو شود و الهام‌بخش نسل‌های آینده دانشمندان و پژوهشگران ایرانی باشد.