به گزارش خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، اين كتاب مشتمل بر يك دوره مختصر فلسفه است كه مهمترين مسائل فلسفه را بيان و سعي ميكند حتيالامكان ساده و قابل فهم براي عموم باشد تا همه اشخاصي كه ذوق فلسفي دارند، با داشتن اطلاعات مختصري به فراخور حال خود بتوانند از آن استفاده كنند.
به عقيده نويسنده، از آنجا كه فلسفه نياز ذاتي و عقلي همه انسانهاست، هيچ جامعه و نسلي نيست كه بهگونه طبيعي و معمولي يا اصطلاحي و علمي با فلسفه سر و كار نداشته باشد. نياز شديد جامعه و نسل حاضر ما به فلسفه كاملا مشهود است و گمراهي بسيار از انديشمندان جوان بر اثر عدم آشنايي با متون فلسفه اسلامي است.
فقدان يك متن روشن فلسفي، نابسامانيهاي فكري بسياري براي روشنفكران فراهم ساخته است، در حالي كه فلسفه اسلامي، عاليترين و عميقترين مكتب فلسفي در جهان بهشمار ميرود و ميتواند هرگونه خلا فكري و فرهنگي را برطرف سازد؛ ولي متاسفانه اكثر متون فلسفي موجود ما به شكل بسيار غامض و پيچيده و به زبان عربي تدوين شده است كه فقط تعداد معدودي از افراد مطلع ميتوانند از آن بهره ببرند.
نويسنده اين اثر، هدف از تحرير كتاب علامه طباطبايي را چنين عنوان ميكند: «فيلسوفان قديم معتقد بودند كه بايد فلسفه را از دسترس عموم خارج و در محدوده تنگي محصور و محبوس كرد، به همين دليل از مشكلنويسي و به كار بردن اصطلاحات پيچيده دريغ نكردند، بهطوري كه فلسفه را از زمين به آسمان بردند. اما بزرگاني چون علامه طباطبائي و شهيد مطهري تلاش كردند تا دوباره فلسفه را زميني كنند. علامه بزرگوار سيد محمدحسين طباطبائي كتاب اصول فلسفه و روش رئاليسم كه بهترين متن فلسفي در زبان فارسي است را به نگارش درآورد ولي اين كتاب هم به علت مشكل و مجمل بودن نميتوانست براي كليه تحصيل كردهها قابل فهم باشد. از اينرو فيلسوف و انديشمند بزرگ، شهيد مطهري مصمم شد كه پاورقيهايي بر آن بيفزايد. گرچه اين پاورقيها بسيار سودمند و مفيد واقع شد، اما باز هم به دليل اجمال متن و تفصيل پاورقيها و نيز در بسياري از موارد براي بريدگي مطالب پاورقي از متن نتوانست آن چنانكه بايد پاسخگوي خيل مشتاقان فلسفه باشد و فقط عده كمي از آن بهرهمند گرديدند و بيشتر افراد محروم ماندند. به همين دليل اين جانب پس از بيست بار تدريس كتاب اصول فلسفه و روش رئاليسم در مجامع مختلف فرهنگي و علمي بر آن شدم كه با شرح و تفسير بيشتر و توضيح عبارتهاي مجمل و مشكل، آن را به صورت خودآموز درآورم و در اختيار علاقهمندان به فلسفه بگذارم تا كساني كه به اساتيد فلسفه دسترسي ندارند بتوانند تا حدودي با برخي از مسائل مهم فلسفي و حكمت متعاليه آشنا شوند.»
علامه طباطبائي كه از سردمداران حركت جديد فلسفه و عرفان بهشمار ميرود، اين دانش را بيش از پيش در حوزههاي علميه و مراكز دانشگاهي مطرح كرد. آنگاه شاگرد شهيرش آيةالله مطهري و ساير شاگردانش اين راه را تكميل كردند. علامه فقيد با توجه به نياز عصر، عاليترين و جامعترين متن فلسفي را به زبان فارسي نگاشت و شهيد مطهري نيز با نوشتن مقدمه و پاورقي بر شكوه و جلال اين مقالهها افزود كه هماكنون نيز اين متن كامل فلسفي در دسترس متخصصان فلسفه قرار دارد. يكي از امتيازات «اصول فلسفه و روش رئاليسم» اين است كه علامه فقيد، اكثر ابتكارات و ابداعات خود را در اين مقالهها مطرح و به وسيله متفكران حاضر در جلسه، نقد و تحليل كرده است.
بر اساس مطالب پيشگفتار، امتياز اين كتاب بر ساير متون فلسفي در اين است كه ضروريترين مسائل حكمت در مقايسه با مكاتب فلسفي غرب و شرق مطرح شده و شهيد مطهري مسائل فلسفه را به صورت رياضي و طبيعي تبيين كرده، بهگونهاي كه ضرورت و نياز جامعه به فلسفه، كاملا ملموس شده است.
در ادامه مقالهها بر خوانندگان روشن ميشود كه فلسفه به مفهوم صحيح و اصيل خود، يك سلسه اوهام و بافتههاي ذهني نيست كه فيلسوفان در حالت خلوت و تنهايي بافته باشند، بلكه فلسفه عبارت است از يك سلسله معقولات كلي و قوانين اصولي كه فيلسوفان، آن را از ادراكات كلي و ناب انسانها گرفته و به صورت يك رشته مسائل عقلي به نام «فلسفه» تدوين كردهاند.
همانگونه كه فن موسيقي به كمك عقل هنرمندان از آهنگ پرندگان و برخورد نسيم با شاخ و برگ درختان و صداي جويباران و آواي انسانها نشات يافته و امروز به صورت علم و فن موسيقي در اختيار هنرجويان قرار گرفته است يا ادبيات هر ملت كه از تكلم و تعبيرات آن ملت گرفته شده و به شكل علم نحو، صرف، معاني، بيان و بديع درآمده است، فلسفه هم از اين قانون مستثنا نيست، بلكه سلسله مسائلي است كه از توجه به هستي، مراتب وجود، مبدأ هستي، اقسام وجود و همچنين اصولي كه حيات معقول انسانها بر آن استوار است؛ مانند ماهيت علوم، ارزش علوم، مبادي تصوريه و تصديقيه علم، نحوه وجود علم، كثرت و وحدت و دهها مسائل ديگر، كشف شده است.
در بخشي از مقدمه كتاب حاضر نيز آمده است: «در اين كتاب در عين اين كه از تحقيقات گرانبهاي هزار ساله فلسفه اسلامي استفاده شده، به آرا و تحقيقات دانشمندان بزرگ اروپا نيز توجه كامل شده است.
در اين كتاب، هم مسائلي كه در فلسفه قديم نقش عمده را دارد و هم مسائلي كه در فلسفه جديد حايز اهميت است، مطرح ميشود و چنانكه در جاي خود توضيح ميدهيم، در ضمن اين كتاب به قسمتهايي برخورد خواهد شد كه در هيچ يك از فلسفه اسلامي و فلسفه اروپايي سابقه ندارند. در مقاله ششم با طرز بيسابقهاي به نقادي دستگاه ادراكي و تميز و تفكيك ادراكات حقيقي از ادراكات اعتباري پرداخته شده است. در اين مقاله، هويت و موقعيت ادراكات اعتباري نشان داده ميشود و فلسفه از آميزش با آنها بركنار داشته ميشود.
كتاب حاضر، داراي چهار مقاله است كه مباني فلسفه را به روشني تبيين ميكند. عناوين اين چهار مقاله از اين قرارند: فلسفه چيست؟، فلسفه و سفسطه (رئاليسم و ايدئاليسم)، علم و ادراك، علم و معلوم (ارزش معلومات).
چاپ دوم كتاب «تحريري بر اصول فلسفه و روش رئاليسم» (جلد اول) در شمارگان 1500 نسخه، 316 صفحه و بهاي 38000 ريال راهي بازار نشر شد.
چهارشنبه ۱۶ اردیبهشت ۱۳۸۸ - ۱۷:۲۳
نظر شما