سرویس فرهنگ و نشر خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، دهمین نمایشگاه بین‌المللی All in Print China، اکتبر ۲۰۲۶، در شانگهای برگزار شد و مجموعه گسترده‌ای از فناوری‌های چاپ، تجهیزات تکمیلی، مواد مصرفی و قطعات یدکی را در معرض دید فعالان این صنعت قرار داد. در این رویداد، بیش از یک‌هزار غرفه‌گذاراز ۱۴ کشور در هفت سالن و فضایی به وسعت ۱۲۰ هزار مترمربع، جدیدترین دستاوردها و فناوری‌های خود را در این رویداد عرضه کردند.

بیش از ۶۰ مجمع علمی، همایش و سمینار مرتبط با صنعت چاپ، همزمان با این رویداد برگزار شدند و طبق اطلاعات سایت نمایشگاه، حدود ۱۰۸ هزار بازدیدکننده تجاری از ۱۲۶ کشور از این رویداد بازدید کردند که از میان آن‌ها، ۱۱۲ هیئت خریدار داخلی از چین، ۳۹ گروه خریدار بین‌المللی و حدود ۱۰ هزار خریدار بین‌المللی از نمایشگاه استفاده کردند.

محمدرضا مهدی‌زاده، فعال حوزه چاپ، در گفت‌وگو با خبرنگار ایبنا، با تشریح تجربه خود از حضور در این رویداد، از اهمیت حلقه‌هایی در زنجیره تولید، گفت که معمولاً زیر سایه ماشین‌آلات بزرگ و پُرسرعت قرار می‌گیرند؛ حلقه‌هایی که ضعف در هر یک از آن‌ها می‌تواند بخشی از ظرفیت عملی چاپخانه‌ها را بلااستفاده بگذارد.

وی با اشاره به تنوع فناوری‌های عرضه‌ شده در نمایشگاه شانگهای، اظهار کرد: در نمایشگاه‌های صنعت چاپ، ماشین‌آلات بزرگ و پُرسرعت معمولاً بیشترین توجه را به خود جلب می‌کنند؛ اما در کنار آن‌ها، مواد مصرفی، قطعات یدکی، ابزارهای اندازه‌گیری و دانش فنی نگهداری نیز اهمیت اساسی دارند، زیرا نبود هر یک از این ملزومات، می‌تواند عملکرد یک ماشین پیشرفته را با اختلال مواجه کند.

مهدی‌زاده، با بیان اینکه ظرفیت اسمی ماشین‌آلات، لزوماً معادل ظرفیت واقعی تولید نیست، افزود: میان سرعت اعلام‌ شده یک دستگاه و تعداد محصولات سالمی که در شرایط واقعی تولید تحویل می‌شود، عوامل متعددی وجود دارد؛ از کیفیت مواد اولیه و زمان آماده‌سازی گرفته تا توقف‌های ناخواسته، تنظیمات ماشین و کنترل فرایند.

این فعال حوزه چاپ ادامه داد: به همین دلیل، ارزیابی تجهیزات، نباید تنها براساس اعداد درج‌شده در کاتالوگ یا قیمت خرید انجام شود. آنچه در نهایت اهمیت دارد، عملکرد پایدار دستگاه، در شرایط واقعی تولید و توان مجموعه برای استفاده مستمر از ظرفیت آن است.

شانگهای؛ تصویری گسترده از زنجیره صنعت چاپ

مهدی‌زاده با اشاره به ابعاد دهمین دوره نمایشگاه All in Print China گفت: این رویداد از ۱۲ تا ۱۶ اکتبر ۲۰۲۶ در مرکز نمایشگاهی Shanghai New International Expo Centre برگزار شد و طیف متنوعی از فناوری‌ها و محصولات، از ماشین‌های چاپ دیجیتال و سامانه‌های جوهرافشان صنعتی تا تجهیزات CTP، دایکات، لمینیت، فویل‌زنی، ابزارهای مدیریت رنگ و قطعات الکترونیکی و مکانیکی در آن عرضه شده بود.

به گفته وی، این تنوع نشان می‌داد که صنعت چاپ چین، تنها به تولید ماشین‌آلات محدود نیست و شبکه گسترده‌ای از تأمین‌کنندگان در بخش‌های مختلف این صنعت فعالیت می‌کنند.

این فعال حوزه چاپ با تأکید بر ضرورت ارزیابی دقیق محصولات اظهار کرد: گستردگی تولید به معنای یکسان‌بودن کیفیت نیست، شرکت‌ها از نظر دانش مهندسی، توان تولید، کنترل کیفیت و خدمات فنی، تفاوت‌های جدی دارند؛ بنابراین، نه می‌توان محصولی را صرفاً به دلیل چینی‌بودن رد کرد و نه می‌توان ساخت یک محصول در این کشور را تضمینی برای کیفیت آن دانست.

مهدی‌زاده، با اشاره به اهمیت مواد مصرفی در چاپخانه‌ها بیان کرد: در بسیاری از موارد، مسئله اصلی نبود مرکب یا پلیت در بازار نیست، بلکه دشواری تأمین محصولی با مشخصات ثابت و کیفیت قابل تکرار است. گاهی جایگزینی یک محصول بدون شناخت کافی از رفتار آن روی ماشین، به نوسان کیفیت یا افزایش ضایعات منجر می‌شود و گاهی نیز تأمین یک قطعه کوچک، می‌تواند برنامه تولید مجموعه‌ای بزرگ را مختل کند.

وی ادامه داد: در بخش پلیت، مرکب، بلنکت، ژاکت و دیگر ملزومات چاپ، قیمت خرید، تنها یکی از معیارهای ارزیابی است، سازگاری محصول با تجهیزات، ثبات عملکرد در محموله‌های مختلف، کیفیت نهایی چاپ و هزینه‌های ناشی از توقف یا دوباره‌کاری نیز باید مورد توجه قرار گیرند.

این فعال حوزه چاپ، با اشاره به محصولات عرضه‌شده در نمایشگاه شانگهای افزود: در این رویداد، تولیدکنندگان مختلفی در حوزه پلیت‌های حرارتی CTP، مرکب‌های تخصصی و فویل‌های انتقالی حضور داشتند. شرکت‌هایی مانند JRT در حوزه پلیت، UNIVACCO در زمینه فویل‌های تخصصی و CHN Spec در حوزه ابزارهای اندازه‌گیری رنگ، بخشی از تنوع زنجیره تأمین حاضر در نمایشگاه را نشان می‌دادند.

مهدی‌زاده با اشاره به ضرورت حضور فعالان صنعت چاپ در چنین رویدادهایی، عنوان کرد: هدف از حضور در چنین رویدادی صرفاً یافتن فروشنده جدید نیست؛ بلکه باید مشخص شود کدام محصول، ارزش ورود به مرحله ارزیابی فنی، دریافت نمونه و آزمون در شرایط واقعی تولید را دارد.

قطعات یدکی و دانش نگهداری؛ دو نیاز مکمل چاپخانه‌ها

وی با اشاره به چالش‌های تأمین قطعات یدکی برای ماشین‌آلات چاپ در ایران گفت: محدودیت‌های خرید خارجی، دشواری انتقال پول و دسترسی پیچیده‌تر به خدمات سازندگان اصلی می‌تواند تأمین قطعات را به یکی از مسائل جدی چاپخانه‌ها تبدیل کند، در چنین شرایطی، بررسی تأمین‌کنندگان جایگزین، اهمیت پیدا می‌کند، اما شباهت ظاهری یک قطعه با نمونه اصلی برای اطمینان از کیفیت و عملکرد آن کافی نیست.

مهدی‌زاده افزود: قطعه‌ای که برای رفع توقف ماشین خریداری می‌شود، اگر خود، منشأ خرابی یا توقف بعدی باشد، صرفه‌جویی اولیه را به هزینه‌ای جدید تبدیل خواهد کرد؛ بنابراین، ارزیابی فنی قطعات و بررسی سازگاری آن‌ها با دستگاه باید پیش از تصمیم‌گیری مورد توجه قرار گیرد.

این فعال حوزه چاپ، دسترسی به دانش فنی را مکمل تأمین قطعات دانست و گفت: ماشین چاپ مجموعه‌ای از سامانه‌های مکانیکی، الکترونیکی و کنترلی به‌هم‌پیوسته است. هر خرابی الزاماً از همان قطعه‌ای آغاز نمی‌شود که نشانه مشکل را بروز می‌دهد؛ بنابراین تعویض قطعه بدون شناسایی علت اصلی خرابی ممکن است، فقط زمان وقوع توقف بعدی را تغییر دهد.

وی ادامه داد: دسترسی به مستندات معتبر، روش‌های عیب‌یابی، آموزش‌های تخصصی و دانش نگهداری پیشگیرانه، می‌تواند توان فنی چاپخانه را ارتقا دهد. از این منظر، ایجاد ارتباط با منابع معتبر دانش فنی سازندگان ماشین‌آلات، به‌اندازه شناسایی تأمین‌کنندگان قطعات اهمیت دارد و این نمایشگاه به خوبی چنین فرصتی را در اختیار چاپخانه‌دار ایرانی قرار می‌داد.

مدیریت رنگ؛ حرکت از قضاوت بصری به تصمیم‌گیری مبتنی بر داده

مهدیزاده با اشاره به حضور تجهیزات اندازه‌گیری و مدیریت رنگ در نمایشگاه شانگهای اظهار کرد: نگاهی به غرفه‌های مختلف نشان می‌داد که اسپکتروفتومترهای دستی و رومیزی، دانسیتومترهای اسکنینگ و نرم‌افزارهای مرتبط، نشان می‌دادند که ابزارهای کنترل رنگ نیز در حال توسعه و تنوع هستند.

وی افزود: تجربه بصری در صنعت چاپ همچنان ارزشمند است، اما برای دستیابی به ثبات کیفیت و تکرارپذیری سفارش‌ها نمی‌توان تنها به قضاوت چشمی یا تجربه فردی تکیه کرد، اندازه‌گیری معتبر، ثبت داده‌ها و استفاده از نتایج برای کنترل فرایند، امکان مقایسه دقیق‌تر و تصمیم‌گیری مطمئن‌تر را فراهم می‌کند.

این فعال حوزه چاپ تأکید کرد: خرید تجهیزات اندازه‌گیری به‌تنهایی مشکلات کنترل رنگ را برطرف نمی‌کند، اگر مرجع رنگ معتبر نباشد یا شرایط اندازه‌گیری به‌صورت یکسان تعریف نشود، حتی داده‌های دقیق نیز ممکن است به تصمیم‌های نادرست منجر شوند. اهمیت ابزار اندازه‌گیری در تصمیمی است که بر اساس داده معتبر اتخاذ می‌شود.

وی همچنین با اشاره به سامانه‌های هوشمند بازرسی و کنترل فرایند که در این نمایشگاه عرضه شده بود، گفت: این فناوری‌ها می‌توانند به شناسایی سریع‌تر انحراف، ثبت اطلاعات تولید و کاهش ضایعات کمک کنند؛ اما اثربخشی آن‌ها به کیفیت داده‌ها و اقدام اصلاحی وابسته است. اگر مشخصات سفارش ناقص باشد، کنترل مواد ورودی به‌درستی انجام نشود یا علت خطاها بررسی نشود، دیجیتالی‌شدن به‌تنهایی مشکلات تولید را حل نخواهد کرد.

توسعه صنعت چاپ با ارتقای توان فنی و مدیریتی

مهدی‌زاده با جمع‌بندی تجربه خود از حضور در نمایشگاه All in Print China اظهار کرد: ماشین‌آلات، مواد مصرفی، ابزارهای اندازه‌گیری، قطعات یدکی و دانش نگهداری، اجزای به‌هم‌پیوسته یک نظام تولیدی هستند، کیفیت محصول نهایی حاصل عملکرد هماهنگ این اجزاست و نمی‌توان آن را تنها به مشخصات یک دستگاه یا کیفیت یک ماده اولیه نسبت داد.

وی افزود: برای مجموعه‌های فعال در صنعت چاپ، هدف نباید صرفاً یافتن فروشنده جدید یا خرید تجهیزات تازه باشد؛ بلکه لازم است توان انتخاب، ارزیابی، استفاده و نگهداری نیز توسعه پیدا کند. چنین توانمندی‌ای می‌تواند وابستگی مجموعه به افراد یا تأمین‌کنندگان خاص را کاهش دهد و پایداری تولید را افزایش دهد.

این فعال حوزه چاپ با تأکید بر ضرورت ارزیابی نتایج در شرایط واقعی تولید بیان کرد: نمایشگاه‌های تخصصی فرصت مناسبی برای شناخت فناوری‌ها، بررسی محصولات و ایجاد ارتباط‌های تجاری و فنی فراهم می‌کنند، اما اعتبار این ارتباط‌ها و محصولات باید پس از نمایشگاه و از طریق آزمون، بررسی مشخصات و ارزیابی عملکرد مشخص شود.

مهدی‌زاده با طرح این موضوع که برای تقویت توان صنعت چاپ، همیشه نباید نخستین پرسش درباره خرید ماشین جدید باشد، تاکید کرد: گاهی باید بررسی کرد چه بخشی از ظرفیت ماشین‌های موجود به دلیل ضعف در تأمین مواد، کنترل فرایند، دانش فنی یا نگهداری عملاً در دسترس نیست، سرعت ماشین روی کاتالوگ نوشته می‌شود، اما ارزش واقعی آن زمانی مشخص خواهد شد که بتوان روی تداوم کارکرد و کیفیت تولیدش حساب کرد.