محمدرضا تولایی شاهنامه پژوه و محقق هرمزگانی در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در بندرعباس، ضمن گرامی‌داشت یاد و نام حکیم طوس، این پاسدار جاودانه‌ زبان و فرهنگ ایرانی، عنوان کرد: در روزگاری که طوفان‌های فراموشی و بی‌هویتی، ریشه‌ها را نشانه گرفته بودند، فردوسی «شاهنامه» را چون دژی استوار برافراشت تا تاریخ، فرهنگ و زبانِ این سرزمین در پناه آن پناه گیرد. او با واژه واژه‌ شاهنامه، نه فقط حماسه‌ رزم و بزم و پهلوانی آفرید، که شناسنامه‌ روح ایرانی را به نسل‌های پس از خود سپرد.

شاهنامه پژوه هرمزگانی ادامه داد: از دلِ بیت‌های او، تنها رستم و سهراب و سیاوش بیرون نیامدند؛ خویِ جوانمردی، آزادگی، وفاداری، خردورزی و ستیز با ستم نیز از همان‌جا جان گرفت. فردوسی به ما آموخت که پیش از شمشیر، باید به «خرد» تکیه کرد و پیش از قدرت، به «شرافت» انسان اتکا نمود.

وی با اذعان به اینکه شاهنامه، کتاب جنگ و خونریزی نیست؛ گفت: شاهنامه، کتابِ قد کشیدنِ انسان در برابر سرنوشت است. زیرا او زبان فارسی را نه فقط حفظ کرد، که آن را به اوجِ شکوه رساند؛ زبان در دست او ابزاری ساده برای روایت نبود، خودِ قهرمانِ میدان بود. قرن‌ها گذشته و هنوز آهنگِ سخن فردوسی در گوش تاریخ جاری‌ست. هرجا از ایران، هویت، ریشه و فرهنگ سخن می‌گوییم، سایه‌ی بلند فردوسی بر سرِ این سخن‌ها پیداست.

این محقق اضافه کرد: شاید بتوان بسیاری از فرمانروایان و سرداران تاریخ را به فراموشی سپرد، اما مردی را که با قلم خویش، جانِ یک ملت را از فراموشی نجات داده، هرگز. فردوسی نشان داد که گاهی یک «کتاب» از هزاران شمشیر نافذتر است و یک «بیت» می‌تواند از صدها فرمان سرنوشت‌سازتر باشد.

وی همچنین افزود: امروز، در روز بزرگداشت او، نه تنها باید نامش را بر زبان بیاوریم، که راهش را در اندیشه و کردار زنده نگه داریم. پاسداشت زبان فارسی، گرامی‌داشتِ اخلاق پهلوانی، ایستادن در برابر ستم و تکیه بر خرد است.