سرویس فرهنگ و نشر خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، کتاب در پنج فصل «کلیات پژوهش»، «مروری بر ادبیات و پیشینه پژوهش»، «روش اجرای پژوهش»، «تجزیه و تحلیل دادهها» و «بحث و نتیجهگیری» نوشته شده است.
هدف اصلی این پژوهش، ارزیابی سرفصل دروس مقطع کارشناسی ارشد رشته «علم اطلاعات و دانششناسی» در گرایش مدیریت اطلاعات از دیدگاه دانشجویان دانشگاههای دولتی و آزاد اسلامی ایران است.
مریم فتاحی، برای رسیدن به این هدف، ابتدا پژوهشهای انجام شده در حوزه موضوعی مشابه این پژوهش را بررسی کرده است. سپس با توجه به نوع پژوهش، روش مناسب برای اجرای آن را بهکار گرفته و در نهایت یافتههای بهدست آمده از بررسیهای انجام شده را در راستای هدف پژوهش ارائه داده است.
در فصل اول «کلیات پژوهش»، به مباحثی همچون اهمیت و ضرورت این پژوهش، اهداف فرعی و کاربردی، سرفصل و عناوین دروس، گرایش مدیریت اطلاعات، تعاریف مفهومی متغیرهای پژوهش و سئوالهای پژوهش پرداخته شده است.
در فصل دوم «مروری بر ادبیات و پیشینه پژوهش»، مروری اجمالی بر آموزش علم اطلاعات و دانششناسی (کتابداری و اطلاعرسانی) در ایران انجام شده است. سپس به مواردی همچون، تاثیر فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی در آموزش علم اطلاعات و دانششناسی، دوره کارشناسیارشد علم اطلاعات و دانششناسی، هدف و ضرروت برنامه آموزشی کارشناسیارشد علم اطلاعات و دانششناسی، برنامه درسی و انواع دروس در برنامه درسی، روش تدریس، بازنگری در نظام آموزشی، تقویت زبان خارجی، نقش ارزشیابی در فرایند آموزش، توصیف، اهداف و محتوای سرفصل، فعالیتهای آموزشی، چالشهای تدوین برنامه آموزشی با استفاده از سرفصل دروس، پیشینه پژوهشهای داخلی و خارجی و عملکردهای سرفصل به عنوان ابزار آموزشی، پرداخته شده است.
در فصل سوم «روش اجرای پژوهش»، با دیدی کلی به روششناسی این پژوهش پرداخته شده است. در ادامه جامعه پژوهش، روش و شیوه انجام آن، ابزارهای بهکار رفته در پژوهش، شیوه گردآوری اطلاعات و روشهای آماری در پژوهش معرفی شدهاند.
روش پژوهش کتاب، به لحاظ هدف، کاربردی است و از نظر گردآوری دادهها توصیفی محسوب میشود. نوع پژوهش، پیمایشی- تحلیلی است. این روش به این علت انتخاب شد که پژوهشگر قصد دارد به واقعیتها دسترسی پیدا کند و نتایج حاصل از مقایسه واقعیتها را بهطور کمی و کیفی به تصویر بکشد. در پژوهش انجام شده برای جمعآوری اطلاعات از ابزار پرسشنامه استفاده شده است.
در فصل چهارم «تجزیه و تحلیل دادهها»، ابتدا اطلاعات جمعیتشناسی (عوامل فردی) دانشجویان مقطع کارشناسی ارشد رشته علم اطلاعات و دانششناسی در گرایش مدیریت اطلاعات در کلیه دانشگاههای دولتی وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و دانشگاههای آزاد اسلامی و همچنین دانشآموختگان این رشته که بیش از یکسال یا چند ماه از دفاع پایاننامههای آنها نگذشته است؛ شامل جنسیت، سن، میزان مقاطع تحصیلی در دوران کاردانی و یا کارشناسی و چگونگی استخدام آنها ارائه شده است.
در بخش دوم به ارزیابی سرفصل دروس مقطع کارشناسیارشد رشته علم اطلاعات و دانششناسی در گرایش مدیریت اطلاعات به تفکیک دیدگاه دانشجویان دانشگاههای دولتی و آزاد اسلامی پرداخته شده است. بخش سوم نیز به طرح سئوالاتی کلی درباره دروس اختیاری، نظرخواهی در مورد واحد الزامی پایاننامه، میزان آشنایی دانشجویان با سر فصل دروس، میزان ضرورت بازنگری دروس و دریافت نظرخواهی و پیشنهادات دانشجویان میپردازد.
فصل پنجم «بحث و نتیجهگیری»، به تفسیر و تحلیل یافتههای بهدست آمده و پاسخگویی به سئوالات پژوهش، بیان کلیه جوانب نتایج بدست آمده و در پایان به جمعبندی کلی از نتایج و ارائه پیشنهادهای پژوهش پرداخته است.
در بخشی از کتاب آمده است: «سرفصل و محتوای دروس رشته علم اطلاعات و دانششناسی، یعنی منبع تغذیه اطلاعاتی دانشجویان تا این اندازه مهم است که میتواند نارضایتی ایجاد کند و بر موقعیت اجتماعی این رشته و حرفه تاثیر بگذارد. همین سرفصلها میتوانند بر بازار کار حرفه و وضعیت اقتصادی کتابداران نیز تاثیرگذار باشند.»
نتایج این پژوهش نشان میدهد که دانشجویان دانشگاههای دولتی و آزاد اسلامی رشته علم اطلاعات و دانششناسی در گرایش مدیریت اطلاعات، خواستار بازنگری سرفصل دروس هستند. بنابراین توجه جدی کمیته برنامهریزی درسی رشته علم اطلاعات و دانششناسی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری نسبت به بازنگری برنامه آموزشی و سرفصل دروس بر اساس نیازهای واقعی جامعه از اولویتهای بالایی برخوردار است.
نتیجهگیری کلی این پژوهش بر لزوم و اهمیت بازنگری سرفصل دروس مقطع کارشناسی ارشد رشته علم اطلاعات و دانششناسی در گرایش مدیریت اطلاعات تاکید دارد و با توجه به اینکه سرفصل دروس در گرایش مدیریت اطلاعات در شهریورماه ۱۳۹۱ به تصویب و جهت اجرا به دانشگاههای سراسری و آزاد اسلامی ابلاغ شده و تقریبا پنج سال از زمان اجرای سرفصلها میگذرد، زمان بازنگری سرفصلهای دروس فرارسیده است.
کتاب «نگاهی نو به سرفصل دروس رشته علم اطلاعات و دانششناسی» نوشته و پژوهش مریم فتاحی، در شمارگان ۳۰۰ نسخه و با قیمت ۲۹۰ هزار تومان از سوی نشر چاپار منتشر شده است.
نظر شما