به گزارش خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، دکتر بدرالزمان قریب، مدير گروه گويشهاي ايراني و گروه زبانهاي ايراني فرهنگستان زبان و ادب فارسي در اين مراسم كه عصر دوشنبه 30 ارديبهشتماه برگزار شد، در ابتدای سخنان خود با بيان تاریخچهای از زبان فارسی باستان گفت: زبان فارسی باستان یکی از دو زبان ایرانی باستان است که از آنها متن مکتوب داریم. این متون در یادمانهای شاهان هخامنشی که از اواسط سده ششم تا اواسط سده چهارم پیش از میلاد در ایران امروز و گستره جغرافیایی بزرگی از جهان متمدن آن روز فرمانروایی میکردند کشف شدهاند.
وي افزود: بیشتر این متون که به خط میخی نوشته شده بر صخره کوه، دیوار پلکان و ستون کاخها، لوحهای سنگی و فلزی از طلا و نقره، سنگنگارهها و پوشش سنگی مجسمهها دیده میشود.
اين متخصص زبانهاي باستاني خاطرنشان كرد: در واقع، آنچه امروز ما از این زبان در دست داریم متون نوشته شده بر جنس سخت و ماندنی است كه احتمالاً متون دیگری نيز بر پوست یا حتی پاپیروس، پارچه، استخوان، چوب و یا لوح گِلی وجود داشته که در طول دوهزار و پانصد سال تاریخ این سرزمین، ضمن حملهها، غارتها، آتشسوزیها، سوانح طبیعی و حتی حوادث از بین رفته، بنابراین داوری مطلق درباره کیفیت و کمیت این متون امکانپذیر نیست.
وي افزود: اخیراً لوحه گلی کوچکی به زبان و خط فارسی باستان در مجموعه گلنوشتههای مؤسسه شرقشناسی دانشگاه شیکاگو کشف شد. کشف این لوح گلی در میان انبوه گلنوشتههای ایلامی، اکدی و آرامی برج و باروی تخت جمشید، که از سال 1933 توسط هیأت باستانشناسی این مؤسسه کشف و به آنجا برده شدهبود، شگفتی آفرید.
دكتر قريب به تشريح اين لوح پرداخت و گفت: اين لوح كه قدمت تقريبي آن به 500 سال پيش از ميلاد برميگردد، قسمت چپ آن شكسته و آسيب ديده و ظاهرا بيضي شكل و شامل 9 سطر است و طبق نظر كاشفان، قطعهاي از يك مجموعه بايگاني اداري هخامنشي است.
وي افزود: كشف اين لوح گلي به خط و زبان فارسي باستان، ديدگاه دانشمنداني كه زبان و خط ميخي فارسي باستان را در انحصار فرمانهاي شاهنشاهان هخامنشي ميدانند مخدوش ميكند.
مدير گروه گويشهاي ايراني در ادامه گفت: اگر دستور پرداخت مزد یا حقوقی که از یک مقام بالاتر به یک مأمور عادی داده شده بود قابل فهم و اجرا بوده، پس زبان و خط میخی فارسی باستان در امور روزمره و عادی نیز قابل استفاده بوده است. شاید کشف این گلنوشته در میان چند ده هزار گلنوشته ایلامی و صدها گلنوشته آرامی، سنگ بنای پژوهشهای بیشتری در این زمینه باشد تا نشان دهد که بایگانی شاهان هخامنشی علاوه بر زبان ایلامی (زبانی که 2000 سال پیش از شکلگیری هخامنشیان زبان بومی این سرزمین بود) از زبان مردم فارس نیز بهره میجسته است.
نظر شما