به گزارش خبرگزاري كتاب ايران (ايبنا)، «محمد بقايي ماكان» در پيش همايش «اقبال لاهوري» كه در سراي اصلي اهل قلم  بيست و يكمين نمايشگاه بين المللي كتاب تهران برگزار شد، با بيان اين مطلب كه «اقبال»، «فردوسي» مدرن بدون مرز است، گفت: براي اين كه بدانيم چرا مي‌توان اقبال را كنار فردوسي نشاند، بايد اقبال را بشناسيم. 

وي افزود: تا سال 1987 بيش از 18 هزار مقاله، رساله و كتاب درباره اقبال منتشر شده است، در تارنماي گوگل نيز يك ميليون لينك درباره اقبال آورده شده است. 

اين اقبال پژوه با بيان اين مطلب كه در تمام جهان اقبال به عنوان متفكر و شاعر ارزشمند معرفي شده است، يادآور شد: نوانديشان ديني هيچ انديشه‌اي درباره اقبال مطرح نكرده‌اند كه پيش از آن خود اقبال مطرح كرده باشد، حتي استاد مرتضي مطهري نيز از اقبال به عنوان نظامي شامخ نام برده است. 

وي با بيان اين مطلب كه اقبال آتش ايران پژوهشي را در پاكستان روشن كرده است، اما امروز كسي نيست اين آتش را شعله‌ورتر كند، يادآور شد: اقبال بزرگ‌ترين دستاورد اعراب و اسلام را فتح نهاوند ميداند، او معتقد است اگر اعراب ايران را فتح نمي‌كردند، بي‌شك اسلام امروزه به اين شكل در جهان مطرح نمي‌شد. 

بقايي ماكان ادامه داد: از ديدگاه اقبال، اسلام از پدر عرب و مادر ايراني زاده شده است كه اين مادر ايراني، اسلام را پرورده است و خصلت و روح ايراني است كه درشتي خويي را كه از پدر به ارث برده است را لطافت بخشيده است.
 
وي افزود: اقبال در آثارش انديشه‌هاي ايراني را گسترش داده است و او در واقع فردوسي ديگري است كه آنقدر علاقه‌مند به ايران بوده است كه همچون عاشقي هجران كشيده درباره ايران سخن مي‌گويد.
 
بقايي ماكان با بيان اين مطلب كه اقبال از بسياري از غزل‌ها و مثنوي‌هاي ايراني پيروي كرده است، يادآور شد: اما متاسفانه در ايران افراد بسياري هستند كه اقبال ستيز هستند و به بركت ملاصدرا، در سفره آب و نان دارند، اما چشم ديدن اقبال را ندارند.
 
بقايي ماكان با انتقاد از دانشگاه‌هاي ايران كه در آن واحدي به نام اقبال شناسي تدريس نمي‌شود گفت: اقبال يكي از چهره‌هاي برجسته فلسفه است و براي اين كه فلسفه او را بيابيم بايد لوح وجودي را پاك كنيم، تا اقبال را بشناسيم. 

وي افزود: تاكنون هيچ كس نتوانسته است چهره واقعي اقبال را بشناسد و تنها 20 درصد انديشه‌هاي اقبال به جهانيان معرفي شده است، البته بايد به اين نكته هم اشاره كنم كه اقبال شناسي كار بسيار دشواري است و اين كار از عهده هر كسي بر نمي‌آيد.
 
محمد رجبي، رئيس موسسه فرهنگي اكو با تبريك روز ملي پاكستان گفت: در بسياري از دانشگاه‌هاي جهان اقبال شناسي به عنوان يكي از رشته‌ها شرق‌شناسي مطرح است و افكار و انديشه‌هاي او منطقه بسيار وسيعي را تحت شعاع قرار داده است. 

وي در ادامه سخنانش اقبال را يكي از بزرگ‌ترين فلاسفه جهان مطرح كرد كه جايگاهي همطراز با «برگسون» فيلسوف برجسته غرب دارد. 

در ادامه «نصرالله»دبير دوم سفارت پاكستان، اقبال را روح عصر زمانه خودش عنوان كرد و گفت: اقبال در پاكستان به دنيا آمده است اما او همواره به ايران و اسلام عشق مي‌ورزيد. 

وي با اشاره به دوره‌اي كه اقبال مي‌زيست ياد آور شد: در دوره‌اي كه اقبال زندگي مي‌كرد، استعمار انگليسي بر پاكستان و هند سيطره داشت و در اين دوره اقبال مي‌توانست انديشه‌هايش را به زبان اردو يا انگليسي به مسلمانان و جهانيان ابلاغ كند،اما او زبان فارسي را برگزيد.

 نصرالله افزود: «اقبال» افتخار زبان فارسي و ايراني است. او بيشتر آثارش را به زبان فارسي نوشته است و همواره معتقد بود كه مسلمانان بايد سرنوشت خود را با دست خويش تعيين كنند. 

«عبدالرفيع حقيقت»_ پژوهشگر _ با بيان اين مطلب كه قريب به 48 سال پيش با انديشه و افكار اقبال لاهوري آشنا شدم، گفت: اقبال مولوي عصر ما است كه آثار ارزشمندي به زبان فارسي خلق كرده است و بر بسياري از پژوهشگران و انديشمندان هم عصر و نسل ها ديگر عصر‌ها تاثير گذاشته است. 

وي افزود: در سال 1367  حضرت آيت‌الله خامنه‌اي در همايشي مطرح كردند كه تاكنون هيچ پژوهشگر ايراني درباره انديشه‌هاي ايراني شناسي اقبال كتابي تاليف نكرده است، از آن پس بود كه بخش اعظم وقتم را بر روي آثار اقبال متمركز كردم.

 اين مولف و پژوهشگر با بيان اين مطلب كه «اقبال لاهوري» در آثارش 48 تن از شاعران و بزرگان ايراني را مورد ستايش قرار داده است، گفت: اقبال لاهوري اشراقي‌ترين فيلسوف در محدوده زبان فارسي است، او به قدري شيفته مولوي بود كه او را مولوي عصر حاضر مي‌دانند. 

در ادامه «مردوخي»، «اقبال لاهوري» را انسان بلند آوازه‌اي معرفي كرد كه انديشه‌هايش تاثير بسزايي بر هم عصران خود گذاشته است و در ادامه شعري را كه براي اقبال سروده بود، براي حاضران خواند. 

«محمدحسين ساكت»_ مدرس _دانشگاه گفت: درباره شاعري اقبال لاهوري سخن بسيار گفته‌اند، او يكي از مطرح‌ترين شاعراني است كه به زبان فارسي در شبه قاره هند شعر مي‌سرود و شعرهاي غنايي او از اهميت و اعتبار بالايي برخوردار هستند. 

وي افزود: اقبال زبان فارسي را در شبه قاره هند زنده كرد .او در اشعارش عقايدش را انعكاس مي داد، از اين رو بسياري از شاعران و انديشمندان عصر او با عناد و دشمني با او بر ‌خاستند.
اين مدرس دانشگاه با اشاره به انديشه تصوف ستيزي اقبال گفت: اقبال معتقد بود كه تصوف مردم را به سكوت وا مي دارد و آنها را مسووليت گريز مي‌كند، او معتقد بود مسلمانان بايد به وحدت و يكپارچگي برسند و از اين طريق بتوانند در جهان آرا و افكار خود را مطرح كنند. 

وي افزود: اقبال از دشمنان بزرگ تقليد كوركورانه بود، از اين رو همواره مورد انتقال بسياري از شاعران تصوف‌گراي هندي و پاكستاني بود. 

«ساكت» در پايان سخنانش اظهار داشت: تاكنون درباره تاثير اشعار اقبال بر روي شعر اردو پژوهشي انجام نشده است، از اين رو بهتر است دانشجويان مقطع كارشناسي ارشد براي رساله پايان‌نامه‌شان روي اين موضوع كار كنند.