به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) در اراک، اسدالله عباسیان، مدرس حوزه ادبیات، در نخستین نشست سال جدید کارگاه شعر حوزه هنری با موضوع «تکنیکهای خلاقیت و نوآوری» به تشریح یکی از مهمترین روشهای ایدهپردازی در آفرینش ادبی پرداخت.
وی در این نشست با اشاره به اهمیت خلاقیت در فرآیند خلق اثر ادبی گفت: برای ایجاد و پرورش خلاقیت، تکنیکها و روشهای متعددی وجود دارد که در کنار بهرهگیری از آنها، باید زمینه رشد فردی و گروهی نیز فراهم شود.
این مدرس ادبیات به معرفی تکنیک «اسکمپر» (SCAMPER) پرداخت و بیان کرد: اسکمپر مجموعهای از پرسشهای ایدهبرانگیز است که از حروف ابتدایی چند فعل تشکیل شده و معمولاً در فرآیند ایدهپردازی و بهبود محصولات به کار میرود، اما میتوان از آن بهعنوان ابزاری ساختارشکن برای تحلیل لایههای معنایی شعر نیز استفاده کرد.
عباسیان در توضیح بخشهای مختلف این تکنیک افزود: در مرحله «جایگزینی»، شاعر میکوشد واژه یا مفهومی را با گزینهای تازه جایگزین کند. بهعنوان نمونه، فروغ فرخزاد در عبارت «همه هستی من آیه تاریکیست...» با انتخاب واژه «تاریکی»، مفهوم رازآلودگی را جایگزین شفافیت کرده و تاریکی را بستری برای رستن و شکفتن معرفی میکند.
عباسیان درباره مرحله «ترکیب» گفت: در این بخش، شاعر میکوشد مفاهیم و عناصر مختلف را در ساختاری تازه کنار هم قرار دهد. فروغ در شعر «من در این آیه تو را / به درخت و آب و آتش پیوند زدم» معشوق را از یک موجود صرفاً انسانی فراتر برده و او را به عنصری هستیشناسانه تبدیل میکند.
وی با اشاره به بخش «انطباق و سازگاری» بیان کرد: شاعر در برخی آثار، مفاهیم را با لایههای عرفانی و فلسفی تطبیق میدهد. برای مثال، تکرار معشوق در شعر فروغ، تداعیگر مفهوم عرفانی «بازگشت به اصل» است.
عباسیان در ادامه درباره بخش «اصلاح و بزرگنمایی» توضیح داد: در عبارت «من در این آیه تو را آه کشیدم، آه»، عمل «آه کشیدن» از یک کنش عاطفی ساده فراتر رفته و به کنشی آفرینشگرانه تبدیل میشود؛ گویی شاعر با دمیدن روح در آیه هستی، معشوق را جاودانه میکند.
وی افزود: در بخش «حذف»، شاعر با حذف مرزهای واقعیت، محدودیتهای منطقی زمان و مکان را کنار میزند تا فضای بیمرزی برای حضور معشوق شکل گیرد. همچنین در مرحله «جابجایی و وارونگی» ، مفاهیم متعارف دگرگون میشوند؛ بهگونهای که تاریکی به نقطه آغاز شکفتن و «آه» به عامل پیوند و جاودانگی بدل میشود.
عباسیان در پایان تأکید کرد: تکنیک اسکمپر را میتوان هم در فرآیند خلق اثر ادبی و هم در نقد، تحلیل و بررسی آثار به کار گرفت.
نظر شما