به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در قم، اسطورهها، در هر فرهنگ، نهتنها روایتهایی از گذشتهاند، بلکه ساختارهایی زنده و پویا هستند که در ژرفترین لایههای روان جمعی یک ملت تنیده شدهاند. آنها همچون رمزهاییاند که ناخودآگاه فرهنگی را شکل میدهند و در قالب خدایان، قهرمانان، موجودات نمادین و روایتهای آیینی، بازتابی از ترسها، امیدها، آرمانها و جهانبینیهای یک جامعه را به نمایش میگذارند.
شناخت این ساختارها، دریچهای است به فهم ریشههای هویت انسانی؛ فهمی که نهتنها تاریخی، بلکه هستیشناختی و روانکاوانه است. فرهنگها، برخلاف تصور رایج، موجوداتی ایستا نیستند؛ آنها در گذر زمان، دگرگون میشوند، پوست میاندازند و در قالبهای نوین بازتعریف میگردند اما ردپای گذشته آنها، همچنان در رفتارها، نمادها، زبان، هنر و حتی سیاست امروز، قابل ردیابی است.
کهنالگوهایی که روزگاری در قالب اسطورههای شفاهی یا آیینهای مذهبی بیان میشدند، امروز در شکلهای مدرنتری چون روایتهای رسانهای، الگوهای رفتاری، یا حتی ساختارهای اجتماعی بازتولید میشوند. انسان معاصر، با تمام پیچیدگیهایش، هنوز هم از سرچشمههای دیرینهفرهنگی خود تغذیه میکند؛ سرچشمههایی که گاه ناشناخته، گاه فراموششده، اما همواره مؤثر هستند.
مطالعه اساطیر جهانی، بهویژه آن دسته که ریشههای زبانی، نژادی یا فرهنگی مشترکی با ما دارند، میتواند پلی باشد میان گذشته و اکنون؛ و میان اسطورههای مهجور ایرانزمین و روایتهای شناختهشده تمدنهای همریشه. این شناخت، نهتنها به بازخوانی تاریخ فرهنگی ما کمک میکند، بلکه در مواجهه با بحرانهای هویتی، اخلاقی و اجتماعی انسان امروز نیز راهگشا خواهد بود.
مجموعه «دانشنامه خدایان» با همین رویکرد شکل گرفته است. در این اثر، تلاش شده تا به شیوهای موجز، نظاممند و کاربردی، خدایان و شخصیتهای اساطیری فرهنگهای گوناگون معرفی شوند. اطلاعات ارائهشده، نهتنها توصیفی، بلکه تحلیلیاند؛ و هدف آن است که مخاطب، با مطالعه هر مدخل، به درکی روشن از نقش، کارکرد و جایگاه آن شخصیت در ساختار فرهنگی و روانی جامعه مربوطه دست یابد. این مجموعه در سه جلد تنظیم شده است.
جلد اول و دوم این مجموعه به معرفی خدایان، اسطورهها و موجودات نمادین تمدنهای مختلف از جمله یونان، هند، مصر، اسکاندیناوی، بینالنهرین و دیگر فرهنگهای تأثیرگذار اختصاص دارد و جلد سوم به تمرکز بر اساطیر آریایی ایران، با نگاهی تحلیلی به خدایان، ایزدبانوان و روایتهای کمتر شناختهشدهی فرهنگ ایرانی پرداخته است.
هدف این مجموعه، صرفاً گردآوری اطلاعات نیست؛ بلکه کشف پیوندهای پنهان میان اساطیر جهانی و اسطورههای ایرانی، و بازسازی بخشهایی از هویت فرهنگی ماست که در گذر زمان، به حاشیه رانده شدهاند.
این اثر، تلاشی است برای بازگرداندن اسطوره به جایگاه اصلیاش؛ نه بهعنوان افسانهای کهن، بلکه بهمثابه ابزاری برای فهم انسان، جامعه و معنا. در جهانی که مرزهای فرهنگی در حال فروپاشیاند و انسان با بحرانهای معنایی روبهرو است، بازگشت به اسطوره، بازگشت به ریشههاست.
این مجموعه، مخاطب را به اندیشیدن دعوت میکند؛ به تأمل در اینکه چگونه خدایان گذشته، هنوز هم در رفتارها، آرزوها و ترسهای ما حضور دارند. و چگونه شناخت آنها، میتواند ما را در مسیر بازسازی هویت، معنا و آگاهی یاری دهد.
به گزارش ایبنا؛ دانشنامه خدایان (سه جلدی) نوشته نیما ولیزاده و همچنین ایمان آریایی از انتشارات زحل قم روانه بازار نشر شده است.
نظر شما