به گزارش خبرگزاري کتاب ايران(ايبنا)، سرزمين عربستان در آستانه ظهور اسلام، بركنار از صحنه تكاپوهاي جهاني و در حاشيه قرار داشت. گروه‌هاي مختلف طوايف و قبايل عرب بر پايه نظام قبايلي و عشيره‌اي قرار داشتند و مردمان جنوب شبه جزيره در اين زمان نوعي از حكومت و تمركز قدرت را به يادگار داشتند، ولي مقارن با بعثت رسول خدا(ص) و حتي سال‌ها قبل از آن، اين نظام حكومتي و يكپارچگي دچار گسست و شكاف شده بود و آنها نيز در اين زمان، نظام قبيله‌اي شبيه به عربستان شمالي داشتند. تنش و كشمكش بين اين قبايل امري اجتناب‌ناپذير بود و همين امر دسته‌بندي و هم‌پيماني قبايل مختلف را در جهت تقويت در مقابل دشمنان خود در پي داشت.

ظهور آيين اسلام باعث تمركز و اتحاد قبايل پراكنده و رقيب در شبه جزيره شد و آنها با فراگيري تعاليم اسلام، تحت حكومت واحد رسول خدا(ص) در مدينه گرد آمدند. اما پس از رحلت رسول خدا(ص) با جريان سقيفه و آغاز فتوحات اسلامي، تعصبات و گرايش‌هاي قومي و قبيله‌اي كه با كوشش رسول خدا(ص) به فراموشي سپرده شده بود از نو زنده شد.

بيشتر شكست‌ها و پيروزي‌ها، جانبداري و مخالفت‌ها كه آفريننده حوادث تاريخي قرن اول هجري قمري بود، متبلور در سرشت قبيله‌اي‌نگري و كسب سود مادي و منافع يا رويكرد اسلامي و ديني بود و يا دست‌كم در پرتو اين امور قابل تحليل است. خلافت عثمان، قدرت‌گيري حزب اموي قريش و سپس قتل او، خارج شدن گروه زيادي را از گردونه قدرت و كسب منافع در پي داشت و سبب شد تا «عثماني‌گري» و بروز تفكر عثماني در برابر «علوي‌گري» و تفكر «علوي» مجال بروز و رشد يابد تا معاويه و سپس در سال‌هاي بعد امويان جهت رسيدن به مقاصد خود از آن بهره گيرند و بي‌شك پژوهش و تحقيق در اين زمينه روشن‌كننده بسياري از زواياي مبهم و تاريك تاريخ اسلام در قرن اول هجري قمري است.

با توجه به نقش مهم قبايل عرب در اين تحولات، به ويژه نقش تاثيرگذار قبيله همدان در حوادث قرن اول هجري قمري، اين رساله بر آن است تا نقش همدان را به عنوان يكي از قبايل بزرگ يمني در اين حوادث بررسي و تبيين نمايد. 

اين رساله داراي پنج فصل است. فصل نخست با عنوان «نقش قبيله همدان در تحولات تاريخي پيش از اسلام» به روشن كردن خاستگاه اين قبيله، نسب همدان، شاخه‌هاي همدان، نقش آنها در رخدادهاي سياسي، اوضاع اقتصادي و تمدني و روابط آنها با قبايل ديگر اختصاص دارد. 

فصل دوم به بررسي چگونگي اسلامي همدان و نقش اين قبيله در فتوح اسلامي مي‌پردازد. فصل سوم تحت عنوان «همدانيان در روزگار خلافت امام علي(ع)» به بيعت با امام علي(ع)، تشيع، نقش همدان در جنگ‌هاي زمان امام علي(ع) و حمايت يا مخالفت همدان با امام علي(ع) مي‌پردازد. 

فصل چهارم به نام «نقش قبيله همدان در تاريخ تحولات اسلام و تشيع از سال 41 هجري قمري تا قيام مختار است كه به بررسي نقش آنها در خلافت امام حسن(ع)، همراهي با امام حسين(ع) و نقش آنها در قيام‌هاي شيعه چون توابين و مختار اختصاص دارد. 

سرانجام در فصل پنجم با عنوان «نخبگان قبيله همدان» به معرفي و نقش رجال و شخصيت‌هاي سياسي، نظامي، قضايي و فرهنگي قبيله همدان پرداخته مي‌شود و سهم آنها در اعتلاي علوم اسلامي بيان مي‌شود.

در انتهاي اين اثر، علاوه بر فهرست منابع و مآخذ فارسي، عربي و انگليسي، نمايه‌اي از معصومين عليهم‌السلام، اعلام و اشخاص، انساب، قبايل، طوايف، اقوام، جماعات، اماكن و كتب نيز درج شده است.

چاپ نخست کتاب «قبيله هَمْدان و نقش آن در تاريخ اسلام و تشيع (قرن اول هجري قمري)» در شمارگان 1000 نسخه، 288 صفحه و بهاي 45000 ريال راهي بازار نشر شد.