به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در قم، سیدعلی کاشفی خوانساری در نشست تخصصی «تاریخ‌نگاری برای کودکان و نوجوانان از گذشته تا امروز» که از سوی مرکز اسناد انقلاب اسلامی قم برگزار شد، با اشاره به اهمیت تاریخ در ادبیات کودک و نوجوان بیان کرد: تاریخ علاوه بر جنبه آموزشی، از ظرفیت تربیتی برخوردار است و می‌تواند مواد خام لازم برای خلق داستان‌های جذاب و لذت‌بخش برای کودکان را فراهم کند.
وی افزود: کودکان به خواندنی‌های سرگرم‌کننده و لذت‌بخش نیاز دارند و نویسندگان می‌توانند با بهره‌گیری از پندها و روایت‌های مستند تاریخی، داستان‌هایی برای این گروه سنی خلق کنند.
کاشفی خوانساری با اشاره به پیشینه ادبیات کودک در ایران، از اصطلاح قدیمی «بچه‌خوانی» یاد کرد و گفت: آثاری مانند «گلستان» سعدی در مکتب‌خانه‌ها به‌عنوان کتاب درسی استفاده می‌شد و در دوره قاجار نیز کتاب‌هایی همچون «رساله جوادیه» و «نامه خسروان» منتشر شدند.
این نویسنده با اشاره به تحولات ادبی دوره قاجار ادامه داد: در دوره مظفرالدین‌شاه، فارسی جدید شکوفایی بیشتری پیدا کرد و نویسندگانی همچون محمدحسین مورق نیز در آثار خود از سبک نویسندگان ادبیات جهان، از جمله الکساندر دوما، تأثیر پذیرفتند.
وی با تأکید بر تفاوت مفهوم تاریخ برای کودکان و بزرگسالان تصریح کرد: هدف این نیست که تاریخ را به شکلی خشک و صرفاً اطلاعاتی به کودکان منتقل کنیم، بلکه باید لذت خواندن را به آنان بچشانیم و زمینه‌ای فراهم کنیم تا مطالب خوانده‌شده به دریافت و تجربه‌ای شخصی برای کودک تبدیل شود.
کاشفی خوانساری با اشاره به چندصدایی در ادبیات مدرن گفت: روایت یک موضوع از زاویه‌های دید مختلف، با کنار هم قرار گرفتن همچون قطعات یک پازل، می‌تواند معنایی فراتر از برداشت اولیه مخاطب خلق کند.
وی افزود: در ادبیات مدرن، علاوه بر انتقال معرفت و اصلاح رفتار، طرح پرسش‌های تازه و برانگیختن تفکر مخاطب نیز از اهمیت برخوردار است.
این پژوهشگر با تأکید بر اهمیت تاریخ اجتماعی گفت: تاریخ‌نگاری نباید تنها به پادشاهان و رویدادهای سیاسی محدود شود، بلکه باید سبک زندگی و تجربه روزمره مردم، به‌ویژه زنان و کودکان در دوره‌های مختلف را نیز روایت کند. چنین رویکردی به جای تمرکز صرف بر روایت‌های رسمی، به مردم‌نگاری و زندگی واقعی انسان‌ها توجه می‌کند و از این طریق میان جامعه امروز و گذشته پیوند برقرار می‌سازد.
کاشفی خوانساری با اشاره به تحولات مفهوم کودکی گفت: اگرچه مطالعات تخصصی این حوزه پدیده‌ای جدید است، اما کودکی همواره وجود داشته و متناسب با تحولات اجتماعی و رسانه‌ای، شکل‌های متفاوتی به خود گرفته است.
وی با اشاره به تأثیر رسانه‌ها بر دنیای کودکان افزود: گسترش تلویزیون و اینترنت، دسترسی کودکان به اطلاعات و محتوای بزرگسالان را افزایش داده و مرز میان کودکی و بزرگسالی را تغییر داده است.
این نویسنده و پژوهشگر ادبیات کودک و نوجوان با تأکید بر ضرورت گسترش مطالعات تاریخ کودکی در ایران خاطرنشان کرد: بررسی نسخه‌های خطی و رساله‌های مربوط به آداب معاشرت و تربیت نشان می‌دهد که در سنت فکری جهان اسلام نیز توجه به کودکان و شیوه رفتار با آنان سابقه داشته است.
کاشفی خوانساری ابراز کرد: دانشمندان و اندیشمندان در دوره‌های مختلف آثاری درباره تربیت کودکان و آداب برخورد با آنان نوشته‌اند که می‌تواند موضوع پژوهش‌های تاریخی قرار گیرد.
این نویسنده با اشاره به جایگاه ادبیات کودک در مطالعات کودکی اظهار داشت: ادبیات کودک را نباید صرفاً از منظر داستان و آثار ادبی بررسی کرد، بلکه این حوزه بخشی از یک ساختار اجتماعی و فرهنگی است که شناخت آن برای فهم بهتر ادبیات کودک ضروری است.
نظر شما