به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در مشهد، کتاب «تجربه خوانش» به قلم مهناز رضایی، نویسنده مشهدی که به تازگی به ویترین کتابفروشی‌ها رسیده است، به نقد و بررسی آثار ادبی شامل داستان و شعر اختصاص دارد. داستان‌هایی با سبک‌های مختلف؛ رئالیسم جادویی، رئال، سوررئال و...مورد واکاوی قرار گرفته‌اند. آثاری نمونه‌وار از نویسندگانِ ایرانی و خارجی. این تنوع سبب می‌شود که خواننده درخشش‌های ادبی را در سبک‌های مختلف ببیند. اینکه نویسندگانِ توانمند چگونه مؤلفه‌های داستانی را به شیوه‌های مختلف به کار گرفته و اثری قابل قبول عرضه کرده‌اند.

در بررسیِ هر یک از این آثار، بخش‌های شاخصِ اثر مورد ارجاع قرار گرفته است، تا مخاطب به شکلی مصداقی، کارکردِ اجزا، پاره‌های داستانی، نحوه عمل و جایگاهِ این بخش‌ها را در شکل‌دهی به کلیّتی منسجم دریابد.

در این اثر داستان‌هایی از مارکز، فلوبر، بختیارعلی، مجید قیصری، خسرو عباسیِ خودلان، هما رضوی‌زاده، احمد درخشان، تیمور آقامحمدی، علیرضا ایرانمهر، حسین عباس‌زاده، بهمن عباس‌زاده بوشهری و صمد طاهری، مورد نقد و بررسی قرار گرفته است.

در بخشِ دیگر کتاب، به چند دفتر شعر از یدالله شهرجو، صحرا کلانتری و رؤیا مولاخواه پرداخته شده و در این دست مقالاتِ نقد، کلِ شعر، واژه به واژه مد نظر و موردِ ارزیابی قرار گرفته است. زیرا در شعر ضرورت دارد که واژگان در هر دو محور جانشینی و همنشینی، با حساسیتی دوچندان نسبت به دیگر جلوه‌های هنرِ کلامی، مورد توجه و تأمل قرار گیرند.

مهناز رضایی در گفت‌وگو با خبرنگار ایبنا در خصوص این اثر گفت: نقد و نظر در این کتاب، خواننده‌محور است و مبتنی بر رویکردی تأویلی. گفت‌وگویی دیالکتیکی با متن، به منظور برجسته‌سازی ویژگی‌های بارز آن. هر یک از آثارِ آمده در کتاب، در نوعِ خود حرفی برای گفتن دارند و از این رو گزینش شده و به گونه‌ای مبسوط مورد ارزیابی قرار گرفته‌اند.

این نویسنده گفت: در جریانِ خوانش آثار مختلف، گاه به داستان یا شعری تفکربرانگیز برمی خوردم، اثری که پس از خواندن هم ذهن را به خود مشغول نگه میداشت. آثاری که دوست داشتم دوباره بخوانم،آثاری که در معنایی سطحی خلاصه نمی‌ شدند و خواننده را به تعمق دعوت می کردند.

وی افزود: منِ منتقد نمی‌توانستم از این آثار خوش‌ساخت و دارای غنای ادبی، بگذرم. دوست داشتم وقت کافی بگذارم و به تماشایِ جلوه‌فروشی اثر بنشینم.

رضایی اضافه کرد: ساختمایه‌ها، گپ‌ها و حفره‌های مفهومی، ارجاعاتِ غیر مستقیم، کارکردِ اجزا متن، در تناسب با هم و در نسبت با کلیّتِ اثر و...من خواننده فعال را به نقش‌های ذهنی از مناسباتِ معنایی می‌رساند و تأویلِ نهایی شکل می‌گرفت. نوعی گذار از سطح معنا، به سویِ تحققِ تجربه‌ای ذهنی-روانی. آنچه «آیزر» بدان توجه می‌دهد.

این نویسنده ادامه داد: وقتی به‌ویژه در نشست‌های داستانی می‌دیدم، افراد رنجِ مؤلف را در خلقِ اثرش نادیده می‌گیرند، داستان را بسیار سرسری خوانده‌اند و بی‌مهابا درباره‌اش نظر می‌دهند، بسیار غمگین می‌شدم. نظراتی میلی و سلیقه‌ای که مُهرِ «نقد» بر آنها زده می‌شد.

وی افزود: وظیفه‌ای را بر خود لازم می‌دیدم که لااقل من، نقدِ اصولی و به سامانی بنویسم. علاقه‌ام به مباحثِ نقد سبب شد که پا در این وادی بگذارم و این برمی‌گردد به 27 سال پیش.

رضایی گفت: بدیهی است که نظراتِ تأویلیِ منتقد درباره یک داستان یا شعر، نه قطعی و محتوم است و نه همیشگی. زیرا طیِ زمان توانشِ ادبی، دانشِ زبانی، وسعتِ تجاربِ زیستی و میزانِ اشرافِ او به مباحثِ نقد، تغییر می‌کند. به عبارتی نقدِ یک اثر ادبی، زمانمند و مکانمند است و باید دانست که برهمکنشِ متن-مخاطب، در خوانش‌های متعدد از متنی واحد، منشاء تعاویلِ گونه‌گون می‌شود. به بیانی، متن در هربار خوانش، از نو متولد می‌شود، آنچه که بر مبنایِ قابلیت‌های متنی ممکن می‌شود.

وی ادامه داد: امیدوارم که نوشته‌شدن نقدهای مسئولانه و البته منصفانه، سبب‌سازِ نوشته‌شدنِ آثاری مستحکم‌تر بشوند، آثاری که ارزش ادبی بیشتری دارند. امید که توانسته باشم گامی کوچک در این مسیر بردارم چراکه این کتاب حاوی نکاتِ آموزنده‌ای است که به گونه‌ای مصداقی و مستدل، عرضه شده. مؤلفین در حوزه هنرهای کلامی، داستان‌نویسان، شعرا، علاقمندان به داستان و شعر می‌توانند مخاطبانِ این کتاب باشند.