سرویس فرهنگ و نشر خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، بررسی وضعیت بازار مواد اولیه صنعت چاپ و نشر نشان می‌دهد در میان اقلام اصلی مورد نیاز چاپخانه‌ها و ناشران، کاغذ تحریر با کاهش قیمت همراه شده است. این کاهش در کنار ثبات نسبی قیمت مقوا و نوسان قیمت مرکب، چسب و زینک، تصویری از وضعیت فعلی بازار مواد اولیه این صنعت ارائه می‌دهد؛ بازاری که قیمت محصولات آن به‌طور مستقیم با هزینه‌های تولید کتاب و سایر محصولات چاپی ارتباط دارد.

نگاهی به قیمت کاغذ تحریر نشان دهنده کاهش یک میلیون تومانی بهای این کالا است؛ هر بند کاغذ ۷۰ گرمی در قطع ۷۰×۱۰۰ در بازار حدود هشت میلیون و ۹۰۰ هزار تومان قیمت‌گذاری شده است. همچنین کاغذ تحریر ۷۰ گرمی در قطع ۶۰×۹۰ نیز به حدود هشت میلیون تومان رسیده است.

هر بند کاغذ ۸۰ گرمی در قطع ۷۰×۱۰۰ حدود ۱۰ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان و در قطع ۶۰×۹۰ حدود ۹ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان عرضه می‌شود. بررسی قیمت‌های موجود در بازار نشان می‌دهد کاهش قیمت در برخی انواع کاغذ، یکی از مهم‌ترین تغییرات اخیر در این بخش بوده است.

کاغذ به‌عنوان یکی از اصلی‌ترین مواد اولیه صنعت چاپ و نشر، سهم قابل‌توجهی در هزینه تمام‌شده کتاب دارد و تغییر قیمت آن می‌تواند به‌ویژه در تیراژهای بالا، اثر مستقیمی بر هزینه تولید داشته باشد. هرچه میزان مصرف کاغذ در فرآیند تولید یک اثر بیشتر باشد، تغییرات قیمت این محصول نیز سهم بیشتری در هزینه نهایی تولید خواهد داشت.

در این میان، کاهش قیمت کاغذ می‌تواند بخشی از فشار هزینه‌ای ناشران و چاپخانه‌ها را کاهش دهد؛ هرچند قیمت نهایی کتاب تنها به بهای کاغذ وابسته نیست و هزینه‌های چاپ، صحافی، زینک، مرکب، چسب، دستمزد و سایر مراحل تولید نیز در تعیین قیمت تمام‌شده نقش دارند.

کاغذ آچار نیز کاهش قیمت داشته و حدود ۸۸۰ هزار تومان در بازار خرید و فروش می‌شود. تغییر قیمت این محصول نیز برای بخش‌هایی از بازار چاپ و مصارف اداری و عمومی اهمیت دارد و می‌تواند در هزینه مصرف‌کنندگان این گروه از کاغذ اثرگذار باشد.

در بازار مقوا اما تغییر قیمت محسوسی رخ نداده است. مقوای ایندربرد به محدوده کیلویی ۴۸۰ هزار تومان و مقوای گلاسه به حدود کیلویی ۴۵۰ هزار تومان رسیده است. این اقلام در بخش‌هایی از فرآیند تولید کتاب، به‌ویژه چاپ و تولید جلد و محصولات چاپی، مورد استفاده قرار می‌گیرند.

ثبات نسبی قیمت مقوا در شرایطی رخ داده است که کاغذ در برخی اقلام با کاهش قیمت مواجه شده است. از آنجا که مقوا بیشتر در تولید جلد و برخی محصولات چاپی کاربرد دارد، تغییرات قیمت آن می‌تواند مسیر هزینه تولید را در بخش دیگری از فرآیند چاپ تحت تأثیر قرار دهد.

در بخش مرکب نیز قیمت‌ها بسته به نوع و کاربرد محصول متفاوت است. هر کیلوگرم مرکب رنگی گلاسه ایرانی حدود یک میلیون و ۱۹۴ هزار تومان و مرکب مشکی گلاسه حدود ۹۲۳ هزار تومان قیمت دارد. مرکب رنگی تحریر نیز حدود یک میلیون و ۲۹ هزار تومان و مرکب مشکی تحریر حدود ۷۷۴ هزار و ۹۰۰ تومان عرضه می‌شود.

مرکب‌های خارجی نیز با توجه به برند و کیفیت، در محدوده ۷۸۰ هزار تومان تا یک میلیون و ۲۱۰ هزار تومان به فروش می‌رسند. تفاوت قیمت میان انواع مرکب، علاوه بر داخلی یا خارجی بودن محصول، به نوع مصرف، کیفیت و ویژگی‌های فنی آن نیز مرتبط است.

در بخش چسب نیز هر کیلوگرم چسب سرد ایرانی حدود ۳۷۶ هزار تومان و چسب گرم حدود ۴۱۰ هزار تومان قیمت‌گذاری شده است. این مواد از دیگر اقلام مصرفی در فرآیندهای پس از چاپ و صحافی به شمار می‌روند و تغییر قیمت آن‌ها نیز در هزینه نهایی تولید اثرگذار است.

اگرچه سهم هر یک از این اقلام در هزینه تولید کتاب متفاوت است، اما مجموع هزینه مواد اولیه در کنار هزینه‌های نیروی انسانی، ماشین‌آلات، انرژی و خدمات چاپ، ساختار قیمت تمام‌شده محصولات چاپی را شکل می‌دهد. به همین دلیل، حتی تغییرات محدود در چند قلم از مواد مصرفی می‌تواند در مجموع هزینه تولید اثرگذار باشد.

در بازار زینک نیز قیمت‌ها با دامنه متفاوتی معامله می‌شوند. هر زینک دوورقی از ۹۵۰ هزار تومان تا یک میلیون و ۲۵۰ هزار تومان و زینک چهارونیم‌ورقی از حدود دو میلیون و ۵۰۰ هزار تومان تا سه میلیون و ۲۰۰ هزار تومان قیمت دارد.

زینک یکی دیگر از اقلام مورد استفاده در فرآیند چاپ است که طی هفته اخیر بسیاری از کارشناسات بازار نسبت به کمبود آن هشدار داده‌اند زیرا قیمت آن، به‌ویژه برای سفارش‌هایی با تعداد فرم‌های چاپی بیشتر، می‌تواند بر هزینه نهایی چاپ اثر بگذارد. از این منظر، تغییرات بازار زینک در کنار نوسانات کاغذ، مرکب و سایر مواد مصرفی، برای چاپخانه‌ها و ناشران اهمیت دارد.

رصد بازار نشان می‌دهد که بازار مواد اولیه چاپ و نشر در شرایطی قرار دارد که کاهش قیمت در برخی انواع کاغذ و کاغذ آچار، در کنار ثبات نسبی قیمت مقوا و نوسان بهای مرکب، چسب و زینک رخ داده است و این وضعیت نشان می‌دهد بازار مواد اولیه چاپ و نشر همچنان تحت تأثیر تغییرات قیمت اقلام مختلف قرار دارد و هزینه تولید کتاب و محصولات چاپی نیز از مجموعه این تغییرات تأثیر می‌پذیرد.

کاهش قیمت کاغذ در این میان می‌تواند بخشی از هزینه‌های مستقیم تولید را تعدیل کند، اما برای ارزیابی اثر آن بر قیمت تمام‌شده کتاب باید روند قیمت سایر مواد اولیه و همچنین هزینه‌های چاپ، صحافی و خدمات وابسته نیز در نظر گرفته شود. بر همین اساس، رصد هم‌زمان قیمت مواد اولیه، تصویر دقیق‌تری از روند هزینه‌های تولید در صنعت چاپ و نشر ارائه خواهد کرد.