سرویس هنر خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)؛ سیروس ابراهیمزاده، هنرمند تئاتر، سینما، تلویزیون و دوبله، در کنار فعالیتهای هنری، در حوزه نویسندگی، ترجمه و گویندگی آثار ادبی نیز حضوری پررنگ داشت و آثاری را در قالب نمایشنامه، مجموعه یادداشت، ترجمه و کتاب صوتی از خود به جا گذاشت.
او در سال ۱۳۱۶ در اردبیل متولد شد. تحصیلات دانشگاهی خود را در رشته زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه تهران آغاز کرد و سپس برای ادامه تحصیل به انگلستان رفت. ابراهیمزاده در این کشور در دو رشته تئاتر و موسیقی تحصیل کرد و از دانشگاه بیرمنگام فارغالتحصیل شد.
فعالیت خود در عرصه دوبله را در سال ۱۳۳۸ آغاز کرد و در کنار آن، سابقه گویندگی در رادیو را نیز داشت. حضور در تئاتر، سینما، تلویزیون و دوبله، با فعالیتهای ادبی او همراه بود و ابراهیمزاده در طول سالهای فعالیت خود، نویسندگی و ترجمه را نیز دنبال کرد. ایبنا مروری کرده است بر آثار تالیفی و ترجمه این هنرمند:
آثار تألیفی
یکی از آثار تألیفی سیروس ابراهیمزاده، مجموعه نمایشنامه «رهانیدن» است. این کتاب شامل سه نمایشنامه با عنوانهای «اقتباس از ادبیات خارجی»، «رهانیدن» و «محمودآباد» است که توسط نشر قطره منتشر شده است. این نمایشنامهها بر اساس دورههای مختلف فعالیت و زندگی تئاتری نویسنده شکل گرفتهاند.
«لازاروس»، دیگر نمایشنامه این هنرمند است که توسط نشر ثالث منتشر شده و داستان دو برادر را روایت میکند که پیش از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی از ایران به روسیه مهاجرت میکنند.
«نوزاد»، نیز از دیگر نمایشنامههای ابراهیمزاده است که نشر ثالث آن را منتشر کرده است. این اثر با نگاهی طنزآمیز و تلخ، به موضوعاتی همچون پوچی جنگ، ترسهای انسانی و شکنندگی ارزش زندگی در جریان جنگ هشتساله ایران و عراق میپردازد و داستان یک دانشمند جوان ایرانی را روایت میکند.
«رستوران» را نشر ثالث منتشر کرده، داستان انسانی اندیشمند را روایت میکند که در وطن خود دارای اعتبار بوده، اما در پی یک جابهجایی اشتباه، سر از مطبخ رستورانی دورافتاده درمیآورد. او که پیشتر با فرهنگنامه، کتابهای مرجع، قلم و کاغذ و کنفرانسها سروکار داشته، اکنون با محیطی کاملاً متفاوت و با نمک و فلفل، چاقو و قابلمه و کارگرانی بیسواد مواجه است. در پایان کتاب «رستوران» نیز دو نوشته و یک گفتوگو با سیروس ابراهیمزاده درباره این نمایشنامه منتشر شده است.
ابراهیمزاده در حوزه نثر و یادداشت نیز آثاری منتشر کرده است.
«یک خواهش کوچک» (قلماندازیها)، مجموعهای از کلمات قصار، یادداشتهای کوتاه، جملات نغز و قطعات منثور شبهکاریکلماتور است که با درونمایههایی درباره هنر، جامعه و نگاه فلسفی و طنزآمیز به زندگی نوشته شده و نشر مروارید آن را منتشر کرده است.
«پشت چراغ قرمز» نیز مجموعهای از شبهمقالات طنز اجتماعی و داستانهای کوتاه فارسی است که توسط انتشارات قطره به چاپ رسیده است.
آثار ترجمه
سیروس ابراهیمزاده در عرصه ترجمه نیز آثاری را به فارسی برگردانده است. یکی از این آثار «ثروت ملل» نوشته آدام اسمیت است که در سال ۱۳۵۷ توسط انتشارات پیام منتشر شد. این کتاب به موضوعات اقتصادی و مسئله ثروت و پول در زندگی بشر میپردازد و در بخشهایی از آن، مخارج ضروری دولت و شیوه تأمین این هزینهها از طریق مالیاتهای عمومی یا اختصاصی بررسی شده است.
«اولین پرواز»، از دیگر آثار ترجمه شده او برای کودکان و نوجوانان است. عنوان اصلی این اثر نوشته ماکسیم گورکی «گنجشک کوچولو» است. نشر ماهور کتاب را به چاپ رسانده است. داستان کتاب با موضوعاتی همچون رؤیای پرواز، رشد و ارزشهای انسانی پیوند دارد.
«وکیل تسخیری»، نوشته جان کلیفورد مورتیمر، دیگر ترجمه ابراهیمزاده است که در سال ۱۳۹۲ توسط نشر پوینده منتشر شد. داستان کتاب درباره وکیلی است که پس از سالها انتظار، سرانجام نخستین پرونده خود را برای دفاع از متهمی با شرایطی استثنایی دریافت میکند؛ اما در نهایت در این پرونده ناکام میماند.
«آقا پسر به خانه میآید»، نوشته آلن الکساندر میلن نیز از دیگر آثار ترجمه شده ابراهیمزاده است. داستان در روزهای پس از جنگ جهانی اول میگذرد و درباره فیلیپ است که پس از چهار سال دوری به خانه بازمیگردد. او تصور میکند میتواند قوانین خود را در خانه عمویش اجرا کند، اما درمییابد که جنگ هم او و هم دنیای اطرافش را تغییر داده است.
صدای ابراهیمزاده در آثار صوتی
علاقه ابراهیمزاده به ادبیات تنها به نویسندگی و ترجمه محدود نبود و صدای او در شماری از آثار ادبی و شنیداری نیز ماندگار شده است. از جمله آثاری که با خوانش او منتشر شدهاند میتوان به «پند پیر عقل»، شامل گزیدهای از «قابوسنامه» عنصرالمعالی کیکاووس بن وشمگیر با گزینش و توضیح مهدی سیدی، «از غم به شادمانی»، گزیدهای از کتاب «فرج بعد از شدت» تألیف محسن بن علی تنوخی و ترجمه حسین بن اسعد دهستانی با گزینش اسماعیل حاکمی، «شازده کوچولو» نوشته آنتوان دو سنت اگزوپری با ترجمه ایرج گرگین، «شاپرک خانوم» نوشته بیژن مفید، «کوتی و موتی: اولین پرواز» نوشته ماکسیم گورکی و «ترب و دم گربه» نوشته بیژن مفید اشاره کرد.
آلبوم صوتی «با تو گفتنها» نیز از دیگر آثار شنیداری مرتبط با این هنرمند است که با دکلمه و خوانش زندهیاد سیروس ابراهیمزاده و اشعار ناهید کبیری منتشر شده است.
سیروس ابراهیمزاده در ۸۹سالگی، پس از تحمل یک دوره بیماری و در حالی که دور از وطن بود، درگذشت؛ هنرمندی که کارنامهاش تنها به صحنه تئاتر، پرده سینما و قاب تلویزیون محدود نماند و ادبیات، ترجمه و صدا نیز بخش دیگری از میراث هنری او را شکل دادند.
نظر شما