به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) به نقل از روابط عمومی و امور بینالملل خانه کتاب و ادبیات ایران، نشست نقد و بررسی کتاب «سوسنهای اوکیناوا» نوشته محمدحامد اسماعیلی، دوشنبه (۲۳ شهریور ۱۴۰۵) در سرای اهل قلم خانه کتاب و ادبیات ایران برگزار شد. در این نشست جواد رسولی، مریم حاجیان، محمدحامد اسماعیلی و اویا سان؛ مدیر بخش فرهنگی سفارت ژاپن در ایران، حضور داشتند.
جواد رسولی در این نشست با اشاره به روابط فرهنگی و تاریخی ایران و ژاپن گفت: اگر به منابع موجود مراجعه کنیم، فهرست بلندبالایی از ایرانیان ژاپنشناس و ژاپنیهای ایرانشناس پیدا میکنیم. بخشی از پژوهشگران ایرانی در دهههای اخیر به شیوههای آموزشی ژاپن توجه کردهاند. آنها درباره نظام آموزشی این کشور مطالعه کردهاند، مقاله و کتاب نوشته و برخی نیز تجربه حضور در مدارس ژاپن را در قالب سفرنامه یا گزارشهای پژوهشی منتشر کردهاند.
وی با گرامیداشت یاد حسین افشینمنش، ادامه داد: یکی از پژوهشگرانی که در این زمینه فعالیت داشت، زندهیاد حسین افشینمنش بود. او و همسرش درباره آموزش و پرورش ژاپن، بهویژه آموزش پیشدبستانی، مطالعات و ترجمههای ارزشمندی انجام دادند. یکی از کتابهای ترجمهشده او با عنوان «ژاپنیها میآیند» در دهه ۷۰ توسط انتشارات امیرکبیر منتشر شد.
این مدرس زبان و ادبیات فارسی و فعال حوزه نشر و ویرایش پیشنهاد کرد: خوب است نشستهایی برای معرفی ایرانشناسان ژاپنی و ژاپنشناسان ایرانی برگزار شود. تعداد زیادی از پژوهشگران ژاپنی در حوزه زبان فارسی و فرهنگ ایران مطالعات ارزشمندی انجام دادهاند، اما برخی از این پژوهشها برای جامعه ایران شناختهشده نیست. برگزاری نشستهای مشترک میتواند زمینه آشنایی بیشتر با این پژوهشگران را فراهم کند. میتوان این برنامهها را بهصورت ماهانه یا فصلی برگزار کرد و از ظرفیت بخش فرهنگی سفارت ژاپن در ایران نیز بهره گرفت.
رسولی در پایان به برخی آیینهای مشترک ایران و ژاپن اشاره کرد: آیین «اوبُن» در ژاپن با باورهایی درباره بازگشت ارواح درگذشتگان به خانهها همراه است و مراسم چهارشنبهسوری ما شباهتهایی به آن دارد. در آیینهای ایرانی، بهویژه در سنتهای نوروزی، روشن کردن آتش جایگاه ویژهای داشته و با باورهایی درباره فروهرها و بازگشت ارواح درگذشتگان پیوند خورده است. بررسی این باورهای مشترک میتواند زمینه گفتوگوهای فرهنگی بیشتری میان جامعه ایران و ژاپن ایجاد کند.
اویا سان، مدیر بخش فرهنگی سفارت ژاپن، در این نشست درباره ایران گفت: توصیف ایران در یک جمله ممکن نیست؛ زیرا این کشور از فرهنگهای متنوع و ادبیات غنی برخوردار است.
وی با اشاره به موضوع کتاب «سوسنهای اوکیناوا» درباره موقعیت جغرافیایی جزیره اوکیناوا توضیح داد: اوکیناوا در جنوب ژاپن قرار دارد و از نظر موقعیت، شبیه جزیره قشم و کیش است. این منطقه آبوهوای متفاوتی دارد و از نظر جغرافیایی جایگاه مهمی دارد. اوکیناوا حدود ۲۰۰ سال پیش ساختار سیاسی مستقلی داشت و از طریق تجارت با کشورهای مختلف رونق گرفته بود. موقعیت جغرافیایی این منطقه از عوامل مهم در تحولات نظامی جنگ جهانی دوم بود.
مدیر بخش فرهنگی سفارت ژاپن در ایران درباره راههای گسترش روابط فرهنگی این دو کشور گفت: ایران ژاپنشناسان زیادی دارد و برخی از آنها از استادان برجسته این حوزه هستند. استادانی در دانشگاه تهران فعالیت میکنند که در ژاپن تحصیل کردهاند و به زبان ژاپنی تسلط دارند. معرفی آثار و پژوهشهای این استادان به مردم ایران میتواند به شناخت بیشتر ژاپن کمک کند. برای ما نیز ارزشمند است که استادان ایرانی درباره ژاپن پژوهش میکنند.
ا سان در پایان با اشاره به انتشار آثار ایرانی در ژاپن گفت: آثار ادبی کلاسیک فارسی، از جمله آثار فردوسی، سعدی و نظامی گنجوی، در ژاپن معرفی و منتشر شدهاند. در ادبیات معاصر نیز آثاری از صادق هدایت به ژاپنی ترجمه شده است. با این حال، شمار آثار ترجمه شده از ادبیات معاصر ایران در ژاپن هنوز محدود است و در حوزه شعر فارسی نیز ظرفیت انتشار آثار بیشتری برای مخاطبان ژاپنی وجود دارد.
محمدحامد اسماعیلی؛ نویسنده کتاب «سوسنهای اوکیناوا»، در این نشست درباره شکلگیری ایده این کتاب گفت: در دوران شیوع کرونا، گاهی از این بیماری بهعنوان بزرگترین فاجعه قرن یاد میشد، در حالی که جنگ جهانی دوم با بیش از ۷۰ میلیون کشته، مرگبارترین حادثه تاریخ بشر است و ایران نیز درگیر پیامدهای آن شد. به همین دلیل پرداختن به این جنگ برای من اهمیت داشت.
وی افزود: به دلیل فعالیت حرفهایام در حوزه رسانه، سالها با مستندات، کتابها و فیلمهای زیادی درباره جنگ جهانی دوم روبهرو شده بودم. علاقه داشتم در این حوزه اثری تولید کنم و احساس کردم این موضوع ظرفیت روایت داستانی دارد.
این نویسنده درباره انتخاب ژاپن بهعنوان بستر داستان کتاب توضیح داد: طرح اولیه رمان در لهستان آغاز میشد و قرار بود در فرانسه اشغال شده به پایان برسد. در جریان مطالعات برای نوشتن این رمان، به نبرد اقیانوس آرام و اتفاقاتی رسیدم که در ژاپن، فیلیپین و جزایر اقیانوس آرام در دوران جنگ جهانی دوم رخ داده بود. درباره نبرد اقیانوس آرام و اوکیناوا آثار کمی در ادبیات فارسی وجود دارد، در حالی که این نبردها در پایان جنگ جهانی دوم اهمیت زیادی داشتند و روایتهای فراوانی از آنها در منابع جهانی در دسترس است.
وی درباره روش تحقیق خود برای نوشتن این کتاب گفت: برای تحقیق به ژاپن سفر نکردم؛ اما مطالعاتم در یک بازه زمانی طولانی انجام شد و اطلاعات پژوهشم بهتدریج در کنار هم قرار گرفت. تلاش کردم حوادث واقعی جنگ را در قالب داستان روایت کنم. بسیاری از مکانها و اتفاقاتی که در کتاب آمدهاند، بر اساس واقعیت تاریخی هستند.
اسماعیلی افزود: در کتاب از پرستارهایی صحبت میشود که از مجروحان نظامی در یک کشتی مراقبت میکردند. آن کشتی واقعاً وجود داشته و اکنون در موزه نیروی دریایی ایالات متحده نگهداری میشود. پایگاه آموزشی خلبانان نیز بر اساس یک مکان واقعی روایت شده و شهر ایواکونی، واقع در استان اوکیناوا، و برخی مکانهای دیگر نیز در تحقیقاتم جداگانه بررسی شدهاند.
وی درباره آشنایی خود با جغرافیای ژاپن گفت: از کودکی به علم جغرافیا علاقه داشتم و نخستین کتابی که با پول خودم خریدم، «جغرافیای جهان» بود. برای نوشتن این کتاب، درباره جغرافیای ژاپن مطالعات زیادی انجام دادم. چون زبان ژاپنی نمیدانستم، از منابع انگلیسی درباره تاریخ و جغرافیای ژاپن استفاده کردم و کتابها، مستندها و منابع مختلف را بررسی کردم. جزایری که در فصلهای پایانی داستان از آنها نام برده شده نیز بهصورت جداگانه بررسی شدند و در طی تحقیقاتم متوجه شدم که برخی از این جزایر خالی از سکنه هستند.
این نویسنده درباره مدت زمان نگارش کتاب «سوسنهای اوکیناوا» بیان کرد: از شروع نوشتن پیشگفتار تا پایان کار حدود ۹ ماه طول کشید و مطالعات پیش از شروع نگارش، مدت بیشتری زمان برد. درباره دلیل نام کتاب هم باید بگویم که گل سوسن شرقی یا ایسترن لیلی از گلهایی است که خاستگاه گیاهشناسی آن به اوکیناوا مربوط میشود و در نقاط مختلف این جزیره دیده میشود. یکی از دلایل انتخاب عنوان کتابم به همین گل مربوط است. دلایل دیگری نیز وجود دارد که خواننده پس از مطالعه کتاب با آن آشنا خواهد شد.
مریم حاجیان، مدیر نشر پندگون، درباره تصمیم این نشر برای انتشار کتاب «سوسنهای اوکیناوا» گفت: این کتاب انسانها را در مرکز روایت خود قرار میدهد. داستان درباره جنگ است، اما نویسنده بهجای تمرکز بر صحنههای نبرد، زندگی و انتخابهای شخصیتها را در شرایط جنگی به تصویر میکشد. همین نگاه انسانی برای ما ارزشمند بود و تصمیم گرفتیم کتاب را منتشر کنیم.
وی درباره سابقه نشر پندگون توضیح داد: این نشر نوپاست و هنوز یک سال از آغاز فعالیتش نگذشته است. تاکنون پنج یا شش عنوان منتشر کردهایم یا در دست انتشار داریم. «سوسنهای اوکیناوا» نخستین اثر تالیفی این نشر است. ما به دنبال کتابهایی هستیم که ارزش خواندن داشته باشند و بتوانند مخاطب را با خود همراه کنند.
این ناشر درباره ویژگیهای کتاب «سوسنهای اوکیناوا» گفت: آنچه برای من در این کتاب اهمیت داشت، نگاه نویسنده به انسان بود. این کتاب اطلاعات تازهای درباره جنگ جهانی دوم و نبرد اوکیناوا به مخاطب فارسیزبان میدهد و او را با زاویهای تازه از این جنگ آشنا میکند. خواننده هنگام مطالعه، به فکر کردن درباره خودش و موقعیت انسانهای دیگر در شرایط دشوار ترغیب میشود. کتاب «سوسنهای اوکیناوا» به خواننده یادآوری میکند که پشت اتفاقات بزرگ تاریخی، انسانهایی با زندگی، احساس و انتخابهای خودشان حضور دارند. داستان به مخاطب کمک میکند شرایط زندگی و تصمیمهای شخصیتها را در بستر جنگ بهتر درک کند و از این منظر، تجربهای انسانیتر از تاریخ به او ارائه دهد.
نظر شما