به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در شیراز، در این نشست که به همت انجمن ادبی «درنگ» و با همکاری مرکز پژوهشهای زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شیراز برگزار شد، سلیمانی با رویکردی پژوهشی به بررسی مفهوم «رفرم» در غزل معاصر پرداخت و کوشید با تکیه بر نظریههای فرمالیسم و نقد نو، جایگاه تکغزل فروغ فرخزاد را در تاریخ تحول غزل فارسی بازخوانی کند.
وی در آغاز سخنان خود با تبیین مفاهیمی چون «فرم»، «شکل ذهنی شعر» و «رفرم»، تفاوت میان دگرگونی در ساختار درونی شعر و شکل نوآوری در قالب را تشریح و تأکید کرد که رفرم در غزل، بیش از آنکه به تغییر وزن و قافیه مربوط باشد، به تحول در مناسبات زبان، تصویر و شیوه تولید معنا بازمیگردد.
سلیمانی سپس با نگاهی تطبیقی، غزل فروغ فرخزاد را در کنار غزلهایی از اوحدی مراغی، هلالی جغتایی، هوشنگ ابتهاج و سیمین بهبهانی بررسی کرد و با تحلیل ساختار تصاویر، شبکه تقابلهای معنایی، نقش ردیف و کارکرد زبان، تفاوت رویکرد فروغ با سنت غزل فارسی را مورد واکاوی قرار داد.
بخش اصلی این نشست به خوانش فرمشناسانه ابیات غزل فروغ اختصاص داشت. در این بخش، سخنران با بهرهگیری از مفاهیمی چون آشناییزدایی، برجستهسازی، همنشینی واژگان، تقابلهای ساختاری و نسبت فابولا و سوژه، نشان داد که چگونه سازمان درونی این غزل از خلال روابط زبانی و تصویری شکل میگیرد و معنا را در متن تولید میکند.
سلیمانی در پایان تأکید کرد که این غزل را بر خلاف نظر برخی از پژوهشگران نمیتوان به عنوان آغازگر غزل نو دانست بلکه نشان دهنده ظرفیتهای فرمی آن بهعنوان یکی از تجربههای شاخص رفرم در غزل معاصر فارسی است؛ تجربهای که امکانهای تازهای را برای خوانش و بازاندیشی در سنت غزل پیش روی پژوهشگران قرار میدهد.
در این جلسه شاعرانی همچون محسن رضوی، مجتبی صادقی، بهنام خسروانی، احمد ایزدی، محمود برزین، جواد فرجپور، زری قهارترس، مرتضی رستمی، احتشام سلیمانی به شعرخوانی پرداختند.
نظر شما