به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، نشست آنلاین «طراحی پیشگیرانه، تبیین رویکردی ایمن در نمای شهری» به همت انجمن ملی شهرسازی ایران (انجمن مردم نهاد دوستداران شهر و شهروندان) با حضور علی طهرانچی، دکتری شهرسازی و معمار و پژوهشگر در حوزه ایمنی و آتش نشانی، بازآفرینی شهری و نوآوری و مدیریت پروژه سهشنبه ۲۴ شهریور برگزار شد.
طهرانچی در این نشست، درباره کتاب «طراحی پیشگیرانه، تبیین رویکردی ایمن در نمای شهری» صحبت کرد و در ادامه مفهوم «طراحی پیشگیرانه» بهعنوان رویکردی مبتنی بر شناسایی و کنترل خطر پیش از وقوع آتشسوزی تشریح شد.
وی در سخنانی وی درباره ضرورت تدوین این کتاب گفت: ایمنی در برابر آتشسوزی نباید به نصب تجهیزات، رعایت حداقل ضوابط یا واکنش پس از حادثه محدود شود. شهر ایمن از مرحله اندیشه و طراحی شکل میگیرد. سازماندهی فضا، انتخاب مصالح، جزئیات اجرایی نما، مسیرهای خروج و امکان مداخله نیروهای امدادی، همگی در شدت و دامنه پیامدهای حریق مؤثرند.
طهرانچی با بیان اینکه یکی از محورهای اصلی کتاب، بررسی نقش نما در ایمنی ساختمان و شهر است، افزود: نما افزون بر کارکردهای زیباییشناختی، اقلیمی و هویتی، میتواند بر نحوه شروع و گسترش عمودی یا افقی آتش و دود تأثیر بگذارد.
وی همچنین ادامه داد: واکنش مصالح در برابر آتش، پیوستگی فضاهای خالی پشت نما، جزئیات اتصالات، کیفیت اجرا، نحوه مهاربندی حریق و ارتباط نما با بازشوها از جمله عواملی هستند که باید در قالب ارزیابی یکپارچه عملکرد حریق نما بررسی شوند. ازاینرو، نما صرفاً یک پوسته تزئینی نیست؛ بلکه بخشی از راهبرد حفاظت غیرفعال در برابر حریق و تابآوری کالبدی ساختمان محسوب میشود.
به گفته طهرانچی، جداسازی طراحی و اجرای نما از نظام ایمنی ساختمان میتواند یک عنصر زیباییشناختی را به مسیر گسترش حریق تبدیل کند. طراحی پیشگیرانه میکوشد ایمنی، عملکرد، هویت شهری و کیفیت معماری را در چارچوبی یکپارچه قرار دهد.
پاسخ به شکاف علمی و اجرایی
یکی از مسائل مورد توجه این اثر، گسست میان آموزش دانشگاهی، مقررات، طراحی حرفهای، اجرای ساختمان و تجربه عملی سازمانهای آتشنشانی است، طهرانچی در این زمینه گفت: ایمنی حریق در بسیاری از منابع و رویههای حرفهای، عمدتاً به تجهیزات و کنترل ضوابط محدود میشود و ارتباط آن با طراحی شهری، عملکرد نما، دسترسی امدادی و مدیریت یکپارچه بحران کمتر مورد توجه قرار میگیرد.
وی افزود: همچنین تجربههای عملی نیروهای آتشنشانی و مدیران بحران، همیشه بهصورت نظاممند وارد فرایندهای آموزش، پژوهش، طراحی و سیاستگذاری شهری نمیشود. پیامد این گسست، شکلگیری ساختمانها و فضاهایی است که ممکن است الزامات شکلی را رعایت کرده باشند، اما در شرایط واقعی حریق از عملکرد ایمن و کارآمد برخوردار نباشند.
طهرانچی با بیان اینکه کتاب «طراحی پیشگیرانه» برای پاسخ به این خلأ، ایمنی را فرایندی پیوسته و مبتنی بر ریسک معرفی میکند که از سیاستگذاری و برنامهریزی آغاز میشود، در طراحی و اجرا ادامه مییابد و با پایش، نگهداری، آموزش، آمادگی اضطراری و عملیات آتشنشانی تکمیل میشود، تاکید کرد: این کتاب برای جامعه علمی، گامی در جهت توسعه ادبیات تخصصی ایمنی شهری و تقویت تعامل میان دانشگاه، مدیریت شهری، جامعه مهندسی و سازمانهای آتشنشانی است؛ تعاملی که میتواند ایمنی را از یک الزام حداقلی به معیاری بنیادین برای کیفیت طراحی و توسعه شهری ارتقا دهد.
وی همچنین یادآور شد: هدف این اثر، تبدیل ایمنی از یک ملاحظه تکمیلی به اصلی راهبردی در معماری و شهرسازی است. پیشگیری زمانی اثربخش خواهد بود که دانش شهرسازی، مهندسی نما، تجربه آتشنشانی و الزامات مدیریت بحران در چارچوبی مشترک به یکدیگر پیوند بخورند.
به گفته طهرانچی، کتاب «طراحی پیشگیرانه» تلاش دارد با توسعه نگرشی میانرشتهای، زمینه ارتقای آموزش حرفهای و بازنگری در شیوه مدیریت خطر آتشسوزی در ساختمانها و فضاهای شهری ایران را فراهم کند، به همین دلیل نقش تصمیمات معماری و شهرسازی، رفتار مصالح و سامانههای نما در برابر آتش، جلوگیری از گسترش عمودی و افقی حریق، حفاظت غیرفعال، مسیرهای خروج ایمن و الزامات دسترسی و عملیات نیروهای آتشنشانی در این کتاب بررسی شده است.
وی در بخش دیگر صحبتهای خود در این نشست آنلاین، بر ضرورت توجه همزمان به زیباییشناسی، هویت شهری و عملکرد ایمنی نما تأکید و نمونههایی از پیامدهای جدایی طراحی نما از الزامات ایمنی تحلیل کرد. شکاف میان آموزش دانشگاهی، ضوابط فنی، طراحی حرفهای، اجرای ساختمان و تجربه عملی آتشنشانی نیز از دیگر محورهای مطرحشده بود.
همچنین در پایان نشست، بر ضرورت گذار از رویکرد واکنشی به «مدیریت پیشگیرانه و مبتنی بر ریسک»، تقویت همکاری میان دانشگاه، مدیریت شهری، جامعه مهندسی و سازمانهای آتشنشانی و وارد کردن ملاحظات ایمنی از مرحله سیاستگذاری و طراحی تا اجرا، بهرهبرداری و نگهداری ساختمان تأکید شد.
نگاهی به کتاب «طراحی پیشگیرانه»
به گزارش ایبنا، کتاب «طراحی پیشگیرانه» با تمرکز بر نقش معماری، طراحی شهری و نمای ساختمان در پیشگیری از حریق و کاهش پیامدهای آن، به جامعه علمی و حرفهای کشور معرفی شد. این اثر نوشته علی طهرانچی، معمار، طراح شهری، دکتری تخصصی شهرسازی و مدرس دانشگاه است و میکوشد میان دانش نظری، الزامات فنی و واقعیتهای اجرایی ایمنی حریق در شهرهای ایران پیوند برقرار کند.
این اثر، با رویکردی میانرشتهای، نقش تصمیمهای معماری، طراحی شهری، مهندسی نما و سازماندهی محیط کالبدی را در پیشگیری از حریق و کاهش خسارتهای انسانی، اجتماعی، اقتصادی و کالبدی بررسی میکند.
علی طهرانچی، نویسنده کتاب، معمار، طراح شهری، دکتری تخصصی شهرسازی، مدرس دانشگاه و پژوهشگر ایمنی شهری است. مدیریت بحران، مهندسی و ایمنی نما، آتشنشانی، کاهش خطرپذیری شهری و حفاظت از محیط ساختهشده از محورهای فعالیت علمی و حرفهای او به شمار میروند. وی همچنین در امتداد مطالعات خود، بازآفرینی ایمنیمحور سکونتگاههای ناپایدار با تأکید بر کاهش خطرپذیری در برابر آتشسوزی را دنبال میکند؛ حوزهای که ارتباط میان آسیبپذیریهای کالبدی و اجتماعی، ایمنی محله و مدیریت یکپارچه ریسک را بررسی میکند.
او از معدود متخصصان شهرسازی است که ایمنی و مدیریت بحران را بهصورت تخصصی و در پیوند میان مقیاسهای ساختمان، نما، محله و شهر دنبال کرده و در حوزه حریق، آتشنشانی و ایمنی شهری نیز دارای آثار و تألیفات تخصصی است. این اثر برای دانشجویان، استادان و پژوهشگران شهرسازی، معماری، طراحی شهری، مدیریت بحران، ایمنی و مهندسی حریق تدوین شده است. مدیران شهری، کارشناسان آتشنشانی، مهندسان مشاور، طراحان و مجریان نما نیز میتوانند از مباحث آن در فعالیتهای علمی و حرفهای خود بهره ببرند.
نظر شما