به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) از کمیکس بیت، رمانهای گرافیکی سالهاست که از قالبی صرفاً سرگرمکننده فراتر رفتهاند و به رسانهای برای طرح پرسشهای اجتماعی، سیاسی و فرهنگی تبدیل شدهاند. در پنل کمیته رمان گرافیکی شورای کتاب کودک در کامیککان سندیگو، نویسندگان برجسته این عرصه به بررسی نقش این هنر در مقابله با سانسور و دفاع از آزادی بیان پرداختند.
یکی از نمونههای برجسته این بحث، کتاب اکنون در آتش بیدار شو (Wake Now in the Fire) نوشته جرت دِپیر بود. دپیر این کتاب را بر پایه مصاحبههایی نوشته است که در دوران تحصیل تکمیلی با دانشآموزانی انجام داده بود که علیه حذف این اثر از مدارس اعتراض کردند. او گفت آنچه بیش از همه برایش الهامبخش بوده، واکنش سریع نوجوانان به این اتفاق است: دانشآموزان ساعت ۲ بعدازظهر از ممنوعیت کتاب باخبر شدند و همان شب در کتابخانه دست به تحصن زدند.
او گفت: «آنها درک غریزی قدرتمندی از عدالت و درست و غلط دارند و با رفتارشان، جامعه بزرگسالان را به چالش میکشند.»
دیگر شرکتکنندگان نیز درباره سرچشمههای الهام خود سخن گفتند. سیکوریاک از مجله طنز Mad Magazine و طنز فرهنگی هاروی کورتزمن تاثیر گرفته بود. رِگر، خالق مجموعه امیلی عجیب از روحیه مستقل و ساختارشکن موسیقی پانک و طراحی جلد آلبومهای آن الهام گرفته بود. تِیلی بریجز نیز از کمیکهای سوپرمن در دهه ۱۹۹۰ یاد کرد و گفت بعدها توانست تجربه هویتی خود را در کتاب «کهکشان: زیباترین ستاره» (Galaxy: The Prettiest Star) نوشته جادزیا اکسلرود بازتابیافته ببیند.
دپیر در پاسخ به این پرسش که چرا کمیکها چنین قدرتی در بیان مسائل اجتماعی دارند، به پدیدهای اشاره کرد که آن را «شرم از خواندن» نامید؛ یعنی این باور قدیمی که کتابهای تصویری ارزش ادبی واقعی ندارند.
او گفت: «یک کتاب کامل از تصویرها وجود دارد؛ همین قالب، خودش نوعی مقاومت است.»
به گفته سیکوریاک، ویژگی مهم کمیک این است که خواننده میتواند با سرعت خودش وارد متن شود، بخشهایی را دوباره بخواند و مفاهیم پیچیده را مرحلهبهمرحله دریافت کند. او در آثار خود، متن کامل اعلامیه استقلال آمریکا و اعلامیه آزادی بردگان را در قالب کمیک بازآفرینی کرده است.
در بخش پرسش و پاسخ، موضوع ممنوعیت کتابها و نحوه برخورد با آثار قدیمی بحثبرانگیز مطرح شد. تِیلی بریجز پیشنهاد کرد به جای حذف کامل آثار، باید آنها را در بستر تاریخیشان توضیح داد؛ مشابه کاری که با برخی قسمتهای قدیمی کارتونهای لونی تونز (Looney Tunes) انجام شد؛ یعنی حفظ اثر همراه با ارائه توضیحات درباره محتوای مسئلهدار آن.
او گفت: «اگر مشکلات موجود در این آثار را نادیده بگیریم، برخی تصور میکنند که هیچ مشکلی وجود نداشته است.»
دپیر نیز هشدار داد که بازنویسی پنهانی آثار کلاسیک میتواند بخشهایی از تاریخ را پاک کند. او البته به نمونههای پیچیدهتری مانند کتاب اگر باغوحش را میساختم (If I Ran the Zoo) نوشته دکتر سوس اشاره کرد که به دلیل نگرانی درباره محتوای آن، از برخی کتابخانهها حذف شده است.
در پایان نشست، تِیلی بریجز پیامی برای نوجوانان خوانندگان آثارش داشت: «مهم نیست چه کسی هستید؛ تا زمانی که با خودتان احساس رضایت و شادی میکنید، هیچکس دیگری حق ندارد به شما بگوید که باید چه کسی باشید.»
این پنل نشان داد که رمان گرافیکی امروز فقط یک قالب هنری نیست؛ بلکه رسانهای است برای ثبت تجربههای انسانی، دفاع از تفاوتها و حفظ داستانهایی که گاهی تلاش میشود از حافظه جمعی حذف شوند.
نظر شما