عضو هیئتعلمی دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی دانشگاه شهید چمران اهواز در گفت وگو با خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در اهواز، در توضیح مجموعه ۵ جلدی تاریخ شفاهی دانشگاه چمران اهواز ، اظهار کرد: همزمان با شصتمین سالگرد تأسیس دانشگاه در سال ۱۳۹۴ تاکنون، پیگیر گردآوری و تدوین مجموعۀ پنج جلدی کتاب «تاریخ شفاهی» دانشگاه بودم تا اینکه سرانجام در آستانۀ هفتادمین سالگرد تأسیس دانشگاه به پایان رسید.
حسن دادخواه درخصوص اثر تاریخ شفاهی دانشگاه چمران ، اینگونه تشریح کرد: همزمان با برگزاری شصتمین سالگرد تأسیس دانشگاه، خاطرات و زندگینامۀ شماری از مفاخر و بازنشستگان شامل اعضای هیئتعلمی و کارکنان گردآوری شد. این اقدام، ضرورت پیگیری و ادامۀ کار را روشنتر کرد و در نهایت منجر به چاپ مجموعۀ پنج جلدی شد که حاوی خاطرات و زندگینامۀ شماری از اعضای دانشگاه است. این دادههای ارزشمند یکبار در یک جلد همراه با گزارش شصتمین سالگرد تأسیس دانشگاه، گردآوری و در آن زمان منتشر شد ولی اکنون با افزودن دادههای تازه و موضوع بندی جدید، در پنج جلد انتشار یافت.
دادخواه افزود: آشنایی اولیه با برخی مفاخر و پیشکسوتان دانشگاه، که تکتک دانشگاه را ترک کرده بودند و هیچ ارتباط سازمانی با دانشگاه نداشتند، موجب جرقه گردآوری اطلاعات اعضا شد. این نیروهای ارزشمند چه اعضای هیئتعلمی و چه کارکنان، هرکدام حامل ثروتی هستند و تاریخ شفاهی دانشگاه را در یاد و خاطرات، با خویش به بیرون بردند که گردآوری آن میتواند از هدر رفتن این ثروت جلوگیری کند.
دادخواه ضمن مرور خاطرات با یاد از شادروان دکتر بهنیا، تصریح کرد: در سال ۱۳۸۴، شادروان دکتر عبدالکریم بهنیا، دو جلد کتاب در قالب یک طرح پژوهشی در زمینۀ گردآوری زندگینامۀ شغلی و علمی اعضای هیئتعلمی به چاپ رساندند که حق پیشگامی در این زمینه با ایشان است. این کتاب هنوز مورد رجوع علاقهمندان به آشنایی با چهرههای دانشگاه شهید چمران اهواز است. گرچه در آن دو جلد، موضوعاتی مانند خاطرات ، پیشینه و تاریخ شفاهی دانشگاه مورد نظر شادروان بهنیا نبوده است.
کتاب تاریخ شفاهی دانشگاه چمران؛ کالبد تاریخی و ارزشمند یک دانشگاه ۷۰ ساله
وی افزود: تاریخ شفاهی یک مرکز علمی و پژوهشی بیگمان دربردارندۀ اطلاعاتی پیرامون نیروی انسانی، سازهها، خاطرات و پیشینۀ تاریخی آن مرکز است که در طی عمر فعالیت آن، در قالب یک کوشش دستهجمعی شکل گرفته است. در بخش نیروی انسانی، میتوان به اعضای هیئتعلمی، کارکنان و دانشآموختگان اشاره کرد که ستون اصلی آن به شمار میروند. سازهها و شکل کالبدی یک دانشگاه هفتادساله با ساختمانهای تاریخی و ارزشمند، موضوع دوم و مجموعه یادها و خاطرات به عنوان یک حافظۀ جمعی و تاریخ شفاهی نیز میتواند به یادآوری نکات مغفول و فراموش شده، کمک کند؛ ازاینرو، در کتاب «تاریخ شفاهی» به موضوعات یاد شده، در حد توان و امکانات پرداخته شده است.
دادخواه بیان کرد: هدف کلی از کار، کمک به ماندگار کردن کوششها و زحمات نیروهای انسانی دانشگاه است تا نسل جوان و آینده بدانند که این دانشگاه با زحمات دیگران به این نقطه رسیده است. افزونبراین، نسل جوان از اعضای هیئتعلمی متوجه شوند که کوشش در این مجموعۀ دانشگاهی، مانا و ماندگار خواهد شد و به فراموشی سپرده نمیشود. از رهگذر این اقدام چه بسا، چسبندگی به سازمان و روح مسئولیتپذیری بیشتر، در همه ما تقویت شود. شوربختانه احساس میشود که رعایت احترام به عواطف انسانی و پیوندهای دوستانه در سازمان دانشگاه ما به درجۀ مطلوب نرسیده است. توجه به نیروی انسانی می تواند ارتباط مهرورزانه در میان پرسنل دانشگاه را تقویت کند.
ایجاد پیوستگی و تقویت حافظۀ جمعی و ترمیم گسستها از مزایای تدوین شفاهی در همۀ مجموعهها است
وی با اشاره به اهداف دیگر خود در انتشار مجموعه ۵ جلدی تاریخ شفاهی دانشگاه چمران اهواز، عنوان کرد: هدف جمعبندی ، دستهبندی و گزارش کوشش مجموعۀ دانشگاهیان در طی این هفتاد سال است؛ آنانی که پس از گذران عمر مفید خویش بازنشسته شدند وگرچه اکنون در دانشگاه حضور ندارند ولی کوشش آنان باید ضبط و ثبت گردد. از دیگر موارد سودمندی این مجموعه، کمک به موضوع مدیریت دانش در دانشگاه است. تاریخ شفاهی و خاطرات اعضای دانشگاه از برههای که در دانشگاه مشغول به کار بودند، میتواند در انتقال تجارب و دانش مدیریتی آنان به نسل بعدی و مدیران پس از آنان، مؤثر باشد. متأسفانه اکنون برخلاف وجود قطب مدیریت دانش در دانشگاه، از اندوختۀ ارزشمند سلسله مدیران بهرهای نمیبریم بلکه هر مدیر، کارهای مدیر پیش از خود را رد و نفی میکند. ایجاد پیوستگی و تقویت حافظۀ جمعی و ترمیم گسستها بیگمان از سودهای تدوین شفاهی در همۀ مجموعهها است.
عضو هیئت علمی دانشگاه شهید چمران اهواز، بیان کرد: در مرحله اول ،با فراخوان و اطلاعرسانی به گروههای هدف شروع شد که با استقبال شماری از اعضای هیئتعلمی مواجه شدم هرچند دلگرم کننده بود، ولی تعدادی از همکاران به هر علت علاقه از خود نشان ندادند. شاید تعدادی هم فراخوان را دریافت نکردند. به هر حال، در جلدهای آینده میتوان به گردآوری و تنظیم زندگینامه و خاطرات این دسته از همکاران نیز اقدام کرد. پایه و اساس کار، برشخص دانشگاهی فارغ از رشته و دانشکده گذاشته شده است و در این مجموعه، براساس ترتیب حروف الفبا، زندگینامهها تنظیم شده است. به سخن دیگر، این اثر بنا نداشته که وظیفه امور اداری و معاونت پژوهشی را در بازتاب و نشر عددی و آماری تعداد کارکنان و گزارش عملکرد علمی آنان را درج کند. بلکه همکاری نامبردگان در این اثر، پس از دریافت فراخوان، با اطلاع و رضایت و ارتباط همدلانۀ ایشان بوده است.
دادخواه با اشاره محتوای این مجموعه، اضافه کرد: جلد اول، شامل پیشینۀ دانشگاه و شماری از واحدهای دانشگاه، خاطرات متنوع و مستقل تعدادی از اعضای هیئت علمی و زندگینامۀ ۱۹ نفر از دانش آموختگان؛ جلد دوم و جلد سوم، شامل زندگینامه و خاطرات ۱۰۰ تن از اعضای هیئتعلمی بازنشسته است. جلد چهارم، شامل زندگینامۀ ۴۰ تن از اعضای هیئتعلمی انتقالی به دانشگاههای دیگر و زندگینامۀ ۳۰ نفر از اعضای هیئت علمی با سابقۀ بیش از ۲۰ سال خدمت است. جلد پنجم شامل زندگینامۀ ۱۱۰ تن از اعضای هیئتعلمی متوفا، ۹ تن از کارمندان متوفا و ۵۰ تن از کارکنان شاغل و بازنشسته است.
کتاب تاریخ شفاهی ترسیم فضای شهری و فرهنگی شهرهای مختلف خوزستان
وی در ادامه توضیح کتاب تاریخ شفاهی، تصریح کرد: با توجه به اینکه برخی از اعضای هیئت علمی، زادۀ استان خوزستان هستند، حین نگارش زندگینامه و خاطرات، خود به خود فضای شهری و فرهنگی شهرهای مختلف استان را نیز بیان و برای مخاطب ترسیم کردهاند. بدینمنظور، برخی نوشتهها حاوی فرهنگ، آداب و رسوم خوزستان و جایجای کشور است. ازاینرو، خوانندگان ضمن آشنایی با زندگینامۀ مفاخر دانشگاه و تاریخ و پیشینۀ آن، با آداب و رسوم و فرهنگ خوزستان و دیگر استانهای کشور تا حدودی آشنا میشوند.
عضو هیئت علمی دانشگاه شهید چمران اهواز،یکی از ویژگیهای این پنج جلد کتاب را توجه نمادین به کارکنان و یاوران علمی دانشگاه دانست و بیان کرد: افرادی که در طول ۷۰ سال گذشته دوشادوش اعضای هیئتعلمی فعالیت کردند و بخشهای اداری، آموزشی و پژوهشی دانشگاه را اداره کردند. توجه نمادین به دانشآموختگان در این مجموعه میتواند به تقویت انجمن دانشآموختگان دانشگاه و ایجاد ارتباط دو سویه میان دانشگاه و آنان و شناخت فضای دانشگاه در دورۀ حضور ایشان به عنوان دانشجو، کمک کند.
دادخواه یادآور شد: ویرایش ادبی این مجموعۀ پنج جلدی، توسط داوود پورمظفری، عضو هیئت علمی گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه انجام شد.
نظر شما