به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، هشتمین نشست از سلسله نشستهای «روزهای ایرانشناسی» با عنوان «همگرایی تاریخی در خلیج فارس» در تالار محدث ساختمان کتابخانه ملی ایران برگزار شد. در این نشست، علیرضا خلیفهزاده و بدرجهان ابراهیمینژاد درباره ابعاد تاریخی، سیاسی و فرهنگی خلیج فارس سخنرانی کردند.
علیرضا خلیفهزاده در ابتدای سخنان خود با اشاره به نام خلیج فارس در متون تاریخی، به گفتهای از ابواسحاق ابراهیم بن محمد فارسی اصطخری، سیاح و جغرافیدان سده چهارم هجری، اشاره کرد و گفت: «اصطخری بیش از هزار سال پیش بر نام خلیج فارس تأکید کرده و عنوان میکند که هیچ ولایتی آبادانتر و نیرومندتر از قوم پارس برای تسلط بر این دریا وجود ندارد و همین موضوع را دلیل نامگذاری خلیج فارس میداند.»
وی در ادامه با اشاره به حضور نیروهای استعماری پرتغال، هلند و انگلستان در منطقه خلیج فارس اظهار کرد: «از آغاز حضور قدرتهای استعماری در منطقه، این نیروهای مردمی و بومی جنوب ایران بودند که بیشترین نقش را در مقابله با آنان ایفا کردند و با استفاده از لنجها، کشتیها و قایقهای محلی به نبرد با نیروهای بیگانه پرداختند.»
خلیفهزاده افزود: «حکام محلی بدون اتکا به نیروهای مردمی امکان مقاومت در برابر قدرتهای خارجی را نداشتند و این مقاومتها بر پایه تعلق و عرق ملی مردم جنوب ایران شکل گرفته بود.»
این پژوهشگر تاریخ در ادامه با اشاره به شکلگیری نیروی دریایی در ایران گفت: «نادرشاه افشار نخستین کسی بود که برای سازماندهی نیروی دریایی ایران تلاش کرد و با انتقال الوار از شمال به جنوب کشور و انتخاب لطیفخان بهعنوان دریابیگی، گامهایی برای ایجاد نیروی دریایی در جنوب ایران برداشت.»
وی همچنین با اشاره به اقدامات امیرکبیر در حوزه کشتیرانی مدرن عنوان کرد: «امیرکبیر نخستین تلاشها را برای ایجاد کشتیرانی مدرن در خلیج فارس انجام داد و در همین راستا درخواست تأمین کشتیهای مدرن را از انگلستان مطرح کرد، اما به دلیل حساسیت قدرتهای استعماری نسبت به افزایش نفوذ ایران در خلیج فارس، این روند با موانعی مواجه شد.»
خلیفهزاده درباره استقرار نخستین ناو جنگی مدرن ایران در خلیج فارس نیز گفت: «در دوران ناصرالدین شاه و با توافق با یک شرکت آلمانی، کشتی «پرسپولیس» بهعنوان نخستین ناو جنگی مدرن ایران در منطقه مستقر شد.»
وی در پایان بخشی از کتاب «فارسنامه ابن بلخی» متعلق به قرن ششم هجری را درباره نام خلیج فارس قرائت کرد.
در بخش دیگری از این نشست، بدرجهان ابراهیمینژاد، پژوهشگر تاریخ و متخصص حوزه خلیج فارس، با اشاره به روابط ایران و عمان در منطقه گفت: «روابط ایران و عمان نمونهای از همگرایی منطقهای در خلیج فارس است و عمان به دلیل موقعیت جغرافیایی و دسترسی به تنگه هرمز، از جایگاه مهمی در منطقه برخوردار است.»
وی با اشاره به شکلگیری دیپلماسی عمان در دوران سلطان قابوس اظهار کرد: «این دوره همزمان با حکومت پهلوی دوم در ایران و شکلگیری جنبش ظفار در عمان بود و حمایت ایران از سلطان قابوس در مقابله با این جنبش، موجب تقویت روابط دو کشور شد.»
ابراهیمینژاد افزود: «پس از پیروزی انقلاب اسلامی، روابط ایران و عمان با چالشهای جدیدی روبهرو شد، زیرا برخی جریانهایی که از انقلاب ایران حمایت میکردند، با ساختار سلطنتی عمان مخالف بودند.»
وی همچنین افزایش حضور آمریکا در منطقه را از پیامدهای تحولات سیاسی آن دوره دانست و تصریح کرد: «تغییر رویکرد ایران نسبت به نقش ژاندارمی منطقه و تأکید بر مسئولیت کشورهای منطقه در تأمین امنیت خود، زمینه افزایش حضور آمریکا در خلیج فارس را فراهم کرد.»
این پژوهشگر تاریخ در ادامه با اشاره به نقش میانجیگرانه عمان در منطقه گفت: «عمان به دلیل برخورداری از رویکردی مبتنی بر تسامح، توانسته است در مقایسه با دیگر کشورهای عربی منطقه، نقش میانجیگرانه پررنگتری ایفا کند.»
ابراهیمینژاد در پایان تأکید کرد: «عمان بهعنوان کشوری با رویکردی نسبتاً بیطرفانه، میتواند از طریق نقش میانجیگری خود در پیشبرد اهداف منطقهای ایران تأثیرگذار باشد.»
در پایان نشست مخاطبان حاضر در جلسه سوالات خود را با سخنرانان برنامه در میان گذاشتند.
نظر شما