به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)؛‌ قاسم صفایی‌نژاد، نویسنده، پژوهشگر، مدرس و متخصص رسانه و حکمرانی دیجیتال در گفت‌وگو با ستاد خبری هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران، این رویداد فرهنگی را نشانه‌ای از تداوم «زندگی فرهنگی» ایرانیان در دل ابهام شرایط حاکم بر کشور و جامعه خواند و گفت: ملت‌ها فقط با توان نظامی یا اقتصادی سنجیده نمی‌شوند؛ بلکه میزان توانایی‌شان در حفظ معنا، گفت‌وگو و تفکر در شرایط بحران نیز معیار مهمی برای ارزیابی تمدنی آن‌هاست.

وی ادامه داد: وقتی جامعه‌ای حتی در وضعیت التهاب، همچنان به کتاب، اندیشه و آموزش فکر می‌کند، این پیام را منتقل می‌کند که فرهنگ در ایران یک امر تزئینی و لوکس نیست، بلکه بخشی از سازوکار بقا و هویت جمعی است. از سوی دیگر، نمایشگاه مجازی کتاب نشان می‌دهد که زیرساخت‌های فرهنگی و فناورانه می‌توانند در شرایط بحران، پیوستگی اجتماعی را حفظ کنند. این اتفاق، تصویری از «تاب‌آوری فرهنگی» ایرانیان به جهان ارائه می‌دهد؛ یعنی جامعه‌ای که در میانه فشارها، همچنان تولید و مصرف معنا را متوقف نمی‌کند.

صفایی‌نژاد در پاسخ به این پرسش که مهم‌ترین پیامی که این روزها رسانه‌ها باید درباره کتاب و کتاب‌خوانی مخابره کنند چیست، گفت: مهم‌ترین پیامی که رسانه‌ها باید در این روزها منتقل کنند، این است که کتاب وسیله‌ای برای حفظ تعادل روانی، افزایش قدرت تحلیل و جلوگیری از غلبه هیجان بر تفکر است.

این پژوهشگر رسانه افزود: در شرایط بحران، جامعه دائماً در معرض شایعه، روایت‌های احساسی و اخبار لحظه‌ای قرار می‌گیرد. کتاب‌خوانی کمک می‌کند ذهن از واکنش‌های فوری فاصله بگیرد و دوباره به تفکر عمیق و تحلیلی بازگردد. رسانه‌ها اگر می‌خواهند به آرامش اجتماعی کمک کنند، باید کتاب را به‌عنوان بخشی از «بهداشت روانی جامعه» معرفی کنند. به‌ویژه امروز که شبکه‌های اجتماعی سرعت را بر دقت ترجیح می‌دهند، کتاب هنوز یکی از معدود فضاهای تأمل و تمرکز است.

صفایی‌نژاد در پاسخ به اینکه مطالعه چه آثاری برای روزهای آتش‌بس ناپایدار «جنگ رمضان» مناسب است، توضیح داد: به نظر من در این روزها چند ژانر بیش از بقیه اهمیت دارند و هرکدام می‌توانند بخشی از نیاز فکری و روانی جامعه را پاسخ دهند. نخست کتاب‌های تاریخ معاصر و روایت‌های مقاومت کمک می‌کنند تحولات امروز را در یک بستر تاریخی و تمدنی ببینیم، نه صرفاً در سطح اخبار روزمره. آثار خوبی که بجز خاطره‌نگاری جنگ، روایت‌هایی از تاب‌آوری، ایمان و حفظ انسجام اجتماعی در شرایط سخت‌اند. مطالعه این آثار به جامعه یادآوری می‌کند که ملت ایران پیش از این نیز دوره‌های دشوار را پشت سر گذاشته است.

او دومین اولویت را کتاب‌های حوزه هویت فکری و تمدنی انقلاب اسلامی عنوان کرد و افزود: در شرایطی که جنگ روایت‌ها تشدید می‌شود، جامعه نیاز دارد دوباره مبانی فکری و فرهنگی خود را مرور کند. آثاری مانند «طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن» از امام شهیدمان حضرت آیت‌الله سیدعلی حسینی‌خامنه‌ای و «مبارزه پیروز» از شهید محمد بهشتی می‌توانند درک عمیق‌تری از مفهوم مقاومت، استقلال و تداوم تاریخی انقلاب اسلامی ارائه دهند.

این مدرس دانشگاه سومین اولویت را کتاب‌های حوزه سواد رسانه‌ای و جنگ شناختی دانست و گفت: امروز بخش مهمی از بحران‌ها در میدان رسانه و ادراک عمومی شکل می‌گیرد. مردم باید بتوانند عملیات روانی، شایعه و دستکاری افکار عمومی را تشخیص دهند. آثاری در این زمینه می‌توانند بسیار مفید باشند؛ چون کمک می‌کنند جامعه از واکنش‌های هیجانی فاصله بگیرد و قدرت تحلیل خود را حفظ کند.

صفایی‌نژاد در پایان، ادبیات و رمان‌های ایرانی با مضمون امید و هویت را نیز شایسته مطالعه خواند و ادامه داد: ادبیات و رمان‌های ایرانی با مضمون امید، هویت و تجربه انسانی نیز اهمیت زیادی دارند. آثاری مانند «اقیانوس قاف» را که چند ماهی از انتشار آن می‌گذرد و هم به جزیره هرمز مرتبط است و هم روایتی از پیشرفت ایران است، به نوجوانان پیشنهاد می‌کنم.

هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران از بیست‌وششم اردیبهشت تا دوم خرداد (۱۴۰۵) با شعار «بخوانیم برای ایران» در نشانی book.icfi.ir برگزار می‌شود.